Naar hoofdinhoud
Optimale Gezondheid logo Optimale Gezondheid
LDL- en HDL-cholesterolwaarden: normaalwaarden en meten uitgelegd

LDL- en HDL-cholesterolwaarden: normaalwaarden en meten uitgelegd

Wat zijn normale LDL- en HDL-cholesterolwaarden in Nederland? Leer hoe je cholesterol laat meten, wanneer je waarden te hoog zijn en wat je zelf kunt doen.

Door Robert Jan Hendriks · · bijgewerkt 21 april 2026 · 5 min leestijd · Ons redactieproces

LDL- en HDL-cholesterol zijn de twee meest gemeten lipoproteïnen in je bloed. Een chronisch verhoogd LDL vergroot de kans op aderverkalking en hart- en vaatziekten; een voldoende hoog HDL werkt beschermend.1 Voor een betrouwbare uitslag heb je een volledig lipidenprofiel nodig — niet alleen LDL en HDL, maar ook triglyceriden.

Wat zijn LDL- en HDL-cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof die je lichaam nodig heeft voor de aanmaak van hormonen, vitamine D en galzuren. Het wordt getransporteerd via lipoproteïnen in je bloed.

  • LDL (low-density lipoprotein, het “slechte” cholesterol) brengt cholesterol naar de cellen. Een langdurig verhoogd LDL bevordert de afzetting van vetplaques in de vaatwand — het startpunt van aderverkalking (atherosclerose).1
  • HDL (high-density lipoprotein, het “goede” cholesterol) transporteert overtollig cholesterol terug naar de lever. Een hogere HDL-waarde hangt samen met een lager risico op hart- en vaatziekten.2

Wat zijn de normale cholesterolwaarden in Nederland?

In Nederland worden waarden uitgedrukt in millimol per liter (mmol/L). De Hartstichting hanteert de volgende streefwaarden voor de algemene bevolking:

WaardeWenselijkVerhoogd risico
Totaal cholesterol< 5,0 mmol/L≥ 5,0 mmol/L
LDL-cholesterol< 3,0 mmol/L≥ 3,0 mmol/L
HDL (man)> 1,0 mmol/L< 1,0 mmol/L
HDL (vrouw)> 1,2 mmol/L< 1,2 mmol/L
Triglyceriden< 1,7 mmol/L≥ 1,7 mmol/L

Bij bestaande hart- en vaatziekten of diabetes gelden strengere doelen — LDL onder 1,8 mmol/L of zelfs 1,4 mmol/L.2 Vraag je huisarts welke streefwaarde voor jou van toepassing is.

België vs. Nederland: In België worden waarden soms in mg/dL uitgedrukt. Deel je mg/dL-waarde door 38,7 om naar mmol/L te rekenen. LDL 234 mg/dL ≈ 6,0 mmol/L — aanzienlijk boven de streefwaarde.

Hoe bereken je je totale cholesterol correct?

De veelgehoorde formule LDL + HDL = totaal cholesterol is een vereenvoudiging die niet klopt. Totaal cholesterol omvat ook VLDL (very-low-density lipoprotein):

Totaal cholesterol = LDL + HDL + VLDL

Labolatoria gebruiken de Friedewald-formule om LDL te berekenen:3

LDL = Totaal cholesterol − HDL − (Triglyceriden ÷ 2,175) (bij waarden in mmol/L)

Voor een betrouwbare LDL-waarde heb je altijd ook een triglyceridenwaarde nodig, wat alleen via bloedonderzoek kan worden vastgesteld.3

Hoe laat je je cholesterol meten?

De betrouwbaarste methode is een nuchter bloedonderzoek bij de huisarts (8–12 uur niet eten vóór de afname). Je krijgt een volledig lipidenprofiel: totaalcholesterol, LDL, HDL en triglyceriden. Meer uitleg vind je op Thuisarts.nl.

Er zijn ook thuismeetapparaten voor een vingerprik, maar die zijn minder nauwkeurig dan een laboratoriumtest. Bij een afwijkende uitslag: altijd laten verifiëren bij de huisarts.

Hoe vaak meten?

