Gezondheid Algemeen

Laatste Update: 18 januari 2017

Vakantie: Risico’s van zwemwater

0
(0)

Nederland is een écht waterland. Met de vele kanalen, rivieren, meren en plassen kun je op heel veel plaatsen lekker zwemmen, tenminste als het weer dit toelaat. Maar er schuilen ook gevaren in het zwemmen in natuurwater: Blauwalg, botulisme en de ziekte van Weil zijn er een paar van:

Wat dit allemaal is en hoe je dit kunt herkennen lees je verderop in dit artikel.

Hoe wordt de kwaliteit onderzocht?

De overheid wijst ieder jaar ongeveer 700 officiële zwemlocaties aan, verdeelt over het hele land. Het zijn alleen déze locaties die iedere 14 dagen wordt gecontroleerd op de aanwezigheid van schadelijke bacteriën. Hierbij wordt speciaal gekeken naar de E.Coli bacterie en intestinale enterokokken, die meestal in het water komen via de uitwerpselen van mensen of dieren.

Deze twee bacteriesoorten zijn een indicatie of er ook andere bacteriën in het water aanwezig zijn. De keuringen vinden plaats volgens recent opgestelde Europese normen. Er zijn 4 gradaties die aangeven of je daar kunt zwemmen of niet: slecht, aanvaardbaar, goed en uitstekend. Als je naar de specifieke eisen kijkt, is het aan te raden om de zwemplaatsen die ‘slecht’ of ‘aanvaardbaar’ zijn, te vermijden.

In de afgelopen tien jaren is de kwaliteit van het Nederlandse zwemwater heel sterk verbeterd. Ruim 10 jaar terug voldeed minder dan de helft van de officiële zwemlocaties aan de eisen. Tegenwoordig (stand 2012) is dit 85% van de binnenlandse zwemlocaties, en ruim 92% van de kustwateren die volledig aan de Europese normen voldoet, en dus veilig zwemwater is.

Hiermee staat Nederland vrij hoog in het Europese gemiddelde.

Zodra er zwemlocaties gevonden worden die niet aan de eisen voldoen, kan er een negatief zwemadvies ingesteld worden, of in ernstige gevallen een algeheel zwemverbod op die locatie. Als je na wilt kijken waar de officiële zwemlocaties bij jou in de buurt zijn, en wat de kwaliteit van het zwemwater is, kun je kijken op de informatiesite www.zwemwater.nl

Aanpak op Europees niveau

europees niveauHet overgrote deel van het water wat door de Nederlandse rivieren en kanalen stroomt komt in alle gevallen uit het buitenland. Ook in het buitenland kan er van alles gebeuren wat dan directe gevolgen heeft voor de kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland.

Denk maar eens aan een vervuiling van het water van de rivier de Rijn in het Duitse Ruhrgebied. Dit heeft directe gevolgen voor het gebied rondom de Rijn in Nederland. Daarom zijn er op Europees niveau allerlei afspraken gemaakt zodat voor iedereen de regels en normen voor de waterkwaliteit gelijk zijn.

Ook is er een alarmsysteem in geval van rampen. De landen aan de kust van Europa, dus ook Nederland, hebben hier veel belang bij, want in het geval van een ramp in bijvoorbeeld Duitsland, kunnen de gevolgen voor Nederland heel erg groot zijn.

Er zijn afspraken gemaakt over  het zuurstofgehalte, de toegestane hoeveelheid zware metalen en andere giftige stoffen die in het water mogen zitten en welke vissoorten in het water moeten kunnen leven. Dit laatste verschilt natuurlijk per gebied/rivier/meer.

Alle EU-lidstaten moeten voor 2015 aan de Europese normen voldoen. Hoe ze dit doen, is niet voorgeschreven. Alléén maar dàt ze het moeten doen. Dit is in mijn ogen een beetje verontrustend, want een slechte aanpak van bijvoorbeeld Frankrijk of Duitsland, kan gevolgen hebben voor Nederland die in principe het waterbeheer wél goed aanpakt.

De bronnen van vervuiling

water vervuilingDe kwaliteit van het zwemwater is sterk verbeterd in de afgelopen 10 jaar. Dit is met name het directe gevolg van het terugdringen van de industriële vervuiling. Tot 1970 konden bedrijven in veel gevallen ongestraft hun afvalproducten gewoon in het oppervlaktewater lozen.

Deze industriële vervuiling, in combinatie met een slechte zuivering van datzelfde water, heeft in het verleden regelmatig gezorgd voor grote vissterfte, vervuilde grond, vervuild water en stankoverlast.

Op dit moment kunnen bedrijven niet zomaar alles in de meren en de rivieren lozen. En als ze mogen lozen, moet dit eerst door het bedrijf zelf gereinigd worden. Er is heel erg streng toezicht vanuit de overheid om eventuele fraude hierin te voorkomen.

