Natuurlijke ontstekingsremmers: welke werken echt?
Welke natuurlijke ontstekingsremmers zijn wetenschappelijk onderbouwd? Overzicht van omega-3, curcumine, boswellia en duivelsklauw met doseringen en veiligheidsinfo.
Omega-3 vetzuren, curcumine en boswellia zijn de best onderzochte natuurlijke ontstekingsremmers — ze remmen dezelfde moleculaire routes als ibuprofen, maar zonder de maagrisico’s.1 Ze vervangen geen medicatie bij acute ontsteking, maar bij chronische, laaggradige klachten vormen ze een wetenschappelijk onderbouwde aanvulling op je voedingspatroon. Welke stof het beste past, hangt af van je klacht, je medicijngebruik en je persoonlijke situatie.
Waarom zijn NSAID’s niet altijd de beste keuze?
Ibuprofen en diclofenac behoren tot de NSAID’s (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs): niet-hormonale ontstekingsremmers die pijn en ontsteking dempen via remming van het COX-enzym. Ze werken snel en effectief, maar kennen reële bijwerkingen: maagschade, een verhoogd risico op maagbloedingen en cardiovasculaire effecten bij langdurig gebruik.1
Raadpleeg bij twijfel altijd je arts of apotheker, of kijk op Thuisarts.nl voor betrouwbare informatie over pijnstilling en NSAID-gebruik.
Veiligheidsmelding: NSAID’s combineren met bloedverdunners zoals acenocoumarol of fenprocoumon verhoogt het risico op ernstige maagbloedingen sterk. Gebruik je anticoagulantia? Overleg dan altijd met je arts of apotheker vóór je ibuprofen of een kruidensupplement neemt.
Hoe remmen omega-3 vetzuren ontsteking?
Omega-3 vetzuren — met name EPA (eicosapentaeenzuur) en DHA (docosahexaeenzuur) — zijn de best onderzochte voedingsstof voor het remmen van chronische, laaggradige ontsteking. Ze verminderen de aanmaak van pro-inflammatoire eicosanoïden en stimuleren de productie van resolvinen: moleculen die het herstel na ontsteking actief bevorderen.2
Mariene bronnen van omega-3 leveren niet alleen EPA en DHA, maar ook andere bioactieve stoffen met ontstekingsremmende en antioxidatieve eigenschappen.3
Vette vis zoals zalm, makreel, haring en sardines zijn de rijkste bronnen. Het Voedingscentrum adviseert twee keer per week vis, waarvan ten minste eenmaal vette vis. De verhouding omega-3 tot omega-6 speelt ook een rol: westers voedsel bevat relatief veel omega-6 uit plantaardige oliën, wat de effectiviteit van omega-3 kan drukken.2
| Bron | EPA+DHA per 100 g | Praktisch |
|---|---|---|
| Makreel (vers) | ~2500 mg | Goedkoop, makkelijk te bereiden |
| Zalm (gekweekt) | ~1800 mg | Breed verkrijgbaar |
| Haring | ~1600 mg | Traditioneel, ook rauw een goede keuze |
| Sardines (blik) | ~1400 mg | Lang houdbaar |
| Algenolie (supplement) | ~400–900 mg | Geschikt voor vegetariërs en veganisten |
Werkt curcumine echt als ontstekingsremmer?
Curcumine — de actieve stof in kurkuma — remt via NF-κB en COX-2 dezelfde moleculaire routes als sommige NSAID’s.4 Klinisch bewijs bij mensen is beperkter dan bij laboratoriumstudies, maar veelbelovend voor gewrichtsklachten en inflammatoire darmziekten.
Het grote struikelblok is de lage biologische beschikbaarheid: curcumine wordt slecht opgenomen in de darm. Supplementen met piperine (zwarte peperextract) of in liposomale vorm verbeteren de opname aanzienlijk.
Kurkuma als keukenspecerij bevat circa 3% curcumine — voor een therapeutisch effect zijn supplementen nodig. Een theelepel in de soep volstaat niet.
Wat doet boswellia bij gewrichtsklachten?
Uit de bast van de Boswellia serrata-boom wordt hars gewonnen dat boswellinezuren bevat, waaronder AKBA (acetyl-11-keto-β-boswellinezuur). Deze stof remt specifiek het 5-LOX-enzym — een sleutelspeler in de aanmaak van leukotriënen, die ontsteking aanjagen.4
Klinisch onderzoek is veelbelovend bij artrose en chronische darmontsteking. Een brede review uit 2022 bevestigt meerdere anti-inflammatoire werkingsmechanismen van natuurlijke producten zoals boswellia, maar wijst ook op de noodzaak van grotere gerandomiseerde studies.1
Standaarddosering in onderzoek: 100–400 mg gestandaardiseerd extract per dag (minimaal 30% boswellinezuren). Bijwerkingen zijn zeldzaam; incidenteel zijn maag-darmklachten gemeld. Overleg bij gebruik van andere medicatie altijd met je arts of apotheker.
Helpt duivelsklauw tegen gewrichtspijn?
Duivelsklauw (Harpagophytum procumbens) is een Afrikaans kruid waarvan de wortelknollen medicinaal worden gebruikt. De werkzame stof harpagosiden heeft in klinisch onderzoek pijnstillende en ontstekingsremmende effecten laten zien, met name bij gewricht- en lage rugpijn.1
Ten opzichte van NSAID’s heeft duivelsklauw bij normaal gebruik geen maagbeschadigend effect. Nadeel: het effect treedt langzamer op — reken op twee tot zes weken, niet dagen.
Duivelsklauw NIET gebruiken bij:
- Galstenen — het stimuleert galsecretie
- Zwangerschap of borstvoeding
- Combinatie met bloedverdunners of NSAID’s — raadpleeg eerst je arts
- Acute artritis — onvoldoende bewijs voor deze toepassing
Welke rol spelen antioxidanten bij ontsteking?
Vrije radicalen spelen een centrale rol bij het ontstaan van ontsteking. Antioxidanten neutraliseren deze reactieve moleculen voordat ze weefselschade veroorzaken. Fytochemicaliën — bioactieve plantaardige stoffen — remmen via meerdere moleculaire paden ontstekingsreacties, waaronder de NF-κB-signaleringsroute.4
Hoe diverser en kleurrijker je groente- en fruitinname, hoe breder het spectrum aan beschermende stoffen. Broccoli, spinazie, bosbessen, tomaten en kiwi scoren goed in onderzoek naar antioxidatieve capaciteit. Ook resveratrol — aanwezig in rode druiven en blauwe bessen — toont in reviews uit 2022 anti-inflammatoire eigenschappen.5
Veiligheidsmelding — grapefruit: Grapefruit en grapefruitproducten remmen het CYP3A4-enzym in de lever. Dit kan de bloedspiegels van veel geneesmiddelen sterk verhogen, waaronder bepaalde bloeddruk- en cholesterolverlagers. Gebruik je cardiovasculaire medicatie? Beperk of vermijd grapefruit en overleg met je apotheker.
Welke natuurlijke ontstekingsremmer past bij jou?
| Stof | Sterkste bewijs voor | Gebruiksvorm | Let op |
|---|---|---|---|
| Omega-3 (EPA+DHA) | Cardiovasculaire ontsteking, gewrichten | Vette vis, visolie, algenolie | Tweemaal per week vis of supplement |
| Curcumine | Gewrichtsklachten, darmontsteking | Supplement + piperine of liposomaal | Slechte opname zonder hulpstof |
| Boswellia serrata | Artrose, laaggradige ontsteking | Gestandaardiseerd extract | Overleg bij medicatiegebruik |
| Duivelsklauw | Gewricht- en rugpijn | Extract of capsules | Niet bij galstenen of zwangerschap |
| Groenten en fruit | Preventie, dagelijkse basis | Zo kleurrijk mogelijk, dagelijks | Geen vervanging bij acute klacht |
Veelgestelde vragen
Kunnen natuurlijke ontstekingsremmers ibuprofen vervangen?
Bij acute, hevige pijn zijn NSAID’s zoals ibuprofen in de meeste gevallen sneller en effectiever. Natuurlijke alternatieven zoals omega-3, boswellia en duivelsklauw passen beter als aanvulling bij chronische, laaggradige ontsteking of als preventieve maatregel in je voedingspatroon. Stop nooit zomaar met voorgeschreven medicatie — bespreek alternatieven altijd met je huisarts of apotheker.
