• Magnetron deel 1 De werking van de magnetron

Magnetron deel 1: De werking van de magnetron

2017-04-07T09:54:47+00:00maart 3rd, 2014|Gezondheid Algemeen|2 Reacties

Laatste update: door

Magnetron deel 1: De werking van de magnetron

magnetronHet is natuurlijk het allerbeste om gewoon lekker alle voeding rauw te eten, omdat dat de enige manier is om alle voedingsstoffen te behouden. Maar aangezien dit niet voor iedereen even gemakkelijk is en op de langere duur erg saai gaat worden, zijn we een lange tijd geleden begonnen om ons eten te stoven, te bakken of te koken.

Vroeger hadden we geen andere keus hierin: Gewoon in een pannetje doen, op het gas en verwarmen maar. Maar dankzij de huidige technieken zijn er nu veel meer mogelijkheden. Eén van die ontwikkelingen is de, in de zeventiger jaren voor de consument, geïntroduceerde magnetron.

Een magische doos die in een handomdraai alle eten kan ontdooien en verwarmen. Tegenwoordig is dit ‘wonder’ niet meer weg te denken uit de moderne keuken. De magnetron is met name ontdekt door diegene die geen tijd of geen zin hebben om op een traditionele manier eten klaar te maken.

De commercie speelt hier handig op in, door kant-en-klare magnetron maaltijden te verkopen, met name voor alleenstaanden.

Maar zoals altijd heeft ook dit een keerzijde. Sinds de introductie van de magnetron is er veel discussie geweest over de effecten op de gezondheid. De een zegt dat er niets aan de hand is, en de ander verafschuwt het apparaat vanwege het verwoestende effect van de elektromagnetische straling.

Hoe steekt dit nu in elkaar?

De uitvinding van de magnetron

Zoals zo veel grootste uitvindingen, is ook de magnetron per toeval ontdekt. Tenminste, de toepassing van de magnetron zoals we dat nu kennen.

In de tweede wereldoorlog was er behoefte aan een ander soort radar. Een radar die met korte golven werkt, zodat ook kleinere objecten op het scherm zouden verschijnen. Een handig hulpmiddel in de oorlog! Zo gezegd zo gedaan, en de nieuwe radar werd ontwikkeld in Amerika, want Europa was op dat moment veel te druk met de Tweede Wereldoorlog.

Het bedrijf wat het systeem moest ontwikkelen, was Raytheon, een ontwikkelaar van elektronica voor wapensystemen. Tijdens de eerste tests, de Tweede Wereldoorlog was inmiddels bijna over, liep de Amerikaan Percy Spencer langs één van de systemen die op dat moment een frequentie van ongeveer 2,5 Gigahertz uitzond.

[pullquote]Vrijwel direct merkte hij dat de chocoladereep, die hij even daarvoor in zijn broekzak had gestopt, heel snel begon te smelten.[/pullquote]

Dit bracht hem op het idee om hiermee verder te experimenteren. Hij kocht een zakje popcorn, die hij met succes naast de radar popte. Nieuwsgierig geworden deed hij verder onderzoek, en ontdekte dat met name water, koolhydraten en vet sterk reageerden op de door het radarsysteem gebruikte frequentie van rond de 2,5 Gigahertz.

Na de Tweede Wereldoorlog was de behoefte en de vraag naar het korte-golf radar systeem niet zo groot meer, waarna het bedrijf Raytheon zich op iets anders moest focussen. In 1947 werd de eerste magnetron gedemonstreerd en was daarna al snel commercieel beschikbaar.

Maar het leek helemaal nog niet op de magnetron zoals we die nu kennen. Het was een apparaat van 180 centimeter hoog, woog maar liefst 340 kilo en kostte (omgerekend) ruim 25000 euro. Niet voor iedereen weggelegd dus.