  • Geen risicofactoren: eens per vijf jaar volstaat (NHG-richtlijn).
  • Verhoogd risico (roken, overgewicht, familiegeschiedenis hart- en vaatziekten, diabetes): jaarlijks of op advies van je huisarts.
  • Dagelijks meten heeft geen meerwaarde — cholesterolwaarden veranderen nauwelijks van dag tot dag.

Wat kun je zelf doen bij te hoog LDL-cholesterol?

Leefstijlaanpassingen kunnen LDL meetbaar verlagen voordat medicatie nodig is:4

  • Minder verzadigd vet: beperk boter, vet vlees en kokosolie. Onderzoek suggereert dat kokosolie LDL-cholesterol kan verhogen.5
  • Meer oplosbare vezels: havermout, peulvruchten en groenten remmen de opname van cholesterol in de darm.
  • Vette vis en noten: omega-3-vetzuren en onverzadigde vetten dragen bij aan een gunstiger lipidenprofiel.4
  • Regelmatig bewegen: minimaal 150 minuten matige inspanning per week verhoogt HDL en verlaagt LDL.4
  • Stoppen met roken en gewicht verminderen bij overgewicht: beide verbeteren het volledige lipidenprofiel.4

Bij ernstig verhoogde waarden of een hoog cardiovasculair risico kan de huisarts aanvullende behandeling overwegen, zoals statines.2 Pas medicatie nooit zelf aan — overleg altijd met je arts of apotheker.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Hoog cholesterol geeft zelf geen klachten en wordt daarom een stille risicofactor genoemd. Maak een afspraak als:

  • Je totaalcholesterol ≥ 5,0 mmol/L of LDL ≥ 3,0 mmol/L is.
  • Hart- en vaatziekten vroeg in je familie voorkomen.
  • Je rookt, overgewicht hebt of diabetes hebt.
  • Je al cholesterolverlagende medicatie gebruikt en periodieke controle wilt.

Veelgestelde vragen

Hoe laat ik mijn cholesterol meten via de huisarts?

Je huisarts kan een nuchter bloedonderzoek aanvragen waarbij je een volledig lipidenprofiel krijgt: totaalcholesterol, LDL, HDL en triglyceriden. Nuchter betekent 8–12 uur niet eten vóór de afname. De uitslag bespreek je samen met de huisarts, die ook advies geeft over leefstijl of eventuele medicatie.

Hoe weet ik of mijn cholesterolwaarden te hoog zijn?

In Nederland geldt een LDL boven 3,0 mmol/L als verhoogd voor de algemene bevolking; een totaalcholesterol boven 5,0 mmol/L vraagt om aandacht. Alleen een bloedtest geeft uitsluitsel — hoog cholesterol geeft zelf geen klachten. Voor mensen met hart- en vaatziekten of diabetes gelden strengere normen.

Ik gebruik meerdere voorgeschreven medicijnen en voel me extreem moe — wat moet ik doen?

Extreme vermoeidheid in combinatie met meerdere geneesmiddelen kan wijzen op wisselwerkingen of andere medische oorzaken die een arts moet beoordelen. Dit valt buiten het bestek van een cholesterolartikel. Neem zo snel mogelijk contact op met je behandelend arts of huisarts — die kan je volledige medicatielijst beoordelen en gericht onderzoek aanvragen.

Mijn LDL is 234 mg/dL (gemeten in België) — is dat te hoog?

Ja, LDL 234 mg/dL komt overeen met circa 6,0 mmol/L — ruim boven de streefwaarde van 3,0 mmol/L. Bespreek dit zo snel mogelijk met je (huis)arts, die een volledig cardiovasculair risicoprofiel kan opstellen en kan bespreken welke aanpak het meest geschikt is: leefstijlaanpassing, medicatie, of een combinatie van beide.

Wat zijn de normale LDL-cholesterolwaarden in Nederland?

Voor de algemene bevolking geldt LDL < 3,0 mmol/L als wenselijk. Bij een verhoogd cardiovasculair risico, bestaande hart- en vaatziekten of diabetes kunnen strengere doelen gelden: LDL < 1,8 mmol/L of zelfs < 1,4 mmol/L. Je huisarts bepaalt welke streefwaarde voor jou van toepassing is.

Wat is de cholesterolratio en hoe bereken ik die?

De cholesterolratio is de verhouding totaalcholesterol gedeeld door HDL. Een lagere ratio duidt op een gunstiger risicoprofiel; een totaalcholesterol/HDL-ratio onder de 5,0 geldt als wenselijk. Losse LDL- en HDL-waarden geven meer detail, en je arts beoordeelt altijd het volledige beeld inclusief triglyceriden en andere risicofactoren.

Zijn triglyceriden ook onderdeel van mijn cholesterolprofiel?

Ja, triglyceriden worden samen met LDL, HDL en totaalcholesterol gemeten in een volledig lipidenprofiel. Een te hoge triglyceridenwaarde (≥ 1,7 mmol/L) vergroot het risico op hart- en vaatziekten, met name in combinatie met een laag HDL. Triglyceriden zijn bovendien nodig voor een betrouwbare LDL-berekening via de Friedewald-formule.

Footnotes

  1. Pedro-Botet J, Climent E, Benaiges D. LDL cholesterol as a causal agent of atherosclerosis. Clinica e investigacion en arteriosclerosis. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39043480/ 2

  2. Lloyd-Jones DM, Morris PB, Writing Committee. 2022 ACC Expert Consensus Decision Pathway on the Role of Nonstatin Therapies for LDL-Cholesterol Lowering. Journal of the American College of Cardiology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36031461/ 2 3

  3. Martins J, Steyn N, Rossouw HM. Best practice for LDL-cholesterol: when and how to calculate. Journal of Clinical Pathology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36650044/ 2

  4. Nussbaumerova B, Rosolova H. Obesity and Dyslipidemia. Current Atherosclerosis Reports. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37979064/ 2 3 4

  5. Schwingshackl L, Schlesinger S. Coconut Oil and Cardiovascular Disease Risk. Current Atherosclerosis Reports. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36971981/

Bronnen

  1. Pedro-Botet J, Climent E, Benaiges D — LDL cholesterol as a causal agent of atherosclerosis · Clinica e investigacion en arteriosclerosis · 2024
  2. Lloyd-Jones DM, Morris PB, Writing Committee — 2022 ACC Expert Consensus Decision Pathway on the Role of Nonstatin Therapies for LDL-Cholesterol Lowering · Journal of the American College of Cardiology · 2022
  3. Martins J, Steyn N, Rossouw HM — Best practice for LDL-cholesterol: when and how to calculate · Journal of Clinical Pathology · 2023
  4. Nussbaumerova B, Rosolova H — Obesity and Dyslipidemia · Current Atherosclerosis Reports · 2023
  5. Schwingshackl L, Schlesinger S — Coconut Oil and Cardiovascular Disease Risk · Current Atherosclerosis Reports · 2023
Robert Jan Hendriks

Geschreven door

Robert Jan Hendriks

Oprichter van Optimale Gezondheid (sinds 2010)

Sylvia von Canstein-Hendriks

Medisch beoordeeld door

Sylvia von Canstein-Hendriks

apotheker en gecertificeerd voedingsdeskundige

Ons redactieproces →

Gratis + wekelijkse tips

Ontvang gratis 7x KETO Ovenschotels

Inclusief boodschappenlijstje — zo staat er vanavond al een gezonde ovenschotel op tafel. Plus elke week praktische gezondheidsinzichten — altijd uitschrijven mogelijk.

Download gratis

Lees ook

Meer over aandoeningen

8 reacties

Archief van lezersreacties sinds 2011.

  1. Rob Nengerman
    Cholesterol meten via de huisarts? Prima natuurlijk. Maar dat kan ook gewoon thuis gebeuren: www.cholesterol-check.nl Handig om wat vaker te meten en wanneer het jou uitkomt.
    Robert Jan Hendriksauteur
    Zeker, vooral als je weet dat je cholesterol niet goed is, is het handig als je het thuis eens extra kan meten. Groetjes,
  2. Hanny Wulffele
    Mijn cholesterol is getest en dit is de uitslag van 2 weken geleden , Tensie....139/91 totaal cholesterol 6.4 .....LDL-chol.......5.97 .......GGT;66.........ALAT;68 vandaag hebben ze weer bloed geprikt , waar van ik vrijdag de uitslag krijg . Is dit hoog ? en wat moet ik doen of wat kan er gedaan worden? Mijn vader is op 55 jarige leeftijd overleden aan lever en pancrias kanker , vreselijk ook mijn tante , moeders kant . Zelf heb ik een tumor in mijn hoofd , die nu weeer gestabeliceerd is na 1 jaar te zijn gegroeid, na een trauma .Vanaf 1989 weet ik dit al. Hij zit net boven de hypofisen en grenst aan mijn linker oogzenuw . Dan hebben ze vorig jaar 5 gezwellen uit mijn darmen gehaald en is er een paar maanden geleden geconstateerd dat ik ook 6 maagzweren heb. Al een aantal jaren heb ik de doctoren gewezen op mijn dikke buik , wat ik normaal nooit had. Het is vreselijk zwaar daar mee rond te lopen , omdat het drukt op mijn longen en andere organen, buiten dat iedereen vraagt of je zwanger bent enz . enz.Ook heb ik het al jaren erg benauwd , ben vreselijk moe , heb in totaal 3jaar en een paar maanden op bed gelegen na dat trauma , dubbele schedelbasis fractuur , hersenbloeding in de hersenen en 1 in de hersenvliezen . kort termijn geheugen verlies ,linker oog letsel op de wenkbrauw , het gevoel is nu bijna weer terug gekomen daar, dan heb ik ook nog een ziekenhuis bacterie opgelopen in mijn darmen , vandaar die gezwellen en nu mijn maag zweren .Heb totaal geen revelidatie gehad en ben nu aan het eind van mijn latijn, want nu is weer ontdekt , door een nieuwe huisarts dat mijn cholesterol te hoog is en dat ik hypertriglyceridemie heb endat ik een leveraandoening heb. Ik ben radeloos , kunt u mij vertellen hoe ernstig mijn situatie is .Oja voor ik het vergeet toen ik in het ziekenhuis lag i.v.m. dat ongeval ben ik bij de oogspecialist geweest en die zei dat 75% van mijn cellen kapot zijn , door mijn hele lichaam .Achteraf is dat nergens te lezen vanuit de dossiers en hebben de doctoren ook daar geen acht opgeslagen , net als mijn eigen huisarts waar ik het ook gemeld hebt . Sinds een aantal weken nu heb ik het ontzettend in mijn gewrichten , spieren ,eigenlijk alles doet zo n pijn ik word er gek van, en mijn nek kan ik amper bewegen .S oms gaat het gepaard met koorts . Ook produceer ik sinds een paar jaar weinig urine . Gelukkig na 3 en half jaar met die darm bacterie te hebben gelopen kan ik weer normaal na toilet. De medicijnen die ik voor mijn ongeluk al in nam zijn , effexor , themacepam , op dit moment slik ik effexor 150 mg , temasepam ,10 en 20 mg. , oxynorm 5mg is nu op , Nu, tramadol .gekregen , dit al vanwege die extreme pijnen in mijn hele lichaam , .Ook slik ik Ambeprazol 40 en Metoprolol 50 mg .Ik ben zooooooooooooo moe A.U.B. helpt u mij .Wat moet ik doen , wat zijn mijn overlevings kansen ( graag de waarheid )Wat zijn de beste ziekenhuizen en waar zitten de beste artsen ? Voor mijn hersentumor loop ik in Leiden ., maar is dat wel het beste ziekenhuis voor hersentumoren ? Bij voorbaat Hartelijk dank .
    Robert Jan Hendriksauteur
