Vezelrijke voeding bij candida: wat helpt en wat wetenschappelijk vaststaat

Meer vezels eten geneest candida niet, maar kan wel helpen je darmflora gezond te houden. Vezels voeden gunstige darmbacteriën die Candida albicans in toom houden. Een vezelrijk eetpatroon bevat bovendien vanzelf minder suiker en snelle koolhydraten. Heb je een candida-infectie, dan behandel je die met antischimmelmedicatie via je huisarts.¹²

Wat is candida en wanneer wordt het een probleem?

Candida albicans is een gist die bij de meeste mensen gewoon voorkomt op de slijmvliezen van mond, darm en vagina en op de huid.¹³ Meestal geeft dat geen klachten: je afweer en de bacteriën om de gist heen houden hem in balans.⁴

Die balans kan verstoord raken. Bekende risicofactoren zijn een antibioticakuur, een verzwakte afweer, diabetes en hormonale veranderingen.¹ Candida kan dan overgroeien en een infectie veroorzaken (candidiasis). Voorbeelden zijn spruw in de mond, een vaginale schimmelinfectie of een schimmelinfectie van de huid. Bij mensen die ernstig ziek zijn of in het ziekenhuis liggen, kan candida soms in de bloedbaan terechtkomen. Dat is een ernstige infectie die in het ziekenhuis wordt behandeld.³

De behandeling bestaat uit antischimmelmiddelen, als crème, zetpil of tablet. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Wat zegt onderzoek over darmbacteriën en candida?

De bacteriën in je darm en vagina zijn belangrijke tegenspelers van candida. Ze concurreren om ruimte en voedingsstoffen, en sommige maken stoffen zoals melkzuur en korteketenvetzuren die de groei van de gist en de overgang naar een agressievere vorm kunnen remmen.² In de vagina spelen vooral melkzuurbacteriën (Lactobacillus) zo’n beschermende rol.⁵

Recent onderzoek, grotendeels bij muizen, laat zien dat de stofwisseling van darmbacteriën meebepaalt of candida in de darm kan overgroeien.⁶ Dat is een interessante aanwijzing, maar het bewijst nog niet dat je met voeding een candida-infectie bij mensen kunt voorkomen of behandelen.

Hoe kunnen vezels helpen bij candida?

Vezels zijn de onverteerbare delen van plantaardig voedsel. Ze kunnen op twee manieren ondersteunen:

1. Voeding voor gunstige bacteriën: darmbacteriën zetten vezels om in korteketenvetzuren. Dat zijn precies het soort stoffen die in laboratoriumonderzoek de groei van candida afremmen.² Lees ook meer over probiotica met Lactobacillus en Bifidobacterium.
2. Minder snelle suikers: wie meer volkoren producten, groente, peulvruchten en fruit eet, eet meestal minder snoep, frisdrank en witmeelproducten.

Wees eerlijk over de grenzen: er zijn geen goede studies bij mensen die laten zien dat een vezelrijk dieet een candida-infectie oplost. Ook strenge anti-candidadiëten zijn nauwelijks in goed opgezet onderzoek getest. Zie vezels daarom als onderdeel van een gezond eetpatroon naast de behandeling, niet als vervanging ervan.

Welke voedingsmiddelen bevatten de meeste vezels?

Deze tabel geeft een indicatie. Het precieze vezelgehalte verschilt per product, ras en bereiding.

Kool, spruitjes en bloemkool zijn ook goede keuzes. Voor Nederlandse voedingswaarden kun je terecht bij het Voedingscentrum.⁷ Vergelijk je verschillende vezelbronnen? Lees dan ook inuline en psyllium vergeleken.

Hoe gebruik je lijnzaad als vezelbron?

Lijnzaad is een van de meest geconcentreerde plantaardige vezelbronnen. Eén eetlepel (ongeveer 10 gram) levert al zo’n 2,5 tot 3 gram vezels. Kies voor gemalen lijnzaad: hele zaadjes gaan vaak onverteerd door je darm.

Roer het door yoghurt, havermout of een salade. Begin met een kleine hoeveelheid en drink er voldoende water bij. Gebruik je medicijnen, neem lijnzaad dan niet op hetzelfde moment in, omdat veel vezels de opname van sommige medicijnen kunnen beïnvloeden. Vraag bij twijfel je huisarts of apotheek.

