Werkt paracetamol eigenlijk wel? Wat onderzoek zegt over rugpijn, artrose en koorts

Paracetamol werkt goed bij koorts en lichte pijn zoals hoofdpijn, maar bij rugpijn en artrose is het effect teleurstellend klein.¹² Of paracetamol de juiste keuze is, hangt af van de aard van je pijn — en het verschil met ibuprofen is daarin bepalend.

Werkt paracetamol bij rugpijn?

Voor acute lage rugpijn is het antwoord ontnuchterend: paracetamol scoort in goed opgezette klinische studies niet beter dan een placebo. De PACE-trial — een grote dubbelblinde studie — toonde geen verschil in herstel bij maximale doseringen tot 4.000 mg per dag, gemeten over 1 tot 12 weken.²

Dat wil niet zeggen dat de pijn bleef. In zowel de paracetamolgroep als de placebogroep daalde de gemiddelde pijnscore van 6 naar minder dan 2 op 10. Acute rugpijn verbetert in veel gevallen spontaan, ongeacht welke pijnstiller je neemt.

Helpt paracetamol bij artrose en chronische pijn?

Bij artrose (gewrichtsslijtage) laat het beste beschikbare bewijs een klein en nauwelijks klinisch relevant voordeel zien ten opzichte van placebo.¹ Paracetamol als enige behandeling bij knieartrose heeft beperkte meerwaarde; NSAID’s of andere benaderingen — zoals fysiotherapie of gewichtsreductie — kunnen effectiever zijn.¹

Voor chronische neuropathische pijn (zenuwpijn) ontbreekt bewijs voor paracetamol volledig. Bij kankerpijn en migraine is het effect eveneens beperkt.

Wanneer werkt paracetamol wél?

• Koorts bij volwassenen en kinderen³
• Lichte hoofdpijn, tandpijn en menstruatiepijn
• Pijn na een operatie, als onderdeel van een multimodale pijnaanpak — meerdere pijnstillers met verschillende werkingsmechanismen samen⁴
• Bij mensen die geen NSAID’s mogen gebruiken vanwege maagklachten, nierproblemen of cardiovasculaire risico’s

Hoe werkt paracetamol in je lichaam?

Paracetamol werkt voornamelijk in het centrale zenuwstelsel. Het remt de aanmaak van prostaglandinen — stoffen die pijnsignalen versterken en koorts veroorzaken — maar doet dit hoofdzakelijk in de hersenen en het ruggenmerg. Daardoor heeft het nauwelijks effect op ontstekingen elders in het lichaam.

NSAID’s zoals ibuprofen en aspirine werken anders: zij remmen het COX-enzym door het hele lichaam, waardoor ook prostaglandinen die ontstekingen aansturen worden geblokkeerd. Dat maakt ze effectiever bij pijn met een ontstekingscomponent, maar vergroot het risico op maagbloeding, nierschade en cardiovasculaire bijwerkingen bij langdurig gebruik.

Wat is het verschil tussen paracetamol, ibuprofen en aspirine?

Eigenschap	Paracetamol	Ibuprofen	Aspirine
Pijnstillend	Ja	Ja	Ja
Koortsverlagend	Ja	Ja	Ja
Ontstekingsremmend	Nee	Ja	Ja
Maagvriendelijk	Ja	Nee	Nee
Bloedverdunnend	Nee	Licht	Ja (sterk)

Standaarddosering voor volwassenen:

Middel	Dosis per inname	Maximum per dag
Paracetamol	500–1.000 mg per 4–6 uur	4.000 mg
Ibuprofen	400–600 mg per 6–8 uur (na de maaltijd)	2.400 mg
Aspirine	300–900 mg per 4–6 uur	4.000 mg

Wanneer kies je voor paracetamol en wanneer voor ibuprofen?

Paracetamol is de eerste keuze als:

• Je maagklachten hebt of een maagzweer hebt gehad
• Je nierproblemen of een verhoogd cardiovasculair risico hebt
• Je bloedverdunners gebruikt — overleg altijd met je apotheker over mogelijke interacties
• Je zwanger bent — paracetamol geldt als minst risicovolle optie, maar raadpleeg altijd je arts of verloskundige

Ibuprofen kan effectiever zijn bij pijn mét ontsteking, zoals bij een sportblessure, gewrichtspijn of tandvleesontsteking.

Wil je weten welke pijnstiller het beste bij jouw klacht past? Thuisarts.nl legt per situatie helder uit wanneer je welk middel het beste kunt gebruiken.

Zijn er nieuwere alternatieven voor paracetamol?

Onderzoek naar niet-opioïde pijnstillers gaat door. Suzetrigine — een middel dat specifiek het natriumkanaal Nav1.8 blokkeert — toonde in twee fase-3-studies effectieve pijnstilling bij matige tot ernstige acute pijn, zonder de risico’s van opioïden.⁵ Dit middel is momenteel niet beschikbaar in Nederland, maar laat zien dat er serieuze alternatieven in ontwikkeling zijn voor mensen bij wie paracetamol en NSAID’s onvoldoende helpen.

Veelgestelde vragen

Mag je paracetamol en ibuprofen tegelijk innemen?

Ja, dat mag in principe omdat ze via verschillende mechanismen werken en anders worden afgebroken. Een meta-analyse suggereert dat de combinatie bij koorts effectiever kan zijn dan elk middel apart, al betreft het bewijs hoofdzakelijk kinderen.³ Overleg bij langdurig gecombineerd gebruik altijd met je apotheker, want de kans op maag- en nierproblemen kan toenemen.

Hoe snel werkt paracetamol na inname?