Het apparaat werd regelmatig ingezet in grote instellingen en militaire keukens. Pas in 1967 kreeg de magnetron de vorm en het gewicht zoals we dat nu kennen, hoewel de prijs nog wat aan de hoge kant bleef. Tegenwoordig heeft nagenoeg iedereen een magnetron in huis, variërend van 50 euro tot vele duizenden euro’s, wel of niet gecombineerd met een traditionele oven.

Wat gebeurt er precies in die gekke doos?

Het principe van de magnetron is relatief eenvoudig: Door de moleculen in het eten op extreem hoge snelheid te laten trillen, ontstaat er warmte door de wrijving van de moleculen onderling. Uiteindelijk zal er stoom gevormd worden, die op haar beurt het eten uiteindelijk kan verwarmen.

In het apparaat zit een onderdeel wat microgolven produceert. Dat is de eigenlijke magnetron. In dit apparaat worden elektronen in beweging gezet, totdat er een vaste frequentie van elektromagnetische straling ontstaat. Deze wordt daarna naar het voedsel geleid.

Het voedsel bestaat uit moleculen, die door de straling van de magnetron gaan bewegen en wrijvingswarmte genereert.Het zijn in eerste instantie de apolaire moleculen, zoals water, vet en koolhydraten, die op gaan warmen.

De rest van de moleculen die niet reageren op de elektromagnetische straling, wordt verwarmt door de overdracht van hitte en door de stoom die bij de apolaire moleculen vrijkomt.

Hier ontstaat ook direct het eerste probleem van de magnetron: Doordat water, vet en koolhydraten niet altijd gelijk verdeelt zijn over het voedsel, worden sommige delen veel warmer dan andere delen.

Om de resterende delen ook te verwarmen; moet je doorgaan met de straling waardoor de eerder genoemde apolaire moleculen nog warmer worden en waarschijnlijk helemaal kapot gaan.

[pullquote]Ook dringt de straling niet verder dan een paar centimeter in het voedsel.[/pullquote]

De rest, de binnenkant dus, moet verwarmt/ontdooit worden door de overdracht van warmte. Je zult het vast wel eens gezien hebben bij het ontdooien van een flinke brok vlees: De buitenkant is al bijna volledig gebakken, terwijl de binnenkant nog steeds bevroren is.

De straling die de magnetron produceert is beslist niet gezond, en dan druk ik me heel voorzichtig uit! Gelukkig kennen we het principe van de kooi van Faraday, wat inhoudt dat straling nooit kan ontsnappen uit een kooi, of doos in dit geval, die gemaakt is van metaal.

Ondanks dat de deur van glas gemaakt is, kan ook hierdoor de straling niet ontsnappen.Dit is te danken aan het metalen raster wat op het glas zit. Deze houdt de kooi van Faraday in stand en houdt dus de straling tegen.

Is de magnetron gevaarlijk?

gevaarHier lopen de meningen heel sterk over uiteen. Ik krijg de indruk dat de mate van gevaar afhangt van het feit aan wie je de vraag stelt. Een fabrikant, of andere commercieel verbonden organisatie, zal natuurlijk melden dat de magnetron heel erg gezond is, en dat alle voedingsstoffen blijven behouden.

Hier wordt dan een ‘wetenschappelijk’ onderbouwend rapport bij gekocht, waarmee de consument overtuigd moet worden.

Aan de andere kant zijn er natuurlijk de tegenstanders van de magnetron, die een verwoede strijd aanbinden met de fabrikanten.

Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ook bij de tegenstanders bepaalde stellingen aangedikt worden, terwijl anderen ‘vergeten’ worden.

Al in 1989 werd door een Zwitserse wetenschapper, Hans Ulrich Hertel, vastgesteld dat de magnetron in zijn onderzoeken erg negatief uit de bus komt. Volgens deze voedingswetenschapper zou de magnetron een gevaar zijn voor de volksgezondheid. Hij probeerde in de tientallen jaren daarna zijn bevindingen wereldkundig te maken, maar werd hierbij tegengewerkt door de Zwitserse autoriteiten.