Welke voedingsmiddelen kun je beter beperken?

Vezels werken het best als onderdeel van een eetpatroon met weinig toegevoegde suiker en bewerkte producten. Beperk:

• Geraffineerde koolhydraten: wit brood, witte pasta, koek en gebak.
• Toegevoegde suikers: frisdrank, snoep, vruchtensap en zoete sauzen.
• Sterk bewerkte producten: gefrituurde snacks en veel kant-en-klaarmaaltijden.

Heel fruit hoef je niet te schrappen. De vezels in fruit vertragen de opname van de suikers, en fruit past gewoon in de Schijf van Vijf.

Hoeveel vezels per dag, en hoe voorkom je buikklachten?

Het Voedingscentrum adviseert volwassenen 30 tot 40 gram vezels per dag.⁷ De meeste Nederlanders halen dat niet.

Verhoog je inname geleidelijk, bijvoorbeeld over een paar weken. Gaat het te snel, dan krijg je makkelijk last van gasvorming, een opgeblazen gevoel of krampen. Drink daarnaast voldoende water. Vezels binden vocht, en zonder genoeg drinken kun je juist verstopt raken.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Eten is een ondersteuning, geen behandeling. Neem contact op met je huisarts als:

• een schimmelinfectie steeds terugkomt;
• de klachten niet overgaan met een middel van de drogist;
• je zwanger bent of borstvoeding geeft;
• je diabetes hebt of een verminderde afweer, bijvoorbeeld door medicijnen;
• je spruw in je mond hebt zonder duidelijke oorzaak.

Candida kan ongevoelig worden voor bepaalde antischimmelmiddelen, en dat komt steeds vaker voor.⁸ Bij infecties die blijven terugkomen is het daarom belangrijk dat een arts kijkt welk middel werkt en of er een onderliggende oorzaak is.

Veelgestelde vragen

Ik heb al vaak in het ziekenhuis gelegen en alles geprobeerd, ook alternatieve geneeskunde. Wat kan ik nog doen?

Herhaalde ziekenhuisopnames voor candida zijn een signaal dat er meer speelt dan voeding. Denk aan een verminderde afweer, diabetes, bepaalde medicijnen of een schimmel die ongevoelig is geworden voor de gebruikte middelen.¹⁸ Vraag je behandelend arts of er onderzocht is welk antischimmelmiddel bij jouw stam werkt, en of een verwijzing naar een internist-infectioloog zinvol is. Een vezelrijk eetpatroon met weinig suiker kan daarnaast ondersteunen, maar alternatieve kuren of schoonmaakdiëten zonder bewijs kun je beter laten.

Helpt een vezelrijk dieet echt tegen candida?

Indirect wel. Vezels voeden darmbacteriën die stoffen maken die candida in het laboratorium afremmen, en een vezelrijk eetpatroon bevat meestal minder suiker.² Er is geen goed onderzoek bij mensen dat laat zien dat vezels een infectie genezen. Zie het als aanvulling op de behandeling van je arts.

Hoeveel vezels moet ik per dag eten?

Het Voedingscentrum adviseert volwassenen 30 tot 40 gram per dag, en dat advies verandert niet als je candida hebt.⁷ Dat haal je met dagelijks groente, fruit, peulvruchten en volkorenproducten. Bouw het rustig op en drink voldoende water.

Zijn probiotica nuttig bij candida?

Melkzuurbacteriën spelen een beschermende rol in de vagina en de darm.⁵ Of probioticasupplementen herhaling van een infectie voorkomen, is nog niet overtuigend aangetoond. Bespreek het met je huisarts of apotheek, vooral als je een verminderde afweer hebt of andere medicijnen gebruikt.

Welke suikers kun je het best vermijden?

Toegevoegde suikers in frisdrank, snoep, koek en vruchtensap zijn het eerst aan de beurt, net als wit brood en witte rijst. Ze komen snel in je bloed terecht. Heel fruit hoef je niet te mijden, want de vezels erin vertragen de opname.

Kan ik candida kwijtraken door alleen mijn eten aan te passen?

Nee. Een infectie behandel je met een antischimmelmiddel dat je arts adviseert of voorschrijft. Een gezond, vezelrijk eetpatroon kan wel bijdragen aan een gezonde darmflora en is een zinvolle aanvulling.¹