Ik heb fibromyalgie en hypermobiliteitssyndroom en krijg hoge bloeddruk van pijnstillers. Wat kan ik gebruiken?
NSAID’s kunnen bij chronisch gebruik de bloeddruk verhogen, wat bij jou een reëel probleem is. Omega-3 vetzuren en curcumine hebben geen bekende bloeddrukverhogende werking, maar bij fibromyalgie is de pijngevoeligheid complex en niet altijd ontstekingsgedreven. Bespreek alternatieven met je reumatoloog of huisarts; op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over fibromyalgie.
Zijn CBD-druppels een effectieve en betaalbare natuurlijke ontstekingsremmer?
Er is beperkt klinisch bewijs voor CBD als ontstekingsremmer bij mensen; dierstudies zijn veelbelovend, maar grootschalige gerandomiseerde trials ontbreken grotendeels. CBD kan bovendien via het CYP450-systeem interageren met medicijnen, wat de bloedspiegels van andere middelen kan beïnvloeden. De kosten zijn relatief hoog vergeleken met beter onderzochte alternatieven zoals omega-3 of curcumine. Overleg met je arts of apotheker voordat je CBD combineert met andere medicatie.
Kan stress ontsteking in het lichaam verergeren?
Ja, chronische stress verhoogt de productie van cortisol en pro-inflammatoire cytokinen, wat laaggradige ontsteking kan versterken. Stressmanagement — denk aan beweging, slaaphygiëne en ontspanningstechnieken — vormt daarmee een relevante pijler naast voeding. Mentale patronen zoals piekeren kunnen stress in stand houden; professionele begeleiding kan helpen dat te doorbreken.
Waar vind ik betrouwbare informatie over natuurlijke ontstekingsremmers?
Het Voedingscentrum en Thuisarts.nl bieden onafhankelijke, evidence-based informatie over voeding en gezondheid. Voor wetenschappelijk onderzoek kun je terecht bij PubMed. Wees kritisch op boeken en websites die wondermiddelen beloven — betrouwbare bronnen benoemen altijd ook beperkingen en mogelijke risico’s.
Mag ik natuurlijke ontstekingsremmers combineren met mijn medicatie?
Kruidensupplementen als boswellia, duivelsklauw en curcumine kunnen interacties hebben met bloedverdunners, bloeddrukverlagende middelen en andere geneesmiddelen. Overleg daarom altijd met je arts of apotheker voordat je een supplement toevoegt aan je medicatieschema. Dit geldt ook voor ogenschijnlijk onschuldige producten zoals hoge-dosis visolie.
Hoelang duurt het voordat natuurlijke ontstekingsremmers werken?
Natuurlijke ontstekingsremmers werken trager dan NSAID’s. Bij duivelsklauw en boswellia duurt het doorgaans twee tot zes weken voordat je effect merkt. Omega-3 uit voeding of supplementen heeft bij dagelijks gebruik een geleidelijk effect op je ontstekingsprofiel over weken tot maanden.
Footnotes
-
Scotti L, Scotti MT. Natural Products as Anti-Inflammatory Agents. Combinatorial Chemistry & High Throughput Screening. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36330656/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4
-
Vasarri M, Degl’Innocenti D. Marine Products and Their Anti-Inflammatory Potential: Latest Updates. Marine Drugs. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39195492/ ↩ ↩2
-
Vasarri M, Degl’Innocenti D. Exploring Marine-Derived Antioxidant and Anti-Inflammatory Agents: Findings from Recent Studies. Marine Drugs. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40559648/ ↩
-
Cruz-Martins N. Molecular Mechanisms of Anti-Inflammatory Phytochemicals. International Journal of Molecular Sciences. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36232312/ ↩ ↩2 ↩3
-
Chen X, Song X, Zhao X. Insights into the Anti-inflammatory and Antiviral Mechanisms of Resveratrol. Mediators of Inflammation. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35990040/ ↩
Bronnen
- Vasarri M, Degl'Innocenti D — Marine Products and Their Anti-Inflammatory Potential: Latest Updates · Marine Drugs · 2024
- Scotti L, Scotti MT — Natural Products as Anti-Inflammatory Agents · Combinatorial Chemistry & High Throughput Screening · 2022
- Vasarri M, Degl'Innocenti D — Exploring Marine-Derived Antioxidant and Anti-Inflammatory Agents: Findings from Recent Studies · Marine Drugs · 2025
- Cruz-Martins N — Molecular Mechanisms of Anti-Inflammatory Phytochemicals · International Journal of Molecular Sciences · 2022
- Chen X, Song X, Zhao X — Insights into the Anti-inflammatory and Antiviral Mechanisms of Resveratrol · Mediators of Inflammation · 2022
Gratis + wekelijkse tips
Ontvang gratis 7x KETO Ovenschotels
Inclusief boodschappenlijstje — zo staat er vanavond al een gezonde ovenschotel op tafel. Plus elke week praktische gezondheidsinzichten — altijd uitschrijven mogelijk.
Download gratisLees ook
Meer over levensstijl
Levensstijl
De meest ongezonde gewoontes: wat de wetenschap écht zegt
Welke ongezonde gewoontes schaden je gezondheid het meest? Van snacken zonder honger tot chronische stress — dit zegt actueel wetenschappelijk onderzoek.
Biergist tegen acne: wat zegt het onderzoek en welke alternatieven werken beter?
Werkt biergist tegen acne? Ontdek wat de wetenschap zegt over werkzame stoffen, veilige dosering en bewezen acnebehandelingen die wél effect hebben.
Pepermuntolie bij PDS: werkt het echt — en 14 andere bewezen alternatieven
Pepermuntolie in maagsapresistente capsules verlicht PDS-krampen aantoonbaar. Welke 14 andere middelen werken — en hoe combineer je ze slim?
Koud douchen: wat werkt echt en wat is overdreven?
Koud douchen helpt bij spierherstel en alertheid — maar werkt het ook bij gewichtsverlies of immuunfunctie? Meta-analyses uit 2023–2025 geven antwoord.
10 kleine gewoontes die je gezondheid direct verbeteren
10 kleine aanpassingen met grote impact op je gezondheid: van kaliumrijk voedsel en beweging tot slaap en minder alcohol. Wetenschappelijk onderbouwd.
26 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
wilfred degens Wanneer komt er eens een alternatief boek over natuurlijke geneeskrachten en bronnen zonder door te gaan met de farmaceutische industrieën te spekken? Je begint met een pijntje en je huisarts geeft je weer een gifpil-recept wat alleen maar je oorspronkelijke pijntje stopt. Dan komen achtereenvolgend de volgende pijnen en fysieke storingen waarvoor de pillenboeren je weer graag met je domme koppen hun toko zien betreden. Voor we het weten hebben we een hele batterij aan pillen welke zoveel rotzooi ook nog bevatten waardoor wanneer je dat allemaal in hun bijsluiters leest, pieker je er niet meer over die rommel nog te slikken. Ik heb al jaren geleden daarom de oorlog verklaard aan die pillenboeren en de ongeïnteresseerdheid van onze symptoom bestrijdende huisartsen. De oorzaak van fysieke klachten schijnt de huidige huisarts niet meer te interesseren. Aan die bestrijding immers wordt niets verdiend. Welke deskundige auteur waagt zich aan dit boekonderwerp?C Bezoek hier de website met alle boeken van Dr. Gábor Lenkei hij is hier al mee bezigMina In Amerika zijn over de jaren heen al heel wat dokters die zich naar het alternatieve keerde... Verdwenen en/of vermoord... Natuurlijke manier brengt niets op voor de conventionele wereld. Ik heb borstkanker en laat mij niet behandelen... Ik schrijf ooit nog een boek hierover, das beloofd. Grtz. Minasan.stans je kunt beginnen met een arts te nemen die zich verder heeft geschoold in homeopathie en/of fytotherapie. Leer goed te luisteren naar je eigen lichaam en laat alle voor verwerkte levensmiddelen staan. Dan ben je al een end.Bart Op het artikel en ononderstaande reactie wil toch even ageren. Ik ben er oprecht van overtuigd dat de doorsnee huisarts oprecht is in zijn pogingen om de client te genezen. Het menselijk lichaam is echter complex en het ligt niet altijd in zijn macht de bron van de problematiek te achterhalen. Symptoombestrijding is vaak het enige wat een arts u kan aanbieden. Het werkingmechanismen van de (natuurlijke) ontstekingsremmers is eveneens complex. In wezen begrijpen we er slechts een klein deel van. Daarbij kunnen natuurlijke ontstekingsremmers evenzeer dezelfde negatieve bijwerkingen hebben; ze werken doorgaans via dezelfde mechanismen als een NSAID. Boswella bijvoorbeeld is een onverstandige keus. Deze zal ik zeker niet omschrijven als één van de 'beste'. Boswella remt (evenals de tradionele pijnstiller) de COX-1. Net als Mangosteen ervaarde ik deze persoonlijk als erg gevaarlijk. Ik kreeg er een maagbloeding van. Verstandiger is een kruid dat voornamelijk werkt op de COX-2 of eventueel de 5-LOX en daarmee de onstekingscasde onderbreekt. Belangrijk hierbij is de aard van de ontsteking; chronisch/accuut. De engelse Wikipedia geeft hierover veel info. Natuurlijke ontstekingsremmers die ik zou aanbevelen zijn: 1. Vitamine D. Het is niet heel bekend, maar Vitamine D is een sterke ontstekingsremmer. zeker aan te raden in de herfst/winter als er weinig zon is. 2. Bromelain. Deze remt niet zozeer de werking van COX-2, maar meer de productie. 3. Omega-3, Kurkuma en Duivelsklauw zijn al genoemd. 4. Gember is een sterke ontstekingsremmer, maar niet voor langere termijn omdat deze ook werkt op de COX-1. Tenslotte een tip: begin niet lukraak met zelfmedicatie. Raadpleeg een arts en verdiep jezelf in de materie. Mocht je natuurlijke ontstekingsremmers willen gebruiken, dan kan je deze veel voordeliger bestellen via een website als iHerb. scheelt doorgaans de helft of nog meer bij gebruik van een dicount code (BIW478).Wil Ik kamp al jaren aan sterke pijnen en ontstekingen in het gebied rond mijn kniegewrichten door artrose. Na een recentelijke foute wisselwerking tussen de ontstekingsremmer Ibuprofen en de anti conceptiepil waarbij mijn onderdruk ineens 120 was en ik niet goed werd ben ik extreem voorzichtig geworden. Op aanraden van de huisarts gestopt met beide middelen. Nu kreeg ik de sterkere pijnstiller Tramadol voorgeschreven en voelde daar vanuit mijn intuitie direct weerstand tegen vanwege de bijverschijnselen. Dit heeft mij doen besluiten ook dit middel niet in te nemen, beter mijn pijngrenzen te bewaken en op zoek te gaan naar voedingsmiddelen die ontstekingsremmemd werken. Ben ik bevooroordeeld? Misschien wel ja...... Maar ik beschouw pillen als lapmiddelen die de ware oorzaak niet wegnemen. De laatste optie in mijn geval zou een operatieve ingreep kunnen zijn die de stand van het been zou corrigeren, maar aangezien dat nog in de onderhandelfase zit hou ik mijn verwachtingpatroon daarin laag.....frank Visolie capsules in combinatie met boswellia serrata capsules zijn een uitstekend ontstekingswerend natuurlijk middel. Beide zijn te verkrijgen bij Smeets &Graas in nederland (produkten van goede kwaliteit!)Team OptimaleGezondheid Dankjewel voor deze goede aanvulling, Frank!veronique Inderdaad wat Andre zegt is misschien wel waar... Maar het is ooooo zo moeilijk om dit zelf te doen... Een goeie therapeute zou kunnen helpen... maar zo iemand vinden.. geen idee...Diana Ben ook op zoek naar natuurlijke pijnstillers. Heb hypermobiliteitssyndroom en fibromyalgie volgens de reumatoloog ( geen Ehlers Danlos volgens de geneticus) krijg van gewone pijnstillers heel hoge bloeddruk. Het is ook zenuwpijn maar tegen die pijnstillers die ook voor psychische klachten gebruikt worden ( die ik niet heb)kreeg ik spiertrekkingen van. Heb nu CBD druppels maar deze zijn best duur. Deze helpen wel redelijk. Ik wil nu kruiden gaan proberen, gifsla thee.L.Bevaart Hallo Lezer . Ik ben al jaren op zoek naar een natuurlijke pijnstiller voor mijn Atrose in de kern van mijn Linkse voet . Ik neem elke dag 1 glucosamine mangaat , koper in . Maar ik zou graag een natuurlijke alternatief vinden . L.Bevaart .Ushi Even een reactie op André, Mijn therapeut is geschoold in de Chinese geneeskunde en meent idd. dat mijn leverpijnen en overige klachten ook van emotionele oorsprong kunnen zijn. ik ben zelf altijd sceptisch geweest over dit soort opvattingen, omdat het nogal zweverig overkomt, maar na vele overdenkingen tot de conclusie gekomen dat Chinese geneeskunde er al was toen wij hier nog in berenvellen rondliepen. Daar komt bij dat ik in tegenstelling tot in het ziekenhuis hier wel positieve resultaten mee heb bereikt. Ik redeneer veel en niet altijd in positieve zin. Men zegt hier in NL dikwijls: "Wat heb je op je lever". Dat brengt je toch tot de vraag waar dit gezegde vandaan komt. Kunnen fysieke klachten dan toch komen van een leven lang piekeren en Jeremiëren. Ik vermoed hoe langer hoe meer van wel. Stress veroorzaakt allerlei gezondheidsklachten, maar komt stress niet bijna altijd voort uit het denken? Ik weet dat niet iedereen gelovig is en dat moet ieder voor zich weten. Ik ben er echter van overtuigd dat we van God prachtige kruiden, groenten en mineralen hebben ontvangen die stuk voor stuk onze genezing kunnen bewerkstelligen of bevorderen. Helaas zijn veel van de werkzame stoffen in deze producten tegenwoordig gemanipuleerd of zelfs weggelaten. Bijv. druivenpitten uit druiven. Het betreft dan het stofje OPC (goed voor hart- en bloedvaten etc). Vandaar mijn advies zoveel mogelijk biologisch te eten en uw eten te controleren op voedingsstoffen. Vermijd a.u.b. conserveringsmiddelen en nagenoeg alles wat door de mens is toegevoegd.Francisco Mondelaers reactie op Ushi. Uw logen zijn verbonden met Uw hart en lever, ik vermoed dat Uw rechter long niet voor 100% werkt. Bioptron licht terapy doet wonderen met de longen, heb dit zelf onder vonden. Ik ben geboren met een rechter long die maar voor 30% werkte, altijd lever patiënt geweest tot ik een sessie met de bioptron lamp.heb gedaan, Nu 100% werkende longen. Pijn volledig weg, kan alles eten en drinken. Francisco MMariken van Boekel Dank je wel Andre. Een eye opener voor mij, waar ik blij mee ben.Yvonne Goedemorgen, Bij mij is bij een echo Synovitis geconstateerd in mijn enkelgewricht. Als ik de bijsluiter lees van al die ontstekingsremmers schrik ik. Graag advies en ervaring van natuurlijke onstekingsremmers!Team OptimaleGezondheid Hierboven kun je alles lezen over natuurlijke ontstekingsremmers, Yvonne!Karin Hallo allemaal, ik ben opzoek naar natuurlijke producten die goed zijn voor mijn lever en die goed samen gaan met bloedverdunners. Kurkuma, bevroren citroen in ons eten raspen (niet te veel) doen we al. In combinatie met zwarte peper. We eten veel knoflook. Wie kan mij daar bij helpen? Alvast bedankt. Al die chemische troep hoef ik niet meer met al die vervelende bijwerkingen.Jo Ik krijg steeds nieuwe ontstekingen dan weer in mijn handen of in mijn voet. Het duurt een dag of twee en dan verplaatst het zich weer. Het bloed laat zien syndroom van Lupus en de biopt laat zien syndroom van Sweet. ik ben op zoek naar natuurlijke ontstekingsremmersSiebfox Bloedverdunners van well type ook. Samen met kurkuma wordt beslist adgeraden !!Team OptimaleGezondheid Helemaal waar, Siebfox.Sebastiaan de Vries Hallo. Ik heb zelf hypermobiliteitssyndroom , fibromyalgie , crohn (licht) en hidradenitis suppurativa. . Sinds kort gebruik ik natriumbicarbonaat oftewel baking soda van ''arms and hammer''. Iedere ochtend doe ik een afgestreken theelepeltje baking soda in een glas met water en drink ik dat op. Bij mij heeft dat veel baat bij vele klachten. Mvg Sebastiaan.Team OptimaleGezondheid Dat is goed nieuws, Sebastiaan. Blij dat dit voor jou effectief is.