Honing als suikervervanger: beter dan suiker, maar geen vrijbrief

Honing is niet hetzelfde als geraffineerde suiker. Het bevat enzymen, sporenmineralen en antioxidanten die witte suiker volledig mist. Maar honing is geen ‘gezonde zoetmaker’: het verhoogt je bloedsuiker nog steeds merkbaar, zij het iets minder snel dan gewone suiker. Als suikervervanger kan het werken — mits je de juiste soort kiest en de hoeveelheid bewust beperkt.

Wat maakt geraffineerde suiker zo problematisch?

Geraffineerde suiker is volledig ontdaan van vezels, vitamines en mineralen. Wat overblijft is pure sucrose: snel opgenomen, zonder voedingswaarde. Die snelle opname veroorzaakt een scherpe stijging van je bloedsuiker, gevolgd door een forse insulinerespons. Systematisch onderzoek bevestigt dat een hoge glycemische index en glycemische belasting samenhangen met een verhoogd risico op type 2 diabetes en hart- en vaatziekten.¹

Vezels vertragen die opname — dat is precies waarom een heel stuk fruit fysiologisch anders reageert dan puur suiker. Bij geraffineerde suiker ontbreken die vezels volledig.

Kunsmatige zoetstoffen zijn geen slimme uitweg. Systematisch onderzoek laat zien dat ze de glycemische en hormonale respons na een maaltijd niet consistent verbeteren ten opzichte van gewone suiker.²

Is honing echt anders dan gewone suiker?

Chemisch gezien bestaat honing voor ongeveer 80% uit fructose en glucose — dezelfde basissuikers als in geraffineerde suiker. Toch reageert je lichaam er enigszins anders op. Een gerandomiseerde studie uit 2023 met drie honingvariëteiten liet zien dat rauwe honing een lagere glycemische piek gaf dan sucrose en gepaard ging met een iets groter verzadigingsgevoel.³

Het verschil is reëel, maar bescheiden. Honing verhoogt je bloedsuiker wél — het is geen vrijblijvend zoetmiddel, en zeker niet voor mensen met diabetes of een pre-diabetische conditie.

Niet alle honing is gelijk — welke moet je kiezen?

Er zit een wereld van verschil tussen een goedkope kilo-pot uit de supermarkt en honing van een lokale imker. Verhitte, gefilterde supermarkthoning — soms verdund met suikerwater — bevat nauwelijks voedingsstoffen. Verhitting boven ongeveer 40°C vernietigt de enzymen en polyfenolen die rauwe honing juist bijzonder maken.

Biologische honing uit Nederland is praktisch onmogelijk. EU-richtlijnen vereisen dat er binnen een straal van 7 kilometer rond de bijenkast geen vervuiling aanwezig mag zijn — geen snelwegen, industrie of bestrijdingsmiddelen. Die locatie bestaat in Nederland nauwelijks. Bij geïmporteerde biologische honing is de herkomst en productiewijze bovendien moeilijker te controleren.

Beste keuze: zoek een lokale imker op en vraag naar zijn werkwijze. Rauwe, koud geslingerde honing geeft je alle voedingsstoffen intact.

Wat zit er precies in rauwe honing?

Rauwe bijenhoning bestaat ruwweg uit:

• ~80% suikers (fructose en glucose)
• ~17% water
• ~3% micronutriënten: enzymen (glucoseoxidase, katalase, diastase, invertase), sporenmineralen, polyfenolen en kleine hoeveelheden vitamines

Die 3% micronutriënten maakt het verschil met geraffineerde suiker. De enzymen en polyfenolen in rauwe honing hebben antioxidatieve eigenschappen die volledig ontbreken in witte suiker. Het Voedingscentrum geeft meer informatie over de voedingswaarde van honing.

Is honing geschikt voor mensen met diabetes?