Maar het is niet alleen de industriële vervuiling die een gevaar voor het zwemwater vormt. Er zijn ook andere bronnen van vervuiling, die we beslist niet mogen onderschatten:

  • De uitstoot van schadelijke stoffen in de lucht door bijvoorbeeld industrie en verkeer. Via de regen komen deze stoffen uiteindelijk weer terecht in het oppervlaktewater.
  • Het gebeurt ook regelmatig dat riolen overlopen door een gebrek aan capaciteit. Het ongezuiverde rioolwater loopt dan over in de meren en de rivieren.
  • De vervuiling van de bodem kan ook, met name lokaal, grote problemen opleveren. Denk bijvoorbeeld aan een voormalig terrein van een garage, waar de bodem vervuild is met brandstof en olie. Dit soort vervuilingen kunnen nog jarenlang voor problemen zorgen. Als de bodem gesaneerd wordt, zijn de gevolgen wel kleiner, maar 100% saneren is nagenoeg onmogelijk.
  • Door een te hoog gebruik van meststoffen komen de niet opgenomen meststoffen in het oppervlaktewater terecht via het grote netwerk van boerenslootjes. Hierdoor komt fosfaat en stikstof vrij, wat een grote bedreiging vormt voor de kwaliteit van het water in het algemeen.

Al deze vervuilingsbronnen samen vervuilen het oppervlaktewater, dus ook jouw favoriete zwemplekje. Om deze vervuiling in de hand te houden, wordt het water zo veel mogelijk gezuiverd. Maar onder invloed van warm weer kunnen er ook weer andere vervuilingen ontstaan. Vervuiling die op de korte termijn direct gevolgen heeft, tenminste als je in het vervuilde water gaat zwemmen.

Gezondheidsrisico’s van vervuild zwemwater

Zodra je gaat zwemmen in vervuild water, loop je een vrij groot risico om besmet te raken. Hetzij door het innemen van water via de mond, hetzij via een wondje. Hoewel er meer risico’s voor de gezondheid zijn, beperken ik me hier even tot de drie meest voorkomende:

De ziekte van Weil

Deze bacteriële ziekte kan voorkomen in zoet binnenwater en wordt verspreid via de urine van ratten. Zodra je gaat zwemmen in water wat besmet is met deze bacterie, kun je besmet worden via de slijmvliezen van de mond, neus en ogen. Ook kunnen de bacteriën je lichaam binnendringen via wondjes op de huid.

De symptomen kunnen zich manifesteren binnen 5 tot 14 dagen na de besmetting. Om de symptomen even aan te halen:

  • Koude rillingen
  • Rugpijn
  • Hoofdpijn
  • Spierpijn, meestal in de kuiten
  • Hoge koorts, tot wel 40°C

Zodra je een vermoeden hebt van een besmetting, moet je zo snel mogelijk contact op nemen met je huisarts, want een besmetting als deze is vrij ernstig. Binnen een aantal dagen kunnen namelijk ook de lever en de nieren aangetast worden, en uiteindelijk kan er geelzucht optreden.

Botulisme

Botulisme is een vaak gehoorde term. Zodra het erg warm wordt, is er altijd wel een geval van botulisme ergens in Nederland. Botulisme heeft niet direct invloed op de gezondheid van de mensen, maar wel veel gevolgen voor met name vissen en watervogels.

Ondanks dat het minder gevaarlijk is voor mensen, moet je toch oppassen zodra je dode dieren in het water, of op de waterkant ziet liggen. Maar op het moment dat je besmet water aanraakt, kan de bacterie die het botulisme veroorzaakt via bijvoorbeeld een wond in je lichaam komen. Op deze manier komen er sporen van de bacterie in je lichaam, die daarna kunnen gaan ontkiemen. En dat is juist het moment dat je behoorlijk ziek kunt worden van deze bacterie.

De meeste vormen van botulisme zijn niet gevaarlijk voor de mens, maar zodra er dode dieren op de walkant blijven liggen, kunnen er wel andere vormen van botulisme ontstaan die wél erg gevaarlijk zijn voor de mensen. Als je besmet raakt met botulisme, verschijnen de eerste symptomen binnen 36 uur na de besmetting. Let goed op de volgende symptomen:

  • Extreme moeheid
  • Droge mond
  • Misselijkheid en overgeven
  • Wazig zien of dubbel zien
  • Buikklachten
  • Lastig kunnen spreken
  • Beenspieren en armspieren die slap aanvoelen
  • Slecht kunnen verdragen van licht
  • Let op: in de meeste gevallen heb je géén last van koorts!

Botulisme kan prima behandeld worden met een tegengif. Zodra je denkt dat je besmet bent met botulisme, ga dan direct naar je huisarts. Alleen op deze manier kun je erger vermijden.

Botulisme is in veel gevallen onvermijdelijk, met name omdat de bacterie die het allemaal in werking zet vanuit de grond komt. Maar je kunt wel wat doen om verdere verspreiding te voorkomen:

  • Zodra je dode dieren in het water of op de walkant ziet liggen, waarschuw dan de gemeente of het waterschap zodat de dieren snel opgeruimd kunnen worden en het water zo snel mogelijk afgesloten kan worden voor zwemmers.
  • Zodra je dode dieren ziet, raak ze niet aan en ga in geen geval zwemmen in de vijver.
  • Let ook op je hond: laat deze niet zwemmen en ook niet snuffelen aan de dode dieren.