    Hallo Hanny, Het zit je niet mee en ik wens je heel veel sterkte. Wat je kansen zijn weet ik niet maar laten we beginnen met de problemen op een rij te zetten en naar vermogen verbeteren. De tumoren behandelen en stabiel houden heeft prioriteit. Deze behandeling vindt plaats in Leiden, bij het LUMC? Over het algemeen beschikt een universitair ziekenhuis over meer kennis omdat daar ook de wetenschappelijke onderzoeken worden gedaan. Een universitair ziekenhuis is dus gespecialiseerder dan een regionaal of niet universitair ziekenhuis. Ik heb op internet gezocht en zie dat het LUMC ook meewerkt aan onderzoeken op het gebied van hersentumoren, en samenwerkingsverbanden heeft met het Nederlands Kanker Instituut. Ik zou niet twijfelen of het LUMC wel de kennis in huis heeft. Wat ik elke patiënt altijd aanraad is dat je mondig moet zijn, laat je niet wegsturen zonder dat je de klachten duidelijk hebt besproken en dat de behandelend arts ook daadwerkelijk luistert. Drammen, en volharden als er iets niet naar wens is of dat een klacht wordt weggewuifd. Je moet absoluut volharden daarin. Omdat je last hebt gehad van verschillende tumoren lijkt het me ook logisch dat ook de pancreas regelmatig gemonitord wordt, al is het voor de gemoedsrust. Dat hangt af van of de arts vindt dat je tot de risicogroep hoort, en ook hier geldt dat je er op moet aandringen. Dat deze vorm van kanker in de familie zit is zorgwekkend maar het hoeft jou niet te overkomen. Wat je overlevingskansen zijn kan ik niet duidelijk inschatten. Dit kan je behandelend arts je beter vertellen. Waar ik je wel in kan informeren is het volgende: De maagzweren, de bacteriën die in je darmen hebben gezeten zijn beide problemen met de spijsvertering. De maagzweer kan ook worden veroorzaakt door een bacterie, dan is een antibioticakuur noodzakelijk. Ook kunnen maagzweren ontstaan door irritatie van het maagvlies. Dan wordt behandeld met omaprezol of pantozol zodat het maagvlies als het ware een beschermlaagje krijgt om zo het genezingsproces te verbeteren. Maar gezien de medicatie die je allemaal moet nemen zou ik sowieso een maagbeschermer daarbij nemen. Zoveel medicatie op een onbeschermde maag leidt tot een aantasting van het maagvlies. Mijn advies is dus sowieso, niet roken, geen alcohol, koffie om de maag tot rust te brengen. Ook helpt gezonde voeding daarbij , dus geen transvetten, geraffineerde suikers. Om de darmflora en de spijsvertering te versterken kun je ook probiotica gebruiken. Dit helpt de balans tussen de verschillende bacteriën herstellen. Dit moet je uiteraard overleggen met je huisarts, ik weet niet of er een wisselwerking bestaat met de huidige medicatie en behandelingen!! https://www.optimalegezondheid.com/verbeter-je-digestieve-gezondheid/ https://www.optimalegezondheid.com/darmklachten-verhelpen-stap-voor-stap/ https://www.optimalegezondheid.com/probiotica-special-deel-1-waarom-is-probiotica-zo-gezond/ Dan slik je nog de volgende medicatie: Temazepam: slaapmiddel waar je overdag suf van kunt worden, slecht voor je maag. Effexor: een antidepressivum die als bijwerking heeft dat je ook moe en misselijk kan worden. Oxinorm= pijnstiller. Oppassen bij darmklachten Ambeprazol = omaprezol? Dit medicijn helpt het maagvlies beschermen Metoprolol= bloeddrukverlager: geeft ook erg veel klachten zoals vermoeidheid. Het kan heel goed mogelijk zijn dat één van deze medicijnen de boosdoener is! Zo lees je op internet een veelgehoorde klacht dat mensen eerst selokeen kregen en geen last van bijwerkingen hadden en toen ineens een ander merk metoprolol kregen en daar totaal ziek van werden. Dus je kunt overleggen met je huisarts of je niet een ander merk metoprolol of een ander medicijn met een vergelijkbare werking. Het vinden van medicatie die bij jou de minste bijwerkingen heeft kan veel van de klachten verminderen! De