Nee, niet zonder voorbehoud. Honing bevat fructose en glucose en verhoogt de bloedsuiker — zij het in een iets gematigder tempo dan sucrose.³ De glycemische index van honing ligt lager dan die van tafelsuiker, maar is absoluut niet nul. Voor mensen met diabetes of pre-diabetes geldt: bespreek het gebruik van honing altijd met je huisarts of diëtist. Kijk ook op Thuisarts.nl voor betrouwbare informatie.

Hoeveel honing per dag is verstandig?

De WHO adviseert vrije suikers — inclusief honing, siropen en vruchtensappen — te beperken tot maximaal 10% van je dagelijkse energiebehoefte, bij voorkeur minder dan 5%.¹ Voor een gemiddelde volwassene is dat maximaal 25 tot 50 gram suiker per dag uit alle bronnen samen.

Eén theelepel honing weegt ongeveer 7 gram. Twee à drie theelepels per dag als vervanging van geraffineerde suiker is een redelijke bovengrens — meer brengt je snel boven de aanbevolen limiet.

Veiligheidsregel: Geef nooit honing aan kinderen jonger dan 1 jaar. Honing kan Clostridium botulinum-sporen bevatten die bij zuigelingen gevaarlijk kunnen zijn.

Honing is een beter alternatief dan geraffineerde suiker — maar geen reden om meer te zoeten dan je al deed. Kies rauwe honing van een lokale imker, gebruik het met mate, en besef dat het — net als alle suikers — je bloedsuiker verhoogt.

Veelgestelde vragen

Is honing dan echt gezond?

Rauwe honing is gezonder dan geraffineerde suiker, maar het is geen gezondheidsproduct op zichzelf. Het bevat enzymen, sporenmineralen en antioxidanten die witte suiker volledig mist. Toch verhoogt ook honing je bloedsuiker, en te veel blijft te veel — ongeacht hoe natuurlijk de bron is.

Is honing een goede suikervervanger?

Rauwe honing van een lokale imker is een betere keuze dan geraffineerde suiker: het heeft meer micronutriënten en geeft een iets lagere glycemische piek. Het blijft echter een suiker en moet met mate worden gebruikt — gebruik het als één-op-één vervanger, maar gebruik niet méér dan je voorheen gebruikte.

Hoe vind je een imker in de buurt als je pure honing wilt kopen?

Je kunt lokale imkers vinden via boerenmarkten, natuurwinkels of de Nederlandse Bijenhouders Vereniging. Veel imkers verkopen ook direct aan huis. Vraag altijd of de honing koud geslingerd en onbewerkt is — dat garandeert een volledig voedingsprofiel met intacte enzymen en polyfenolen.

Wat blijft er over van het biologische aspect bij honing die duizenden kilometers getransporteerd wordt?

Weinig, en dat is het eerlijke antwoord. De biologische certificering zegt iets over de productieomstandigheden op de locatie van oorsprong, maar controle op wat er daarna tijdens transport en opslag gebeurt is beperkt. Rauwe Nederlandse honing van een lokale imker — ook zonder biologisch-label — geeft je meer zekerheid over versheid, herkomst en kwaliteit.

Wordt de kwaliteit van honing minder door transport, of is het vooral een controlevraagstuk?

Beide spelen een rol. Honing is van nature lang houdbaar door zijn lage vochtgehalte en hoge suikerconcentratie, dus transport tast de houdbaarheid op zich niet aan. Maar verhitting tijdens transport of opslag — om de honing vloeibaar te houden — vernietigt de enzymen en polyfenolen. Daarnaast is bij geïmporteerde biologische honing de transparantie over de productiewijze kleiner dan bij een lokale imker die je direct kunt bevragen.

Hoeveel honing mag je per dag gebruiken?

Twee à drie theelepels (15–20 gram) per dag is een redelijke bovengrens als vervanging van geraffineerde suiker. De WHO adviseert vrije suikers — waaronder honing, stroop en vruchtensap — te beperken tot minder dan 10% van je dagelijkse calorie-inname, bij voorkeur minder dan 5%. Tel ook de suikers in andere producten mee die je op een dag eet.