Blauwalg

Blauwalg is een schadelijke bacterie die je goed kunt herkennen als wier met een blauwgroene kleur. Deze komt vooral voor in zoet en stilstaand water en ontstaat bij warm weer. De blauwalg drijft op het water, en ziet er een beetje uit als een olievlek. Zodra de laag echt dikker wordt, gaan de algen dood door ruimtegebrek.

Dit resulteert in een dikke, groene brij die vreselijk stinkt. Op zich al geen uitnodigend beeld om daar te gaan zwemmen! Deze algensoort gedijt het beste in stilstaand water met een temperatuur tussen de 20 en de 30 graden Celsius. Zodra je dus een blauwgroen wier in een vijver of een zwemplas ziet drijven, is het niet veilig om te zwemmen.

De giftige stoffen in de blauwalg zijn schadelijk voor zowel dieren als voor mensen. Zodra je water binnenkrijgt van een plas waar blauwalg in zit, kun je binnen een korte periode van 12 uur last krijgen van de volgende symptomen:

  • Maagkrampen
  • Misselijkheid en braken
  • Huiduitslag
  • Hoofdpijn
  • Diarree
  • Koorts
  • Oorpijn
  • Loopneus
  • Irritatie aan de ogen
  • Gezwollen lippen

Je blijft ongeveer 5 dagen last houden van deze symptomen, waarna de vergiftiging vanzelf weer verdwijnt.

De gifstoffen zijn alleen gevaarlijk op het moment dat je het vervuilde water via je mond of neus naar binnenkrijgt. De stoffen kunnen dus niet via de huid binnendringen. Hierdoor zijn vooral kleinere kinderen erg kwetsbaar, omdat deze eigenlijk altijd wel wat water binnenkrijgen tijdens het zwemmen en spelen.

Ook honden lopen een groot risico, omdat ze heel vaak met een open bek zwemmen, en daardoor altijd wel water binnenkrijgen.

Samenvatting: Hoe kun je de risico’s voor je gezondheid zo laag mogelijk houden?

  • Voordat je gaat zwemmen, kijk dan eerst of jouw zwemplekje veilig is. Dit kan iedere twee weken wisselen, dus blijf regelmatig kijken.
  • Zodra je dode beesten in het water ziet drijven, of op de walkant ziet liggen: ga niet zwemmen, raak de beesten niet aan en waarschuw de gemeente of het waterschap.
  • Let altijd op bordjes waarop aangegeven staat of het zwemwater veilig is, of niet. Sla deze adviezen nooit in de wind, want daar kun je erg veel spijt van krijgen.
  • Ook al is het water veilig, volgens de site of volgens het bordje, zorg dat je zo weinig mogelijk water binnenkrijgt via je mond en/of neus.
  • Zodra je ook maar een klein vermoeden hebt van een vergiftiging of een besmetting, waarschuw dan direct je huisarts en maak een afspraak.
  • Als je vlakbij water, maar ook in de gewone natuur, afval zit liggen, raap dit dan op en gooi het thuis in de afvalbak. Zo houden we de natuur schoon en geven we bacteriën geen kans.
  • Ook al heb je vreselijk aandrang om je grote behoefte te doen, doe dit niet in de natuur, en zeker niet vlakbij de waterkant. Menselijke ontlasting in de natuur is een haard van E.Coli bacteriën.
  • Zodra je grote hoeveelheden gedumpt afval in de natuur ziet liggen, waarschuw dan direct de autoriteiten. Deze kunnen het afval dan zo snel mogelijk opruimen en afvoeren om erger te voorkomen.

Conclusie en aanbevelingen

Zeker als het erg warm is, is er niets lekkerder dan een verfrissende duik in natuurlijk zwemwater nemen. Denk hier wel bij en vergewis je van het feit of het water veilig is om te zwemmen of niet. Bij twijfel, gewoon niet doen! Je kunt domweg niet het risico nemen om een bacteriële infectie op te lopen tijdens een leuk zwempartijtje.

Dat is het gewoon niet waard!

Waardevol artikel?

Geef ons hieronder dan een 5 sterren beoordeling! Alvast bedankt!

We are sorry that this post was not useful for you!

Let us improve this post!

Tell us how we can improve this post?

OVER DE AUTEUR:

Robert Jan Hendriks

Robert Jan Hendriks (RJ) is de oprichter en drijvende kracht achter OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.


Aanbevolen artikelen voor jou: 

Pagina  [tcb_pagination_current_page]  van  [tcb_pagination_total_pages]


Laat hieronder een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}

Ontvang tijdelijk gratis mijn boek Bye Bye Buikvet direct in je inbox!

0 Shares
Tweet
Pin
Share