effexor 150 mg is ook een redelijke hoeveelheid. Als je het slikt tegen depressie: er zijn tig andere medicijnen die wellicht beter bij je passen, ik kan je zo niet zeggen of er een beter alternatief is omdat je ook zegt dat je een leveraandoening hebt, sommige antidepressiva belasten je lever extra. Ook hier geldt weer, probeer het juiste merk of soort medicatie te vinden die wel een goede werking heeft maar zomin mogelijk bijwerkingen. Hier moet je echt goed overleggen met je arts, en hem/haar duidelijk maken dat je klachten niet uit te houden zijn! Mijn advies voor meer energie is daar waar je met minder af kunt minderen met bijvoorbeeld de antidepressiva of slaaptabletten. Medicijnen hebben altijd bijwerkingen en zijn op lange termijn een aanslag op je gestel! Wat betreft de cholesterol en hypertriglyceridemie moet je de uitslag even afwachten je hebt drie waarden die van belang zijn, het totale cholesterol, het slechte Ldl en het goede Hdl cholesterol. http://www.cholesterolvoorlichting.nl/cholesterol/ldl-hdl-cholesterol Wat je moet doen is zo gezond mogelijk gaan eten en leven. Het is belangrijk om: https://www.optimalegezondheid.com/cholesterol-tip/ Dus nogmaals, minder slechte vetten meer goede vetten zoals omega 3 in vis, beweging is erg belangrijk, en niet te vergeten minder suikers en snelle koolhydraten. Voeding met veel vezels helpt je spijsvertering en met gezonde voeding kun je je bloeddruk en cholesterol beïnvloeden. Je kunt hierover veel info vinden op de site, mocht je dit niet lukken mail me even, dan zal ik je de links sturen. Natuurlijk zal je arts, als het moet ook medicatie voorschrijven om je cholesterol te verlagen. Nogmaals daar waar nodig medicatie, zoals de pijnbestrijding en de bloeddrukverlager. En probeer de medicatie te vinden die bij jou de minste bijwerkingen geeft! Medicatie zoals slaaptabletten en antidepressiva proberen te beperken om zo je spijsvertering/maag te ontzien en bijwerkingen tot een minimum te beperken. Indien mogelijk je spijsvertering versterken met bijvoorbeeld probiotica (overleg met je arts) Door echt gezond te eten: weinig vet, suikers. Veel groente fruit, noten, vis, vezels en eventueel supplementen, want het is heel goed mogelijk dat je een tekort aan bepaalde stoffen hebt! Bewegen, al is het maar tien minuten per dag. Veel water drinken! Water zuivert je lichaam het beste. Drink minimaal 1,5 liter per dag! Op die manier doe je zelf al het mogelijke om je cholesterolwaarden zo laag mogelijk te houden, je doorbloeding te verbeteren en de afvoer van afvalstoffen te verbeteren. Wat betreft de pijn in de gewrichten, is dit ontstaan na nieuwe medicatie? Of is daar geen enkele link. In dat geval zal je moeten kijken wat de oorzaak is, misschien heb je een reumatische aandoening, ga hiermee naar je huisarts! Ik hoop dat ik je hiermee van dienst kan zijn. Ik wens je echt heel veel sterkte! Mocht je vragen hebben laat het me weten. Jack.
  3. Gerrit
    De link naar de Hartstichting voor de Nederlandse waarden werkt niet.
    Team OptimaleGezondheid
    Je hebt gelijk. De pagina is verwijderd, en dezelfde info is niet meer beschikbaar. Ik zal binnenkort de link even verwijderen. Bedankt voor je oplettendheid!
  4. Team OptimaleGezondheid
    Lees hier maar eens verder, John: https://www.optimalegezondheid.com/cholesterol-test-je-eigen-cholesterol-meten/
  5. Mieke
    Hallo , de triglycerides mijn waarde 121 staan er niet bij toch ook belangrijk Mijn ratio cholesterol is 4,25 HDL 72 LDL 234 Gemeten in Belgie Is dit veel te hoog ? Ben met koolhydraad arm dieet bezig half Jaar buikvet slinkt nu zeer langzaam , Zou u me willen antwoorden dank u