Waarom? Zijn hier commerciële belangen waar wij het bestaan niet van af weten?

De uitslag van zijn onderzoek is vrij duidelijk: De magnetron is slecht voor de gezondheid. Door de verhitting met behulp van elektromagnetische golven worden de cellen in de voeding zeer ernstig beschadigd en celstructuren letterlijk uit elkaar gereten.

Behalve deze effecten, wordt ook het merendeel van de cellen en de molecule gedegradeerd en vervormd. Met andere woorden: De van nature aanwezige voedingswaarde gaat verloren. Natuurlijk gaat er altijd wel iets van deze voedingswaarde verloren bij verwarmen, stomen of bakken, maar in de magnetron blijft er niet zo vreselijk veel van over.

Natuurlijk is de straling zelf, die in de magnetron geproduceerd wordt, erg schadelijk. Maar gelukkig blijft dit in de magnetron hangen, en verdwijnt direct als de magnetron uitgeschakeld wordt. De straling zelf wordt ook niet opgenomen door het verwarmde/ontdooide voedsel, dus kunnen we daar geen problemen mee hebben.

De vraag is wat de elektromagnetische straling doet met het voedsel. Welke verandering in de structuur van het eten wordt veroorzaakt door de elektromagnetische straling.

Ik ben geen wetenschapper, dus kan ik geen mening geven over veiligheid. Wat ik wel kan doen, is een verzameling van bewezen voor- en nadelen op een rijtje zetten, zodat jij je eigen mening kan vormen en hierin een afweging kunt maken.

De voordelen

De voordelen zijn over het algemeen wel duidelijk, maar voor de volledigheid toch even een lijstje:

  • De magnetron is snel en heel gemakkelijk in gebruik
  • Je hoeft bijna niets te plannen voor het bereiden van je eten. Je kunt op het allerlaatste moment vlees uit de vriezer halen en in een paar minuten ontdooien in de magnetron.
  • Het apparaat zelf neemt heel weinig plaats in, en is dus een prima oplossing voor kleine keukens.
  • Met name alleenstaanden, of gewoon diegene die niet van koken houden, maken dankbaar gebruik van de mogelijkheden van de magnetron. Om in je eentje te koken, en het dan ook nog in je eentje op te moeten eten, is niet erg gezellig.
  • Je kunt op een bepaalde dag meer eten maken dan nodig is, wat je daarna in kunt vriezen. In de magnetron heb je dan de volgende dag een snel ontdooide maaltijd.

De nadelen

Als je alle wetenschappelijke studies mag geloven, zijn er heel veel nadelen verbonden aan het gebruik van de magnetron. Sinds de introductie is hier altijd discussie over geweest, dus ook prima voer voor wetenschappers. In de lijst met mogelijke nadelen, wil ik alleen maar de wetenschappelijk bewezen feiten vermelden. Op deze manier blijft het helder en duidelijk.

Ben je benieuwd naar de nadelen van de magnetron? Is de magnetron vervangbaar? Lees dan deel 2 van deze special over de voor- en nadelen van de magnetron.

2 Reacties

  1. Jansen 9 augustus 2015 om 16:02 - Antwoorden

    De stelling dat de straling de magnetron niet zou verlaten, blijkt verre van juist; Nagenoeg alle artsen raden zwangere vrouwen tegenwoordig aan om ver van een magnetron te blijven!

  2. Tara 16 september 2018 om 00:37 - Antwoorden

    Zwanger?? Blijf VER van de magnetron.
    De bereiding van voedsel voor de kleine knul: weeg alles af en denk héél goed na.
    Groetjes, paps.

Reactie achterlaten

Over de Auteur:

Robert Jan Hendriks (RJ) is de oprichter en drijvende kracht achter OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.
Zoek Op Klacht: