ADHD en ADD: wat is het verschil en wat doen voeding en beweging echt?

ADD is geen aparte diagnose meer, maar de informele naam voor ADHD zonder hyperactiviteit. Officieel onderscheidt het DSM-5 drie subtypes: overwegend onoplettend, overwegend hyperactief-impulsief en gecombineerd. Welk subtype jouw kind heeft, bepaalt hoe de klachten zich uiten — en welke aanpak het meest passend is.¹

Waarom ‘ADD’ niet meer officieel bestaat — maar toch wordt gebruikt

In 1994 besloten psychiaters alle vormen van aandachtstekort samen te voegen onder de naam attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD), ook als iemand helemaal niet hyperactief is. De term ADD (attention deficit disorder) stamt uit een oudere versie van het psychiatrisch handboek (DSM-III) en is sindsdien officieel vervallen.

In de praktijk gebruiken veel mensen ‘ADD’ nog steeds om te beschrijven dat iemand wél aandachtsproblemen heeft, maar géén opvallende onrust of impulsiviteit. Dat klopt met één van de drie officiële subtypes: overwegend onoplettende ADHD. Verwarrend? Begrijpelijk. Maar zodra je de drie subtypes kent, snap je ook waarom de labels door elkaar lopen.

Wat zijn de drie subtypes van ADHD?

Het DSM-5 beschrijft ADHD in drie varianten:¹

Voor een diagnose bij kinderen zijn minimaal zes symptomen vereist in één of beide categorieën, zichtbaar vóór het twaalfde levensjaar en aanwezig in meerdere omgevingen (thuis én school). Bij tieners en volwassenen is de drempel vijf symptomen.¹

Overwegend onoplettend (ADD)

• Regelmatig fouten door onoplettendheid
• Moeite om aandacht vast te houden bij taken of spel
• Lijkt niet te luisteren als je hem of haar direct aanspreekt
• Volgt instructies niet af en rondt taken niet af
• Moeite met plannen en organiseren
• Vermijdt taken die langdurige concentratie vereisen
• Raakt spullen kwijt (sleutels, huiswerk, pennen)
• Is snel afgeleid door externe prikkels
• Vergeet dagelijkse verplichtingen

Kinderen met het onoplettende subtype tonen geen druk of storend gedrag en vallen daardoor minder op in de klas. Ze worden vaker laat of helemaal niet gediagnosticeerd dan kinderen met hyperactieve symptomen.¹

Overwegend hyperactief-impulsief

• Friemelen met handen of voeten, kan niet stilzitten
• Staat op op momenten dat dat niet past
• Rent of klimt inappropriaat (bij volwassenen: innerlijke rusteloosheid)
• Kan niet rustig spelen of ontspannen
• Lijkt constant ‘op stoom’ — alsof er een motor draait
• Praat overdreven veel
• Geeft antwoorden voordat de vraag af is
• Kan moeilijk wachten op zijn of haar beurt
• Onderbreekt anderen regelmatig

Gecombineerde ADHD

Bij gecombineerde ADHD zijn zowel zes of meer onoplettende als zes of meer hyperactief-impulsieve symptomen aanwezig. Dit is het meest voorkomende subtype bij kinderen die een diagnose krijgen.

Welke rol speelt voeding bij ADHD?

Voeding vervangt geen medicatie, maar onderzoek suggereert dat eetpatronen de ernst van ADHD-symptomen kunnen beïnvloeden.² Een narratieve review in Nutrients (2022) concludeerde dat een westers voedingspatroon — rijk aan suiker, bewerkte producten en kunstmatige additieven — geassocieerd is met meer klachten, terwijl een mediterraan voedingspatroon (groenten, fruit, noten, vette vis, volkoren granen) samenhangt met minder symptomen.³

Wat kan helpen?

Eiwitten bij het ontbijt helpen een snelle bloedsuikerpiek te voorkomen die concentratieproblemen kan verergeren. Goede bronnen zijn eieren, Griekse yoghurt, noten en peulvruchten.² Er is geen rechtstreeks bewijs dat eiwitten op zichzelf ADHD-symptomen verminderen.

Omega-3-vetzuren (EPA en DHA) zijn het best onderzochte voedingssupplement bij ADHD. Een gezamenlijke richtlijn van de WFSBP en CANMAT (2022) kent omega-3 een ‘mogelijk nuttig’ oordeel toe als aanvulling op reguliere behandeling, al blijft het effect bescheiden.⁴ Vette vis twee keer per week (zalm, haring, makreel) of een visoliesupplement met minimaal 750 mg EPA+DHA per dag zijn veelgebruikte aanbevelingen.

IJzer en zink spelen een rol in het dopamine- en noradrenalinemetabolisme. Tekorten komen vaker voor bij kinderen met ADHD dan bij leeftijdgenoten.⁵ Suppletie is echter alleen zinvol bij een aangetoond tekort — laat dit eerst testen via de huisarts.

Wat kun je beter vermijden?

Kunstigmatige kleurstoffen — zoals tartrazine (E102) en allura rood (E129) — worden in studies gelinkt aan meer hyperactiviteit bij kinderen, met name bij genetisch gevoelige kinderen.⁶ De Europese Voedselautoriteit verplicht daarom een waarschuwingsetiket op producten met bepaalde azokleuringen.

