Vocht vasthouden: De 17 beste behandelmethoden

vocht-vasthoudenJe hebt een lange vliegreis gemaakt en hebt dus lang gezeten. Als je er gevoelig voor bent, kun je dan last krijgen van vocht vasthouden in je benen en voeten. Op zich allemaal niet erg, want dat verdwijnt vanzelf weer. Het wordt een ander verhaal als dit regelmatig voorkomt. Aangezien vocht vasthouden (Oedeem) een symptoom is van een onderliggende aandoening, is het belangrijk om tijdig actie te ondernemen!

In dit artikel leg ik je uit hoe je zelf vast kunt stellen of het inderdaad om Oedeem (vocht vasthouden) gaat. Daarnaast beschrijf ik de mogelijke oorzaken. Aan het einde van dit artikel geeft ik je de 17 beste behandelmethodes om vocht vasthouden tegen te gaan.

Symptomen en diagnose van vocht vasthouden

De symptomen van het vocht vasthouden kunnen heel erg variëren. Dit is sterk afhankelijk van het type, de onderliggende oorzaak, en de plaats waar het vocht zich ophoopt. Maar over het algemeen kunnen we stellen dat de huid in het gezwollen gebied glanst en strak staat.

Als het niet direct duidelijk is of de zwelling het gevolg is van vocht vasthouden, of een andere oorzaak heeft, kun je zelf een snelle test doen:

Druk zachtjes met je duim op de gezwollen plek. Druk langzaam en zeker niet te hard. Als het Oedeem betreft, dan zal de afdruk van de duim in de gezwollen plek blijven staan, en heel langzaam weer verdwijnen.

Maak in ieder geval een afspraak met je huisarts voor een definitieve diagnose. De arts zal, naar aanleiding van de plaatsen waar de aandoening zich manifesteert, een aantal vragen stellen over eventuele andere symptomen. Natuurlijk zal de arts een lichamelijk onderzoek uitvoeren. De arts kan eventueel een urinetest uitvoeren, om het functioneren van je nieren te kunnen beoordelen. Ook een röntgenfoto van de borst en een Electrodiagram behoren tot de mogelijkheden om een exacte diagnose van het onderliggende probleem vast te kunnen stellen.

De oorzaken van vocht vasthouden

De balans, en het reguleren van het vocht in je lijf is een heel complex proces. Daar ga ik je nu niet mee vervelen, want dat zou te ver gaan voor dit artikel. Maar om het even simpel te houden: De oorzaak van het vasthouden van vocht moeten we zoeken in het feit dat de kleine bloedvaten in het lichaam, de capillaire vaten, vloeistof lekken naar de omringende weefsels. Deze overdaad aan vocht in de weefsels zorgt er voor dat de getroffen lichaamsdelen gaan zwellen.

Het feit dat de capillaire vaten gaan lekken kan veel oorzaken hebben, maar uiteindelijk is het te herleiden naar drie mechanismes:

  • Er is sprake van een té hoge druk in de bloedvaten, met name in de capillaire bloedvaten.
  • Er wordt druk van buitenaf uitgeoefend wat er voor zorgt dat de capillaire bloedvaten vocht verliezen.
  • De wanden van de capillaire bloedvaten zijn beschadigt, en kunnen niet tijdig worden hersteld. Hierdoor ontstaat vochtverlies.

Ieder van de drie eerder genoemde mechanismen kan gelinkt worden aan heel veel ziektes en aandoeningen die het vasthouden van vocht als gevolg kunnen hebben. Om je een paar voorbeelden te noemen:

  • Zwangerschap: Zwellingen door vocht vasthouden tijdens de zwangerschap kan optreden omdat tijdens de zwangerschap meer vloeistof in het lichaam aanwezig is. De druk op de capillaire vaten is dus groter dan normaal, waardoor het vocht in de omliggende weefsels terecht kan komen.
  • Medicijnen: Oedeem kan ook veroorzaakt worden door medicatie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan steroïden, calciumkanaalblokkers, Thiazolidinedionine, oestrogenen, etc. Lees goed de bijsluiter voor de eventuele bijwerkingen.
  • Lever- en / of nierziekte: Zowel de lever als de nieren spelen een hele belangrijke rol bij het handhaven van de vochtbalans in het lichaam. Als één van deze organen niet optimaal functioneert, kunnen er problemen ontstaan met vocht in je lijf. Vocht kan zich dan ophopen in de lever en in de nieren.
  • Veneuze Insufficiëntie: Dit is een veelvoorkomende aandoening waarbij de bloedsomloop niet efficiënt is. Met name het bloed van de perifere lichaamsdelen (handen, voeten, armen en benen) keert niet efficiënt terug naar het hart. Dit zal resulteren in het vocht vasthouden, met name in beide benen
  • Hartproblemen: Als het hart niet optimaal werkt, wordt het moeilijk om het bloed op een efficiënte manier rond te pompen. Het bloed zal regelmatig in bepaalde lichaamsdelen blijven ‘hangen’, wat voor extra druk op de bloedvaten zal zorgen. Deze druk zal zorgen voor lekkage van vloeistoffen naar de omliggende weefsels. Als de rechterkant van het hart niet optimaal werkt, zal het vocht zich ophopen in de perifere delen van het lichaam, dus in de handen, enkels, voeten of benen. Als de linkerzijde van het hart niet optimaal haar werk doet, dan zal het vocht zich ophopen rond de longen. We spreken dan van een longoedeem.
  • Idiopathische Oedeem: En natuurlijk kan je lichaam vocht vasthouden zonder aanwijsbare oorzaak. Dat wil niet zeggen dat er niets aan de hand is, maar in de meeste gevallen lost het probleem zichzelf op. Je kunt natuurlijk gebruik maken van onderstaande behandelmethodes om je vochthuishouding zo snel mogelijk weer in balans te brengen.

En natuurlijk kun je last krijgen van opgezette benen als je het heel erg warm hebt, of als je heel lang gezeten hebt. Hoewel dit ook erg vervelend kan zijn, is dit niet het gevolg van een onderliggende aandoening. Verderop vind je een aantal tips hoe je hier het beste mee om kunt gaan.

Wat kun je zelf doen? De 17 beste behandelmethodes!

Hoewel je altijd een afspraak moet maken met je huisarts, geef ik je hieronder 17 tips om jouw probleem op een natuurlijke manier op te lossen. Het zal je in ieder geval verlichting geven tot het moment dat je terecht kunt bij je behandelend arts.

Vocht vasthouden 1: Omhoog die benen!

Als het vocht vasthouden het gevolg is van een blessure, bijvoorbeeld tijdens het voetballen of een andere sport, dan kun je de schade het beste beperken door languit op bed te gaan liggen en je benen hoger te leggen dan je hart. Dit helpt het overtollige vocht uit de benen te verwijderen. Als het een hand of een arm betreft, kun je natuurlijk een lekkere stoel opzoeken, voor de televisie, en je arm hoger leggen dan je hart. Ook dit is effectief bij het verwijderen van zwelling door het vocht.

Vocht vasthouden 2: Warme kompressen, koude kompressen

Afhankelijk van de uiteindelijke oorzaak van de zwelling, kun je koude kompressen of warme kompressen toepassen om de ontsteking te verlagen. Als de zwelling bijvoorbeeld wordt veroorzaakt door een allergische reactie van het lichaam, kun je het beste koude kompressen op het getroffen lichaamsdeel plaatsen. Dit zal de huid afkoelen waardoor de zwelling direct zal verminderen.

Vocht vasthouden 3: Bewegen!

Om zo veel mogelijk het vasthouden van het vocht in je armen en benen te verminderen, is het belangrijk om te bewegen. Nee, je hoeft niet naar de sportschool, en ik vraag ook niet om 10 kilometer hard te lopen. Dat is juist géén goed idee. Het is voldoende om mild te bewegen. Denk hierbij maar eens aan een flinke wandeling op je eigen tempo, rustig fietsen, of zwemmen. Met name dit laatste is geen gek idee, omdat je op deze manier de zwaartekracht opheft. Je lichaam is gewichtsloos, waardoor de zwellingen sneller zullen verdwijnen.

Ook kun je specifieke oefeningen doen met je armen en benen. Vraag hiernaar bij je behandelend arts of bij je Fysiotherapeut.

Vocht vasthouden 4: Magnesiumsulfaat of bitterzout

Om het vocht zo snel en efficiënt mogelijk te verwijderen, kun je een bad nemen met Magnesiumsulfaat. Magnesiumsulfaat staat ook wel bekend onder de namen Bitterzout, Epsomzout, of Engels Zout. Voeg een paar koffiekopjes bitterzout toe aan het badwater, en geniet hiervan voor minimaal een uur. En om nog meer van dit bad te profiteren, kun je nog wat essentiële olie toevoegen aan het water.

Natuurlijk moet je er wel voor zorgen dat de lichaamsdelen waarin het vocht opgeslagen is, in het badwater liggen. Voor je benen zal dat geen probleem zijn. Als het je handen betreft, moet je deze dus onder water houden. Ook kun je hetzelfde doen met een grote bak water, waar je je handen gedurende een uur in dompelt.

Vocht vasthouden 5: Sap van aardappelen

Met name tijdens de zwangerschap kunnen veel vrouwen last krijgen van vocht vasthouden, als gevolg van de vele hormonale veranderingen in het lichaam. Veel vrouwen ervaren dit met name in de laatste maanden van de zwangerschap. Het vocht vasthouden is dan nog eens extra, bovenop de toch al lastige periode qua transport en flexibiliteit van het lichaam.

Deze zwellingen met vocht kunnen soms erg pijnlijk en irritant zijn. Om vochtophoping als gevolg van zwangerschap op te lossen, kun je gebruik maken van het sap van aardappelen. Jazeker! En ik zal je precies uitleggen hoe je dit doet:

Schil een middelgrote aardappel, en snijd deze in dunne plakjes. Wikkel de aardappelschijfjes rond je handen en / of voeten waarbij je de schijfjes op hun plaats houdt met behulp van medisch gaas. Laat dit geheel ruim 30 minuten zitten, waarna je de aardappelschijfjes weggooit. Je kunt deze behandeling zo vaak herhalen als je nodig vindt.

Eventueel kun je ook dunne plakjes komkommer gebruiken, als aardappelen niet voorhanden zijn.

Vocht vasthouden 6: Eet minder zout

In sommige gevallen kan de ophoping van vocht het gevolg zijn van teveel natrium in je dieet. Zout is nagenoeg de grootste bron van natrium. Je zult het zout dus helemaal uit je voedingspatroon moeten schrappen. Maar het volstaat niet om de zoutpot tijdens het koken en tijdens het eten in de kast te laten staan. Het zout wat je zelf toevoegt aan je eten is relatief klein. Het meeste zout wat je binnenkrijgt komt uit bewerkt voedsel wat je gewoon in de supermarkt koopt. Kaas is van origine al erg zout. Heel erg lekker, maar het is verstandiger om dit nu even te laten staan.

Erger zijn de producten waaraan vaak veel zout wordt toegevoegd, en dan meestal als smaakversterker, wel of niet in combinatie met de conserverende eigenschappen van zout. Om het dus langer te kunnen bewaren. Sinds een paar jaar is er een tendens waarneembaar dat er minder zout wordt toegevoegd, maar dat wordt vaak weer gecompenseerd met vet. Niet echt een verbetering dus.

Hoe dan ook, het gaat nu alleen om het zout. Het enige wat je kunt doen is de ingrediëntenlijst controleren op de hoeveelheden zout, en de échte zoutarme of zoutvrije producten te kopen.

Vocht vasthouden 7: Mosterd olie aanbrengen

Om het vochtprobleem te behandelen kun je proberen om mosterd olie op de getroffen lichaamsdelen aan te brengen. Hiervoor verwarm je eerst wat mosterd olie, waarmee je daarna de gezwollen handen of benen gedurende 7 minuten masseert. De mosterd olie, in combinatie met de massage, zal de doorstroming van het bloed naar de getroffen lichaamsdelen herstellen waarna de zwelling af zal nemen.

Vocht vasthouden 8: “Stay cool”

In sommige gevallen kan het warme weer de grote boosdoener zijn van het vasthouden van vocht. Dit gebeurt dan voornamelijk bij vrouwen, omdat het vrouwelijk geslachtshormoon Oestrogeen de bloedvaten dwingt om vocht achter te laten in de weefsels. Hierdoor gaan je handen of voeten zwellen en krijg je last van de ophoping van vocht. Vergeet niet om water te drinken. Daar kom ik straks nog even op terug. Maar om je lichaam koel te houden, kun je koud water drinken.

Vocht vasthouden 9: Massage

Probeer zo veel mogelijk de getroffen lichaamsdelen te masseren. Of nog beter: Laat iemand anders dit doen, bijvoorbeeld je partner. Niet alleen is dit heerlijk ontspannend, maar de massage zal zeker de bloedcirculatie verbeteren waardoor de vochtophoping sneller zal verdwijnen. De bewegingen die je partner met zijn of haar handen maakt, moeten altijd in de richting van het hart zijn.

Vocht vasthouden 10: Magnesium supplementen

Ontstekingen aan de voeten, die kunnen leiden tot pijnlijke zwellingen en het vasthouden van vocht, zijn vaak verbonden met een tekort aan magnesium. Je kunt hiervoor magnesium supplementen innemen, die je gewoon vrij bij de apotheek kunt kopen. Neem hiervoor wel de betere, en helaas ook duurdere, kwaliteit. Gebruik hiervoor een dosis van bijvoorbeeld 350 mg. per dag. Raadpleeg sowieso altijd de verpakking, en overschrijd de maximale dosis niet. Als je onder behandeling bent bij een arts, voor welke aandoening dan ook, dan moet je eerst met deze arts overleggen of het innemen van magnesium niet de werking van bestaande medicatie blokkeert of tegenwerkt. Ook kunnen er ongewenste bijwerkingen ontstaan met andere medicijnen. Altijd met je behandelend arts overleggen!

Vocht vasthouden 11: Stop met roken!

Ik weet het: -Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Maar denk eens aan al die beloningen die je krijgt als je stopt. Al die positieve dingen voor je algehele gezondheid! En het vocht vasthouden is daar maar ééntje van. Daarnaast is roken heel sterk verbonden met allerlei ernstige en minder ernstige onderliggende aandoeningen die uiteindelijk het vocht vasthouden in je voeten of armen veroorzaken.

Als je dit heel erg moeilijk vindt, overweeg dan eens alternatieve methodes zoals acupunctuur of hypnose. Je kunt er alleen maar mee winnen. Ik wilde bijna schrijven dat je niks hebt te verliezen, maar dat klopt niet. Als doorgaat met roken heb je alles te verliezen. Misschien niet nu, niet morgen, maar ooit komt een dag dat je alles verliest, alleen maar om zo’n stomme gewoonte.

Vocht vasthouden 12: Rondjes lopen

Als je voor langere tijd moet zitten, omdat je bijvoorbeeld op kantoor werkt, is het belangrijk om regelmatig even op te staan, en even een klein rondje te lopen. Je kunt bijvoorbeeld even naar het toilet gaan, of een beker water halen bij de waterdispenser. Neem niet meer dan één beker water mee. Dat dwingt je om iedere keer op te staan om een nieuwe beker te tappen.

Maak tussen de middag even een kleine wandeling van minimaal een kwartier. Op deze manier voorkom je dat het vocht vasthouden erger wordt, en waarschijnlijk zal het door de beweging juist beter worden. Maar dat laatste hangt natuurlijk af van hoeveel je gaat bewegen.

vocht-vasthouden

Vocht vasthouden 13: Water drinken!

Ik denk dat veel van ons schuldig zijn aan het té weinig drinken van water. Het klinkt misschien vreemd in je oren, maar water drinken zorgt niet alleen voor het hydrateren van je lijf, maar ook voor een efficiënte afvoer van giftige stoffen en overtollig vocht.

Natrium (zout) en cafeïne, die aan de basis kunnen staan van ontstekingen aan de voeten, worden door het water sterk verdund.

Je moet minimaal 8 tot 10 glazen water per dag drinken. Klinkt dit veel? Dat valt best wel mee: Dat is één glas per anderhalf uur. Is toch prima te doen?

Als je koffie of alcohol hebt gedronken, moet je extra water drinken om de dehydraterende werking van deze stoffen te compenseren.

En als je het echt goed wilt doen, dan voeg je wat vers citroensap toe aan het water. Een lekker frisse smaak en je profiteert hiermee ook nog eens van de citroen als antioxidant.

Vocht vasthouden 14: Steunkousen

Steunkousen zijn niet echt populair: Het staat natuurlijk niet echt sexy, en het is heel erg lastig om ze aan te trekken. Maar ze helpen wel! Ze helpen je om de bloedvaten elastisch te houden en voorkomen bloedproppen in de bloedvaten van de benen. Daarnaast voorkomen ze ook nog eens de ontwikkeling van spataderen. Maar waar het hier om gaat: Ze zorgen er ook nog eens voor dat gezwollen voeten door vocht weer tot normale proporties teruggebracht wordt.