Tabletten paracetamol beginnen doorgaans na 30 tot 60 minuten te werken; het maximale effect treedt op na circa 1 tot 1,5 uur. Bruistabletten worden iets sneller opgenomen. De werkingsduur is 4 tot 6 uur, waarna je eventueel een nieuwe dosis kunt nemen tot aan het dagmaximum van 4.000 mg.

Is paracetamol schadelijk voor de lever?

Bij de aanbevolen dosering is paracetamol veilig voor gezonde volwassenen. Een overdosis — ook een lichte overschrijding van 4.000 mg per dag — kan ernstige en soms fatale leverschade veroorzaken.⁶ Bij leveraandoeningen, regelmatig alcoholgebruik of sterk ondergewicht is de veilige grens lager; vraag dan altijd advies aan je arts of apotheker.

Werkt paracetamol bij koorts?

Ja, paracetamol is effectief als koortsverlagend middel bij zowel volwassenen als kinderen.³ Het verlaagt de lichaamstemperatuur door prostaglandinen in de hersenen te remmen die de temperatuurregeling aansturen. Koorts is ook een nuttige immuunreactie — behandel het als je je er erg ziek door voelt of als de temperatuur boven de 39,5 °C uitkomt.

Kan paracetamol verslavend zijn?

Nee, paracetamol werkt niet op het beloningssysteem in de hersenen en veroorzaakt geen fysieke afhankelijkheid. Wel kunnen sommige mensen de gewoonte ontwikkelen om bij elke pijn direct naar een pijnstiller te grijpen — dat is een gedragspatroon, geen medische verslaving. Gebruik paracetamol niet preventief of structureel zonder overleg met een arts.

Wanneer moet ik een arts raadplegen in plaats van paracetamol te nemen?

Raadpleeg een arts als pijn langer dan twee weken aanhoudt, plotseling hevig opkomt, of gepaard gaat met andere klachten zoals aanhoudende koorts, gewichtsverlies of uitstralende pijn. Neem ook contact op als je al medicijnen gebruikt voor een chronische aandoening. Paracetamol behandelt de pijnervaring, niet de onderliggende oorzaak.

Mag je paracetamol innemen als je alcohol drinkt?

Bij occasioneel matig alcoholgebruik en een normale dosis paracetamol is het risico voor gezonde volwassenen waarschijnlijk klein. Bij regelmatig of overmatig alcoholgebruik is de lever kwetsbaarder voor paracetamol-toxiciteit, ook bij normale doseringen.⁶ Beperk in dat geval het gebruik of vraag advies aan je apotheker.

Bevatten verkoudheids- en grieppreparaten ook paracetamol?

Ja, veel combinatiepreparaten voor verkoudheid, griep of slaap bevatten paracetamol als werkzame stof. Als je zo’n middel neemt én apart paracetamol slikt, kun je onbedoeld het dagmaximum van 4.000 mg overschrijden. Lees altijd de bijsluiter en vraag je apotheker om advies als je meerdere middelen tegelijk gebruikt.

Footnotes

1. Richard MJ, Driban JB, McAlindon TE. Pharmaceutical treatment of osteoarthritis. Osteoarthritis and Cartilage. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36414224/ ↩ ↩² ↩³

2. Williams CM, Maher CG, Latimer J, McLachlan AJ, Hancock MJ, Day RO, Lin CW. Efficacy of paracetamol for acute low-back pain: a double-blind, randomised controlled trial. The Lancet. 2014. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25064594/ ↩ ↩²

3. De la Cruz-Mena JE, Veroniki AA, Acosta-Reyes J. Short-term Dual Therapy or Mono Therapy With Acetaminophen and Ibuprofen for Fever: A Network Meta-Analysis. Pediatrics. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39318339/ ↩ ↩² ↩³

4. Joshi GP. Rational Multimodal Analgesia for Perioperative Pain Management. Current Pain and Headache Reports. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37405552/ ↩

5. Bertoch T, D’Aunno D, McCoun J. Suzetrigine, a Nonopioid NaV1.8 Inhibitor for Treatment of Moderate-to-severe Acute Pain: Two Phase 3 Randomized Clinical Trials. Anesthesiology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40117446/ ↩

6. Yoon E, Babar A, Choudhary M, Kutner M, Pyrsopoulos N. Acetaminophen-Induced Hepatotoxicity: a Comprehensive Update. Journal of Clinical and Translational Hepatology. 2016. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27350943/ ↩ ↩²

Bronnen

1. Richard MJ, Driban JB, McAlindon TE — Pharmaceutical treatment of osteoarthritis · Osteoarthritis and Cartilage · 2023
2. Williams CM, Maher CG, Latimer J, McLachlan AJ, Hancock MJ, Day RO, Lin CW — Efficacy of paracetamol for acute low-back pain: a double-blind, randomised controlled trial · The Lancet · 2014
3. Joshi GP — Rational Multimodal Analgesia for Perioperative Pain Management · Current Pain and Headache Reports · 2023
4. De la Cruz-Mena JE, Veroniki AA, Acosta-Reyes J — Short-term Dual Therapy or Mono Therapy With Acetaminophen and Ibuprofen for Fever: A Network Meta-Analysis · Pediatrics · 2024
5. Bertoch T, D'Aunno D, McCoun J — Suzetrigine, a Nonopioid NaV1.8 Inhibitor for Treatment of Moderate-to-severe Acute Pain: Two Phase 3 Randomized Clinical Trials · Anesthesiology · 2025
6. Yoon E, Babar A, Choudhary M, Kutner M, Pyrsopoulos N — Acetaminophen-Induced Hepatotoxicity: a Comprehensive Update · Journal of Clinical and Translational Hepatology · 2016