• verschillende soorten zuivel

Alles over Zuivel deel 3: Verschillende soorten zuivel

2016-11-25T12:23:38+00:00januari 30th, 2013|Voedingsadvies|5 Reacties

Alles over Zuivel deel 3: Verschillende soorten zuivel

Klik hieronder om deel 2 te lezen:
Alles over Zuivel deel 2: De voedingswaarde van zuivel

In de eerste twee delen van deze special hebben we kennis kunnen maken met het productieproces van melk, als basis voor alle zuivelproducten. Ook zijn er in de tekst voor- en nadelen opgenomen van de verschillende zuivelproducten, evenals de herkomst.

In dit laatste deel gaan we een alledaagse zaken behandelen, waar je waarschijnlijk nooit bij stilstaat, maar wat wel interessant is voor je keuzes als je boodschappen gaat doen.

“..to Bio or not to Bio..”

Bio is een hot item in deze tijd. Alles moet biologisch geteeld en geproduceerd zijn. Maar wat heeft dit voor gevolgen voor de producten. Een biologische boer die biologische koeien heeft en dus biologische melk levert. Dat het iets duurder is en beter voor het milieu, weten we allemaal. Maar is het ook gezonder?

Uit een recent Brits onderzoek is gebleken dat biologische melk inderdaad gezonder is dan gewone melk. De biologische melk bevat namelijk meer heilzame vetzuren, en minder schadelijke verzadigde vetten.

Ook was al eerder aangetoond dat dit verschil met name in de zomer merkbaar is, omdat de koeien dan meer buiten zijn en gewoon grazen. Biologische melk uit de supermarkt, dus van de grote merken, hebben geen ‘last’ van dit seizoenverschijnsel, en leveren het hele jaar door een stabiele kwaliteit die gezonder is dan gewone melk. Ook zou de smaak ‘voller’ zijn.

Er zijn ook enkele onderzoeken die dit helemaal tegenspreken, dus wat moeten we nu geloven?  Er is nog veel meer onderzoek nodig om dit wel of niet aan te kunnen tonen. Tot die tijd is biologische melk vooral goed voor het milieu!

TIP: Doe zelf eens een smaaktest met gewone melk en biologische melk!

Vol/halfvol/mager

De aanduiding vol, halfvol en mager heeft bepaalde regels. Dit zegt iets over het vetpercentage van de melk.

Bij het productieproces van de melk wordt door centrifugeren het teveel aan vet uit de melk gehaald. Dit vet, in de vorm van room, wordt later weer gebruikt bij het maken van bijvoorbeeld roomboter en slagroom.

  • Volle melk moet een vetpercentage hebben van minimaal 3,5%
  • Halfvolle melk moet een vetpercentage hebben van minimaal 1,5%
  • Magere melk mag niet meer vet bevatten dan 0,5%

Pasteuriseren versus steriliseren

Zoals in het eerste deel al aangegeven, is het verhitten van de melk noodzakelijk voor de houdbaarheid en de volksgezondheid. Maar de twee genoemde processen hebben wel heel verschillende resultaten. Let er eens op als je weer melk gaat kopen:

Pasteuriseren is het proces van verhitten tot een temperatuur van 45 graden Celsius. Bij deze temperatuur worden de meeste bacteriën gedood, en behoud de melk haar smaak en voedingswaarde. Nadeel is dat de melk beperkt houdbaar is, zéker zonder koeling.

Steriliseren is hetzelfde proces, maar dan tot een temperatuur van 100 graden Clecius. Letterlijk alle bacteriën leggen hierbij het loodje, maar de voedingswaarde en smaak gaan ook fors achteruit. Voordeel is dat het veel en veel langer houdbaar is.

TIP: Koop eens van beide soorten een verpakking, en doe een proeftest met het hele gezin. Naar aanleiding van die uitslag kun je zelf je keuze maken!

Roomboter of Margarine?

Nederlanders eten, in verhouding tot andere Europese landen, heel veel brood. Bij het ontbijt en de lunch wordt de broodtrommel weer op tafel gezet, samen met het beleg in de vorm van kaas, jam of andere zoetigheden zoals hagelslag. Maar tussen het (gezonde) brood en het beleg wordt nog heel veel halvarine of margarine gesmeerd. Waarom? Omdat de reclame je verteld dat dit gezonder is dan roomboter. Maar is dat wel zo? Laten we even wat feiten op een rijtje zetten:

Margarine werd voor het eerst geïntroduceerd aan het einde van de 19de eeuw door twee groothandelaren in boter, gevestigd in Oss. Ze beseffen dat dit een goed alternatief kan zijn voor het alsmaar duurder wordende roomboter. Beide bedrijven bundelen hun krachten en vormen samen de Margarine Unie. De introductie van de margarine op de Nederlandse markt was zo’n groot succes dat de Margarine Unie fuseerde met de Lever Brothers in Engeland. De nieuwe naam voor dit bedrijf: Unilever.

Van origine heeft margarine weinig smaak, en al helemaal geen voedingswaarde. Op last van de overheid werd in 1961, volgens het Margarine-besluit, vitamine A en D aan de margarine toegevoegd.

Margarine is een volledig chemisch product, en heeft helemaal niks te maken met natuurlijke grondstoffen. Er wordt op een kunstmatige manier veel kleurstoffen (boter moet geel zijn!), smaakstoffen, vitamines en mineralen aan toegevoegd.

Roomboter is de grote tegenhanger hiervan. Roomboter wordt gemaakt van de afgeschuimde room van melk, een bijproduct tijdens de productie van melk. Roomboter bevat meer verzadigde vetzuren dan margarine, maar dat hoeft niet perse slecht voor de gezondheid te zijn. Margarine bevat daarentegen heel veel transvetten, wat inmiddels bewezen slecht is voor de gezondheid.

Je wordt ook niet dik als je roomboter gebruikt. Je wordt alleen dik als je heel veel koolhydraten eet, méér dan je verbruikt.

Even een paar opzienbarende feiten:

  • Een onderzoek heeft uitgewezen dat door het eten van margarine de kans op hart- en vaatziekten 53% hoger is dan als je dezelfde hoeveelheid roomboter eet.
  • Margarine werd ooit gebruikt voor het vetmesten van kalkoenen, maar toen bleek dat de kalkoenen hieraan dood gingen werd er een ander doel voor deze kunstboter gezocht en gevonden: De mens.


TIP: Neem eens de proef op de som: Laat een pakje roomboter en een pakje margarine geopend, en ongekoeld, een paar weken staan. Je zult zien dat de roomboter beschimmeld en vliegen aantrekt. De margarine daarentegen blijft gewoon zoals het is, lekker smeuïg en zonder schimmels. En de vliegen lusten het al helemaal niet! Dit zegt wel iets over de natuurlijke oorsprong van beide producten.

Aan jou de keus!

Crème Fraîche of Zure Room?

Creme fresh of zure room

In de praktijk worden de namen, en dus ook de producten, doorelkaar gebruikt. Daarom even aandacht voor het exacte verschil:

Crème Fraîche is aangezuurde room met een vetpercentage van 35% of meer. Het wordt veel gebruikt bij het bereiden van warme gerechten, omdat de kans op schiften heel laag is.

Zure room is ook aangezuurde room, maar met een vetpercentage van ongeveer 10%. Door dit lage percentage vet gaat de zure room eerder schiften dan Crème Fraîche. Zure room wordt dan ook vaak gebruikt in koude (voor)gerechten.

Tip: Zelf vanillevla maken!

Zelf vanillevla maken

Zelfgemaakte vanillevla heeft helemaal niks te maken met de vla die je uit een pak eet. Probeer onderstaand recept en laat een reactie achter bij dit artikel. Ik ben erg benieuwd naar jullie ervaringen!

Ingrediënten:

  • 1 liter melk, bij voorkeur volle melk
  • ½ vanillestokje
  • 1 groot ei
  • 40 gram maïzena


Bereiding:

  • Doe de melk en het in de lengte gesplitste vanillestokje in een ruime pan en breng het aan de kook. Houd een beetje melk achter voor later gebruik.
  • Na het koken laat je de melk met de vanille nog minimaal een kwartier trekken op een zeer laag vuurtje.
  • Klop het ei los, en voeg eventueel wat suiker toe voor de smaak of een suiker variant zoals stevia, de maïzena en de apart gehouden melk erbij. Roer dit tot een dun papje. Om dit dunne papje een beetje op temperatuur te brengen, voeg je ook een paar lepels warme melk hierbij. Roer goed tot er een homogeen papje ontstaat.
  • Voeg nu dit papje toe aan de warme melk en blijf roeren totdat de vla licht begint te binden.
  • Verwijder het vanillestokje, en stort de vla in een schaal en laat het afkoelen. Tijdens dit afkoelen wel even regelmatig roeren om te voorkomen dat er een vel ontstaat.
  • Als de vla afgekoeld is, zet je het nog een uur in de koelkast.

Je weet niet wat je proeft!

Conclusie

Zoals ik in het eerste deel al geschreven heb, ga ik hier geen advies geven over het wel of niet gezond zijn van zuivelproducten. Wel wil ik je er op wijzen dat zuivel niet voor niks een belangrijk onderdeel is van de ‘schijf van vijf’ en dus door het Nederlands Voedingscentrum wordt aanbevolen als onderdeel van een gezond- en evenwichtig voedingspatroon.

Lees alles aandachtig door en trek je eigen conclusies!

5 Reacties

  1. Irene Habes 7 februari 2013 om 18:47 - Antwoorden

    Ik heb het zuivel verhaal gelezen, hierbij miss ik kwark.Het is een informatief verhaal vooral voor mensen die zich er weinig in hebben verdiept. Ik doe veel aan sport, zowel cardio als fitness (kracht trainingen). Voor spieropbouw is kwark een betere keuze dan melk of yoghurt, omdat het nog eiwitrijker is en ook vol zit met de bouwstoffen die in zuivelpruducten in het algemeen voor komen. Neem Dan wel de margere variant. Zelf voeg ik nog wat lijnzaad toe en wat ik toevallig in mijn ontbijtkastje heb staan, b.v. Gepofte quinoa muesli. Deepvries bosvruchten maken het helemaal af.
    Het voordeel van kwark boven melk of yoghurt is dat het ook nog langer een verzadigd gevoel geeft, dus uiteindelijk better voor de lijn.

  2. Edith 8 februari 2013 om 09:55 - Antwoorden

    Goed om dit alles te lezen en weer iets te leren. Dank je wel!
    Ik kies in ieder geval voor rommboter.

  3. Lucienne Masson 12 februari 2013 om 16:53 - Antwoorden

    Zou het niet gezonder zijn om Stevia te gebruiken ipv suiker?

    Kan soya yoghurt vergeleken worden met zuivelyoghurt? Zijn er nadelen/voordelen?

  4. J.ciere 1 mei 2015 om 16:42 - Antwoorden

    Reactie van Kobus uit leiden. Ze moeten afleren beesten vol te spuiten met groei hormonen. Kijk waar u uw vlees haalt en vraag aan de slager van welke boer het komten het komt.

Reactie achterlaten

Over de Auteur:

Robert Jan (RJ) is de initiatiefnemer en het (nieuwe) gezicht van OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.
Zoek Op Klacht: