Bloeddruk en seizoenen: waarom is je bloeddruk hoger in de winter?

Je bloeddruk is in de winter gemiddeld hoger dan in de zomer. Koude temperaturen vernauwen je bloedvaten, waardoor dezelfde hoeveelheid bloed door een smallere opening stroomt en de druk stijgt ¹. Daarnaast bewegen we minder en eten we meer in de donkere maanden. Met een paar praktische aanpassingen beperk je dit seizoenseffect.

Waarom stijgt je bloeddruk als het koud is?

Bij lage temperaturen trekken je bloedvaten zich samen. Dit is een natuurlijk beschermingsmechanisme: je lichaam beperkt warmteverlies door de doorbloeding van je huid te verminderen. Het gevolg is dat je bloed door nauwere vaten stroomt, waardoor de druk toeneemt.

Een longitudinaal onderzoek met herhaalde ambulante bloeddrukmetingen toont aan dat elke daling van de buitentemperatuur gepaard gaat met een meetbare stijging van zowel de systolische als diastolische bloeddruk ¹. Bovendien blijkt uit een groot cohortonderzoek onder ruim 50.000 deelnemers dat niet alleen koude zelf, maar ook snelle temperatuurschommelingen je bloeddruk verhogen ².

Extra risico bij bestaande hoge bloeddruk

Heb je al hoge bloeddruk? Dan verdient de winter extra aandacht. De verhoogde druk op je vaatwanden kan bestaande schade verergeren en het proces van slagaderverkalking (atherosclerose) versnellen. Plaque in je bloedvaten vernauwt de doorgang verder, wat je bloeddruk nóg meer kan verhogen. Overleg met je arts of je medicatie seizoensgebonden moet worden aangepast — de Hartstichting adviseert mensen met hart- en vaatziekten om hier alert op te zijn.

Hoe groot is het seizoensverschil?

Het seizoenseffect beperkt zich niet tot de wakkere uren. Onderzoek laat zien dat seizoensgebonden variatie in nachtelijke bloeddruk geassocieerd is met orgaanschade aan hart en nieren ³. Juist ‘s nachts, wanneer je bloeddruk normaal gesproken daalt, kan de winterstijging onopgemerkt schade aanrichten.

Een uitgebreide review uit 2023 benadrukt dat bloeddrukvariabiliteit — van uur tot uur, dag tot dag en seizoen tot seizoen — een onafhankelijke risicofactor is voor hart- en vaatziekten ⁴. Het gaat dus niet alleen om je gemiddelde bloeddruk, maar ook om hoe sterk die schommelt gedurende het jaar.

Welke rol speelt je binnentemperatuur?

In de winter breng je het grootste deel van je tijd binnenshuis door. Onderzoek toont aan dat de binnentemperatuur direct invloed heeft op je bloeddruk en de schommelingen daarin ⁵. Een koude woning — bijvoorbeeld een onverwarmde slaapkamer — kan je bloeddruk ‘s nachts extra verhogen.

Praktische richtlijnen:

• Houd je woonkamer op minimaal 18–20 °C
• Verwarm je slaapkamer licht (16–18 °C) in plaats van hem koud te laten
• Vermijd grote temperatuurverschillen tussen kamers
• Kleed je warm aan als je van een warme naar een koude ruimte gaat

Op Thuisarts.nl vind je meer informatie over het meten en beheersen van je bloeddruk.

Wat kun je zelf doen tegen hogere winterbloeddruk?

Drie leefstijlfactoren beïnvloeden je bloeddruk in de winter het sterkst: beweging, voeding en gewicht.

Blijf bewegen — ook als het koud is

De drempel om te bewegen is in de winter hoger. Toch is regelmatige lichaamsbeweging essentieel voor gezonde bloedvaten en een stabiele bloeddruk. Een paar tips:

• Investeer in goede, warme sportkleding — dan is kou geen excuus meer
• Een dagelijkse wandeling van 30 minuten helpt al
• Bewegen kan ook helpen tegen een winterdip
• Een beetje bewegen is altijd beter dan niet bewegen

Let op je voeding en gewicht

In de wintermaanden eten we gemiddeld meer, en dan vooral koolhydraatrijke voeding. Tel daar de feestdagen bij op en je komt snel een paar kilo aan. De Hartstichting geeft aan dat overgewicht een belangrijke risicofactor is voor hoge bloeddruk. Het Voedingscentrum biedt seizoensgebonden recepten die verwarmend én gezond zijn.

Waar moet je op letten bij het meten van je bloeddruk?

Als je thuis je bloeddruk meet, houd dan rekening met seizoen en tijdstip. Recent onderzoek benadrukt dat beide factoren meegewogen moeten worden bij de beoordeling of je bloeddruk goed onder controle is ⁶.

Twijfel je of je bloeddruk te hoog is? Neem contact op met je huisarts. Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over wanneer actie nodig is.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn kamertemperatuur aanpassen vanwege mijn bloeddruk?

Ja, een te lage binnentemperatuur kan je bloeddruk verhogen. Onderzoek toont aan dat de temperatuur in je woning direct invloed heeft op je bloeddruk en de variatie daarin. Houd je woonkamer op minimaal 18–20 °C en je slaapkamer op 16–18 °C. Vooral voor ouderen en mensen met hoge bloeddruk is een goed verwarmde woning belangrijk.

Hoeveel hoger is mijn bloeddruk in de winter vergeleken met de zomer?

Het verschil varieert per persoon, maar onderzoek laat zien dat de systolische bloeddruk in de winter enkele mmHg hoger kan zijn dan in de zomer. Bij mensen met bestaande hoge bloeddruk kan het verschil groter zijn. Meet je bloeddruk het hele jaar door om je persoonlijke patroon te leren kennen.

Moet mijn bloeddrukmedicatie in de winter worden aangepast?

Dat is mogelijk, maar pas nooit zelf je medicatie aan. Overleg altijd met je huisarts of specialist als je merkt dat je bloeddruk in de winter structureel hoger is. Je arts kan op basis van je metingen bepalen of een seizoensgebonden aanpassing nodig is.

Is buiten sporten in de kou slecht voor mijn bloeddruk?

Nee, bewegen is juist goed voor je bloeddruk — ook in de winter. Kleed je wel warm aan en bouw je inspanning geleidelijk op. De koude lucht kan tijdelijk je bloedvaten vernauwen, maar het positieve effect van beweging op je bloeddruk weegt daar ruimschoots tegenop. Heb je hart- of vaatklachten, overleg dan eerst met je arts.

Kan een plotselinge weersverandering mijn bloeddruk beïnvloeden?

Ja. Onderzoek toont aan dat snelle temperatuurschommelingen — bijvoorbeeld door een storm of plotselinge koudegolf — je bloeddruk binnen 24 uur kunnen beïnvloeden. Mensen die al gevoelig zijn voor bloeddrukschommelingen merken dit het sterkst. Regelmatig meten helpt om dit in de gaten te houden.