Sterk bewerkte voeding, suikerhoudende dranken en fastfood hangen samen met ernstigere ADHD-symptomen, al is de causale richting niet volledig vastgesteld.³

Meer over een uitgebalanceerd voedingspatroon vind je op Voedingscentrum.nl.

Helpt beweging bij ADHD?

Ja, en het bewijs wordt steeds sterker. Een umbrella review en meta-meta-analyse in het British Journal of Sports Medicine (2025) toont aan dat regelmatige lichaamsbeweging geheugen, executieve functies en aandacht significant verbetert bij kinderen en jongeren.⁷

Aerobe beweging — fietsen, zwemmen, buitenspelen, rennen — lijkt het meest effectief. Zelfs een wandeling van 20 minuten vóór een moeilijke taak kan de focus tijdelijk verbeteren. Beweging vervangt geen medicatie, maar is een veilige en goedkope aanvulling op bestaande behandeling.⁸

Een Lancet-review (2023) over niet-medicamenteuze interventies bij kinderen en adolescenten met ADHD beveelt gedragstherapie, ouderbegeleiding en cognitieve gedragstherapie aan — bij voorkeur als eerste stap bij jongere kinderen, voordat medicatie wordt overwogen.⁸

Voor informatie over diagnose en behandeling van ADHD raadpleeg Thuisarts.nl of bespreek het met je huisarts.

Verdwijnen ADHD-symptomen met de leeftijd — en wat betekent dat voor de diagnose?

Symptomen veranderen met de leeftijd. Hyperactiviteit neemt bij veel mensen af in de adolescentie, terwijl aandachts- en organisatieproblemen vaak aanhouden of juist meer opvallen naarmate de eisen toenemen. Sommige volwassenen leren zo effectief compenseren dat ze nauwelijks klachten meer ervaren. De neurobiologische basis van ADHD verdwijnt daarmee echter niet — een eerdere diagnose blijft geldig, ook als iemand nu goed functioneert.

Veelgestelde vragen

Hoeveel eiwitten heeft een kind met ADHD nodig?

Er bestaat geen specifieke eiwitaanbeveling voor kinderen met ADHD. De algemene richtlijn van het Voedingscentrum is 0,8–1,2 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag. Een eiwitrijk ontbijt — denk aan een ei, Griekse yoghurt of noten — helpt een snelle bloedsuikerpiek te voorkomen die concentratieproblemen kan verergeren. Bij twijfel over de voeding van je kind is een diëtist de aangewezen persoon om mee te overleggen.

Is verslavingsgevoeligheid ook een kenmerk van ADD of ADHD?

Onderzoek suggereert dat mensen met ADHD een verhoogd risico op verslavingsproblemen hebben, wat deels samenhangt met een lagere dopamineregulatie en impulscontroleproblemen. Dit geldt voor alle subtypes, maar wordt bij het onoplettende subtype (ADD) vaker over het hoofd gezien doordat die diagnose vaker gemist wordt. Als verslavingsgevoeligheid speelt, bespreek dit dan met een psychiater of verslavingsarts — goede behandeling van de ADHD zelf kan het risico verlagen.

Als iemand geen klachten meer heeft, was de diagnose dan wel terecht?

Ja, een eerdere diagnose blijft geldig ook als iemand nu weinig of geen klachten ervaart. ADHD is een neurobiologische aandoening waarbij symptomen kunnen afnemen door rijping, therapie of aangeleerde compensatiestrategieën. Dat iemand leert functioneren betekent niet dat de stoornis er niet was — het betekent dat de aanpak werkt.

Er wordt gesproken over een boodschappenlijst voor ADHD, maar ik zie geen link — wat bedoelen jullie?

Het oorspronkelijke artikel verwees naar een boodschappenlijst die niet meer beschikbaar is. Als praktisch houvast: kies voor eiwitrijke basisproducten (eieren, noten, peulvruchten, vette vis), zoveel mogelijk onbewerkte groenten en fruit, en beperk producten met kunstmatige kleurstoffen en veel suiker. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum is een gratis en betrouwbare leidraad.

Gelden de voedingstips specifiek voor ADHD of voor iedereen?

De voedingsadviezen in dit artikel gelden als aanvullende maatregel bij een bestaande ADHD-behandeling — ze zijn geen vervanging van medicatie of therapie. Een gezond eetpatroon is sowieso gunstig voor de algehele gezondheid, maar voor mensen met ADHD kunnen bepaalde keuzes (minder kunstmatige kleurstoffen, meer omega-3) extra relevant zijn. Bespreek dieetaanpassingen altijd met de behandelend arts of een diëtist.

Wat zijn de ervaringen met overstappen op dieet en leefstijl in plaats van medicatie?

Wetenschappelijk bewijs voor het volledig vervangen van ADHD-medicatie door dieet en leefstijl ontbreekt. Niet-medicamenteuze aanpakken zoals gedragstherapie, beweging en dieetaanpassingen kunnen symptomen verlichten en worden in richtlijnen aanbevolen als aanvulling — of bij milde gevallen als alternatief. De beslissing om te stoppen of minderen met medicatie moet altijd in overleg met een arts worden genomen; nooit eigenmachtig.