Naar hoofdinhoud
Optimale Gezondheid logo Optimale Gezondheid
Spanningshoofdpijn: wat is het, hoe herken je het en 10 tips

Spanningshoofdpijn: zo herken je het, verschil met migraine en 10 tips

Drukkende pijn aan beide kanten van je hoofd? Zo herken je spanningshoofdpijn, zie je het verschil met migraine en lees je 10 onderbouwde tips.

Door Robert Jan Hendriks · · bijgewerkt 26 oktober 2026 · 8 min leestijd · Ons redactieproces

Spanningshoofdpijn is de meest voorkomende vorm van hoofdpijn. Je voelt een drukkende of knellende pijn aan beide kanten van je hoofd, alsof er een band omheen zit. Bewegen maakt de pijn niet erger en misselijkheid hoort er meestal niet bij. Stress, slaaptekort en gespannen spieren in nek en kaak zijn bekende uitlokkers.1

Wat is spanningshoofdpijn precies?

Spanningshoofdpijn is een primaire hoofdpijn: er zit geen andere ziekte achter. Volgens de internationale criteria duurt een episode tussen 30 minuten en zeven dagen. De pijn is licht tot matig, drukkend en zit aan twee kanten. Hij wordt niet erger van gewone activiteiten zoals wandelen of traplopen.1

Hoe spanningshoofdpijn precies ontstaat, is nog niet helemaal duidelijk. Onderzoekers denken aan een combinatie van twee dingen. Het eerste zijn gevoelige, gespannen spieren rond hoofd, nek en schouders. Het tweede is een pijnsysteem dat overgevoelig wordt, vooral als je vaak hoofdpijn hebt.1 Bij af en toe hoofdpijn lijken de spieren de grootste rol te spelen. Bij chronische klachten wordt het zenuwstelsel zelf gevoeliger voor pijnprikkels (centrale sensitisatie).1

Welke vormen van spanningshoofdpijn zijn er?

Artsen maken onderscheid op basis van hoe vaak je de hoofdpijn hebt:1

VormHoe vaakWat betekent het?
Sporadisch episodischMinder dan 1 dag per maandKomt bij bijna iedereen weleens voor
Frequent episodisch1 tot 14 dagen per maandVaak genoeg om je dagelijks leven te storen
Chronisch15 of meer dagen per maand, langer dan 3 maandenReden om met je huisarts een behandelplan te maken

Hoe zit het met nek- en kaakklachten?

Een verwante vorm is cervicogene hoofdpijn. Die komt vanuit de nekwervels of nekspieren en ontstaat dus door een probleem in de nek. Deze hoofdpijn zit meestal aan één kant en wordt vaak uitgelokt door bepaalde nekbewegingen of houdingen. De grens met spanningshoofdpijn is in de praktijk niet altijd scherp.2

Ook kaakklachten spelen mee. Temporomandibulaire disfunctie (TMD) betekent problemen met het kaakgewricht of de kauwspieren. Volgens een meta-analyse uit 2024 komt TMD vaker voor bij mensen met spanningshoofdpijn of migraine dan bij mensen zonder hoofdpijn.3

Wanneer moet je direct naar de huisarts?

Spanningshoofdpijn is vervelend, maar meestal onschuldig. Soms is hoofdpijn wel een teken van iets ernstigs. Bel direct je huisarts of 112 als je hoofdpijn:

  • plotseling en extreem hevig is: een zogenaamde donderslaghoofdpijn, die binnen seconden tot een minuut op zijn ergst is
  • samengaat met koorts, een stijve nek, verwardheid, sufheid of uitval zoals een scheve mond, krachtverlies of problemen met zien of praten
  • ontstaat na een val of klap op je hoofd
  • nieuw is en anders voelt dan je gewone hoofdpijn, zeker als je ouder bent dan 50
  • in de loop van dagen of weken steeds erger wordt

Op Thuisarts.nl lees je wanneer je met hoofdpijn naar de huisarts moet en wat je zelf kunt doen.

Spanningshoofdpijn of migraine: wat is het verschil?

Beide zijn primaire vormen van hoofdpijn, maar ze voelen anders en reageren anders op bewegen en prikkels.4 Deze tabel zet de belangrijkste verschillen op een rij.