Zeker als je lang moet zitten, bijvoorbeeld bij een vliegreis of een lange autorit, is het aan te raden om steunkousen aan te doen.

Vocht vasthouden 15: Een gezond gewicht

Zwellingen van handen, benen en zelfs het gezicht, is een veel voorkomend probleem bij mensen met overgewicht. Natuurlijk kun je alle voorgaande tips proberen, maar uiteindelijk is het natuurlijk beter om het achterliggende probleem serieus aan te pakken: Het overgewicht. Je kunt je natuurlijk gaan wegen, en eventueel je BMI controleren, maar je weet zelf wel of je overgewicht hebt of niet.

Begin allereerst je voedingsgewoontes in kaart te brengen. Vermijd alles wat met suikers, zout en snelle koolhydraten te maken heeft. Daarnaast ga je met mate eten, dus een hoeveelheid calorieën die 300 kilocalorieën lager ligt dan wat normaal bij jouw leeftijd, geslacht en activiteiten zou passen. Daarnaast, ter ondersteuning van de aanpassing in je voeding, ga je lekker bewegen en liever nog sporten.

Alleen het verlies aan gewicht zal helpen om het vasthouden van vocht en de zwellingen op te lossen. Maar dat is natuurlijk niet het enige voordeel van een gezond gezicht. Denk eens aan een lager risico op hart- en vaatziekten, om er maar even ééntje te noemen.

Vocht vasthouden 16: Korianderzaad

Korianderzaad bevat een groot aantal belangrijke mineralen zoals calcium, ijzer, kalium, zink, magnesium en koper. Met name kalium is super belangrijk voor de lichaamsweefsels en de lichaamsvloeistoffen. Korianderzaden zijn ook rijk aan vitamine C, een sterk antioxidant, en een aantal belangrijke vitamines uit de vitamine B groep.

Om het vocht vasthouden op te lossen, kun je het volgende met korianderzaad doen:

Neem twee eetlepels korianderzaad en twee kopjes water. Doe dit beide in een steelpannetje en breng dit aan de kook. Laat het daarna lekker doorsudderen totdat de hoeveelheid water is gehalveerd. Laat het daarna een beetje afkoelen, en eet het in z’n geheel op.

Dit huismiddel zal zwellingen en ophoping van vloeistoffen in de weefsels oplossen en voorkomen.

Vocht vasthouden 17: Appel Cider Azijn

Appel Cider Azijn wordt al sinds eeuwen gebruikt bij de behandeling van allerlei ziektes en aandoeningen. De antibacteriële en ontstekingsremmende eigenschappen helpen het lichaam gezond te maken, én gezond te blijven.

Masseer de gezwollen lichaamsdelen in met Appel Cider Azijn. Gebruik hiervoor een ruime hoeveelheid, of doe het in meerdere keren. Deze behandeling zal niet alleen de zwelling doen verdwijnen, maar ook zal het de jeuk verzachten die het gevolg is van het uitrekken van de huid.

Tot slot…

Vocht vasthouden is een veel voorkomend probleem, en in veel gevallen is er weinig aan de hand. Je kent het vast wel: Na een dag winkelen, en dus veel lopen, zijn je voeten gezwollen van het vocht. Of als je heel lang gezeten hebt, bijvoorbeeld na een lange vliegreis, kun je ook vocht vasthouden. In al dat soort gevallen gaat het vanzelf weer over als je je normale dagelijkse werkzaamheden hervat. Het wordt een andere zaak als je er constant, of in ieder geval regelmatig, last van hebt. In dat geval raad ik je aan om een afspraak met je huisarts te maken voor een juiste diagnose.

Onthoud goed dat vocht vasthouden niet een ziekte op zich is, maar een symptoom van een onderliggende aandoening!

Bronnen

http://my.clevelandclinic.org/health/diseases_conditions/hic_Edema
http://umm.edu/health/medical/altmed/condition/edema
http://www.vulgaris-medical.com/encyclopedie-medicale/oedeme-generalites
http://www.docteurclic.com/symptome/oedemes.aspx

The following two tabs change content below.
Robert Jan (RJ) is de initiatiefnemer en het (nieuwe) gezicht van OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.