KenmerkSpanningshoofdpijnMigraine
PijnkarakterDrukkend, knellendKloppend, bonkend
LocatieMeestal aan beide kantenVaak aan één kant
ErnstLicht tot matigMatig tot ernstig
Erger door bewegenNeeJa
Misselijkheid of brakenNeeVaak
Licht- of geluidsgevoeligHooguit één van beide, mildVaak allebei
Aura (bijvoorbeeld flitsen zien)NeeBij een deel van de mensen

Gevoeligheid voor geuren (osmofobie) tijdens een aanval wijst sterk in de richting van migraine.4 Je kunt ook allebei hebben: veel mensen met migraine hebben daarnaast episodes van spanningshoofdpijn.4

Wat helpt tegen spanningshoofdpijn? 10 tips

1. Pak stress actief aan

Stress is de uitlokker die mensen met spanningshoofdpijn het vaakst noemen.1 Ontspanningsoefeningen, ademhalingstechnieken en cognitieve gedragstherapie worden in de vakliteratuur genoemd als niet-medicamenteuze behandelopties.1 Plan elke dag een vast moment in om bewust te ontspannen, ook als je geen hoofdpijn hebt.

2. Verbeter je slaap

Slecht of te kort slapen hangt samen met meer spanningshoofdpijn.1 Probeer elke dag op dezelfde tijd naar bed te gaan en op te staan. Drink na de middag geen koffie meer en leg je telefoon een uur voor het slapen weg.

3. Ontspan je nek en schouders

Veel mensen merken dat zachte zelfmassage van de nek en de spieren net onder de achterkant van je schedel prettig is tijdens een aanval. Wetenschappelijk bewijs dat dit de hoofdpijn verkort, is beperkt. Zie het dus als iets om zelf uit te proberen en niet als behandeling.

4. Let op je houding en train je nekspieren

Uren achter een scherm met je hoofd naar voren belast je nekspieren. Een kleine gerandomiseerde studie uit 2024 keek naar mensen met chronische nekpijn, spanningshoofdpijn en een naar voren gestoken hoofdhouding. Zij gingen er in functie en kwaliteit van leven op vooruit met oefeningen die de nek stabiliseren, gecombineerd met oogbewegingsoefeningen.5 Zet je beeldscherm op ooghoogte en sta elke 45 tot 60 minuten even op.

5. Beweeg regelmatig

Regelmatig matig intensief bewegen, zoals wandelen, fietsen of zwemmen, wordt aangeraden als niet-medicamenteuze aanpak bij spanningshoofdpijn.1 Bewegen helpt je ook om stresshormonen af te bouwen. Bij spanningshoofdpijn maakt inspanning de pijn meestal niet erger, bij migraine vaak wel.4

6. Gebruik pijnstillers verstandig

Voor een losse aanval zijn paracetamol en ibuprofen allebei effectiever dan een placebo. Een netwerk-meta-analyse uit 2023 vergeleek de twee bij episodische spanningshoofdpijn.6 Neem niet meer dan de dosering op de bijsluiter.

Let op: slik je vaak pijnstillers, dan kun je juist meer hoofdpijn krijgen. Dat heet medicatie-overgebruikshoofdpijn. Als vuistregel geldt: gebruik gewone pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen niet op meer dan 15 dagen per maand. Voor combinatiepreparaten ligt die grens bij 10 dagen per maand. Gebruik je bloedverdunners of bloeddrukmedicatie, heb je maag- of nierklachten of ben je zwanger? Overleg dan eerst met je huisarts of apotheek voordat je ibuprofen neemt.

7. Overweeg fysiotherapie bij terugkerende klachten

Bij hoofdpijn die met de nek te maken heeft, worden manuele therapie en gerichte oefentherapie voor nek en schouders aanbevolen.2 Een fysiotherapeut kan nagaan of je nekklachten bijdragen aan je hoofdpijn en je oefeningen voor thuis meegeven.

8. Laat kaakklachten nakijken

Kaakklachten komen vaker voor bij mensen met spanningshoofdpijn.3 Klem je overdag je kaken op elkaar of knars je ‘s nachts met je tanden (bruxisme)? Laat dat dan bekijken door je tandarts of een orofaciaal fysiotherapeut, een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in kaak en gezicht.

9. Houd een hoofdpijndagboek bij

Schrijf op wanneer je hoofdpijn begint, hoe lang hij duurt en hoe erg hij is (0 tot 10). Noteer ook wat je die dag deed, hoe je sliep en welke medicijnen je nam. Zo zie je zelf patronen en heeft je huisarts concrete informatie om mee te werken.

10. Zoek hulp bij chronische hoofdpijn

Heb je al meer dan drie maanden op 15 of meer dagen per maand hoofdpijn? Dan is er sprake van chronische spanningshoofdpijn.1 Je huisarts kan dan een preventieve behandeling met je bespreken. Een voorbeeld is een lage dosis amitriptyline, een middel dat op recept verkrijgbaar is en waarvan het meeste onderzoek bestaat, eventueel gecombineerd met gedragstherapie.1

Kunnen kinderen ook spanningshoofdpijn krijgen?

Ja. Volgens een meta-analyse uit 2023 is hoofdpijn bij kinderen en jongeren veel voorkomend, en spanningshoofdpijn is daarbij een van de vaakste vormen.7 De klachten lijken op die bij volwassenen. Gaat je kind slecht slapen, overgeven of zich anders gedragen, of wordt de hoofdpijn steeds erger? Ga dan naar de huisarts.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt spanningshoofdpijn?

Een episode duurt volgens de internationale criteria tussen 30 minuten en zeven dagen.1 Bij de meeste mensen zakt de pijn binnen enkele uren, vanzelf of met een gewone pijnstiller. Houdt de pijn langer aan of heb je hem steeds vaker, overleg dan met je huisarts.

Kan spanningshoofdpijn chronisch worden?

Ja. Heb je meer dan drie maanden op 15 of meer dagen per maand hoofdpijn, dan heet dat chronische spanningshoofdpijn.1 Daarbij wordt het zenuwstelsel gevoeliger voor pijn, waardoor je een andere aanpak nodig hebt. Je huisarts kan preventieve medicatie of gedragstherapie met je bespreken.

Hoe weet ik of ik spanningshoofdpijn of migraine heb?

Spanningshoofdpijn is drukkend, zit meestal aan beide kanten en wordt niet erger van bewegen. Migraine is vaak kloppend en eenzijdig, wordt erger bij inspanning en gaat vaak samen met misselijkheid en gevoeligheid voor licht en geluid.4 Twijfel je, houd dan een hoofdpijndagboek bij en bespreek dat met je huisarts.

Wat helpt tegen spanningshoofdpijn zonder medicijnen?

Stress verminderen, beter slapen, regelmatig bewegen en je houding verbeteren zijn de belangrijkste stappen.1 Bij nekgerelateerde klachten kunnen oefentherapie en manuele therapie bij een fysiotherapeut helpen.2 Massage voelt voor veel mensen prettig, maar het bewijs daarvoor is beperkt.

Wat werkt beter: paracetamol of ibuprofen?

Beide middelen werken beter dan een placebo bij een losse aanval van spanningshoofdpijn.6 Welke het beste bij jou past, hangt ook af van je gezondheid. Ibuprofen is niet voor iedereen geschikt, bijvoorbeeld bij maagklachten, bloedverdunners of zwangerschap, dus vraag bij twijfel je apotheek om advies.

Wat is medicatie-overgebruikshoofdpijn en hoe voorkom ik het?

Dit is hoofdpijn die ontstaat of verergert doordat je te vaak pijnstillers gebruikt. Houd als vuistregel aan: gewone pijnstillers op niet meer dan 15 dagen per maand en combinatiemiddelen op niet meer dan 10 dagen per maand. Zit je daar structureel boven, bespreek dan met je huisarts hoe je kunt afbouwen.

Kunnen kinderen spanningshoofdpijn krijgen?

Ja, hoofdpijn komt veel voor bij kinderen en jongeren, en spanningshoofdpijn is een van de vaakste vormen.7 De klachten lijken op die bij volwassenen. Bij aanhoudende, steeds ergere of ongewone hoofdpijn bij een kind is een bezoek aan de huisarts verstandig.

Footnotes

  1. Pan LH, Ling YH, Wang SJ. Hallmarks of primary headache: part 2 - Tension-type headache. The Journal of Headache and Pain. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40676501/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14

  2. Jull G. Cervicogenic headache. Musculoskeletal Science & Practice. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37301672/ ↩ ↩2 ↩3

  3. Bizzarri P, Manfredini D, Koutris M. Temporomandibular disorders in migraine and tension-type headache patients: a systematic review with meta-analysis. Journal of Oral & Facial Pain and Headache. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39801093/ ↩ ↩2

  4. Onan D, Younis S, Wellsgatnik WD. Debate: differences and similarities between tension-type headache and migraine. The Journal of Headache and Pain. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37474899/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  5. Park SH, Oh YJ, Lee MM. Improving Function and Quality of Life in Patients with Chronic Neck Pain, Tension-Type Headache, and Forward Head Posture: The Role of Eyeball Exercise and Cervical Stabilization Programs. Medical Science Monitor. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38889104/ ↩

  6. Alnasser A, Alhumrran H, Alfehaid M. Paracetamol versus ibuprofen in treating episodic tension-type headache: a systematic review and network meta-analysis. Scientific Reports. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38057585/ ↩ ↩2

  7. Onofri A, Pensato U, Rosignoli C. Primary headache epidemiology in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis. The Journal of Headache and Pain. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36782182/ ↩ ↩2

Persoonlijk plan · gratis

Afvallen met keto? Begin met jouw plan

Beantwoord een paar korte vragen en ontvang direct je persoonlijke keto-plan.

Start de keto-check
  • 100% gratis
  • Klaar in 2 minuten
  • Direct je persoonlijke plan

Bronnen

  1. Onan D, Younis S, Wellsgatnik WD — Debate: differences and similarities between tension-type headache and migraine · The Journal of Headache and Pain · 2023
  2. Park SH, Oh YJ, Lee MM — Improving Function and Quality of Life in Patients with Chronic Neck Pain, Tension-Type Headache, and Forward Head Posture: The Role of Eyeball Exercise and Cervical Stabilization Programs · Medical Science Monitor · 2024
  3. Onofri A, Pensato U, Rosignoli C — Primary headache epidemiology in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis · The Journal of Headache and Pain · 2023
  4. Jull G — Cervicogenic headache · Musculoskeletal Science & Practice · 2023
  5. Pan LH, Ling YH, Wang SJ — Hallmarks of primary headache: part 2 - Tension-type headache · The Journal of Headache and Pain · 2025
  6. Bizzarri P, Manfredini D, Koutris M — Temporomandibular disorders in migraine and tension-type headache patients: a systematic review with meta-analysis · Journal of Oral & Facial Pain and Headache · 2024
  7. Alnasser A, Alhumrran H, Alfehaid M — Paracetamol versus ibuprofen in treating episodic tension-type headache: a systematic review and network meta-analysis · Scientific Reports · 2023
Robert Jan Hendriks

Geschreven door

Robert Jan Hendriks

Oprichter van Optimale Gezondheid (sinds 2010)

Gratis keto-check · 2 minuten

Ontvang je persoonlijke keto-plan om af te vallen

Afgestemd op wat jij lekker vindt en hoeveel tijd je hebt om te koken. Je plan staat direct klaar.

Ja, ik wil mijn keto-plan
  • 100% gratis
  • Klaar in 2 minuten
  • Direct je persoonlijke plan

Lees ook

Meer over aandoeningen

2 reacties

Archief van lezersreacties sinds 2011.

  1. Annelies
    Interessant artikel! Ik lees alleen niets over pijnstillers. Ik heb bijna m'n hele leven al last van spanningshoofdpijn en gebruikte daarvoor Saridon omdat dat het enige was dat hielp. Maar onlangs, na 50 jaar slikken , ben ik erachter gekomen dat het veelvuldig gebruik van Saridon mijn hoofdpijn juist in stand hield. Ben rigoureus gestopt en nu is het stukken minder.Een waarschuwing voor dit middel is dus wel op zn plaats.
    Team OptimaleGezondheid
    Dit is een bekend probleem, Annelies. Elders op de site wordt daar meer aandacht aan besteed. In ieder geval bedankt voor de opmerking.