Naar hoofdinhoud
Optimale Gezondheid logo Optimale Gezondheid
Ziekte van Crohn: symptomen, oorzaken en wat je kunt verwachten

Ziekte van Crohn: symptomen, oorzaken, behandeling en wat je kunt verwachten

Wat is de ziekte van Crohn, welke klachten horen erbij en hoe wordt het vastgesteld? Lees hoe de behandeling werkt en wat je zelf kunt doen.

Door Robert Jan Hendriks · · bijgewerkt 24 oktober 2026 · 9 min leestijd · Ons redactieproces

De ziekte van Crohn is een chronische ontsteking die elk deel van het maag-darmkanaal kan treffen, meestal het laatste stuk van de dunne darm. Typische klachten zijn aanhoudende diarree, buikpijn, vermoeidheid en gewichtsverlies. Genezen kan nog niet, maar met de juiste behandeling bereiken veel mensen langdurige rustige periodes en leiden ze een actief leven.1

Wat is de ziekte van Crohn precies?

De ziekte van Crohn hoort bij de chronische ontstekingsziekten van de darm (inflammatory bowel disease, IBD). De aandoening werd in 1932 beschreven door de Amerikaanse arts Burrill B. Crohn en zijn collega’s.2 Het afweersysteem reageert daarbij abnormaal op de darm en de bacteriën die erin leven, waardoor een ontsteking ontstaat die niet vanzelf uitdooft.1

Crohn kan overal voorkomen tussen mond en anus, maar zit het vaakst in het laatste deel van de dunne darm (het ileum) en het begin van de dikke darm.1 Kenmerkend is dat de ontsteking door de hele dikte van de darmwand kan gaan, en dat zieke stukken darm worden afgewisseld met gezonde stukken.

Wat is het verschil met colitis ulcerosa?

Colitis ulcerosa is de andere grote vorm van IBD. Beide aandoeningen delen veel kenmerken, maar verschillen in waar en hoe diep de ontsteking zit.3

KenmerkZiekte van CrohnColitis ulcerosa
LocatieHele maag-darmkanaal mogelijkAlleen dikke darm en endeldarm
Diepte ontstekingHele dikte van de darmwandAlleen het slijmvlies
VerspreidingFleksgewijs, met gezonde stukken ertussenAaneengesloten vanaf de endeldarm
Fistels en abcessenKomen regelmatig voorZeldzaam

Welke symptomen horen bij de ziekte van Crohn?

De klachten verschillen per persoon en hangen af van welk deel van de darm ontstoken is.2 Veelvoorkomende klachten zijn:

Klachten van de darm:

  • Aanhoudende diarree, soms met bloed of slijm
  • Buikkrampen en buikpijn, vaak rechtsonder in de buik
  • Het gevoel dat je darm niet helemaal leeg is
  • Pijn, zwelling of afscheiding rond de anus

Algemene klachten:

  • Vermoeidheid en weinig energie
  • Minder eetlust en ongewild afvallen
  • Verhoging of koorts

Crohn verloopt in golven. Periodes waarin de ziekte opvlamt (exacerbaties) wisselen af met rustige periodes (remissie).1 Bij een deel van de mensen geeft de ziekte ook klachten buiten de darm, zoals gewrichtspijn, huidafwijkingen of oogontsteking.2

Heb je langer dan een paar weken diarree, bloed bij de ontlasting of val je af zonder reden? Neem dan contact op met je huisarts. Op Thuisarts.nl lees je wanneer je direct moet bellen.

Waar in de darm kan Crohn zitten?

Artsen beschrijven Crohn onder meer naar de plek van de ontsteking. Dat helpt bij het inschatten van klachten en de keuze voor behandeling.1

Plek van de ontstekingTypische klachten
Laatste deel dunne darm (ileum)Diarree, krampen rechtsonder, gewichtsverlies
Ileum en begin dikke darmZelfde klachten, vaak de meest voorkomende vorm
Alleen dikke darmDiarree met bloed, klachten buiten de darm
Maag en twaalfvingerige darmMisselijkheid, braken, minder eetlust
Rond de anus (perianaal)Pijn, fistels, abcessen, afscheiding

Waardoor ontstaat de ziekte van Crohn?

De precieze oorzaak is nog niet bekend. Onderzoek wijst op een samenspel van erfelijke aanleg, een ontregeld afweersysteem, de darmbacteriën en omgevingsfactoren.1

  1. Erfelijkheid: Crohn komt vaker voor in families. Wetenschappers hebben meer dan tweehonderd genetische varianten gevonden die het risico op IBD beïnvloeden, maar geen enkele variant veroorzaakt de ziekte op zichzelf.1
  2. Afweersysteem: Het immuunsysteem in de darmwand reageert te heftig op gewone darmbacteriën en remt die reactie niet goed af.3
  3. Darmbacteriën: Bij mensen met Crohn is de samenstelling van de darmflora vaak verstoord. Zo zijn er minder ontstekingsremmende bacteriën zoals Faecalibacterium prausnitzii. Of dit oorzaak of gevolg is, wordt nog onderzocht.4
  4. Omgeving en leefstijl: Crohn komt vaker voor in geïndustrialiseerde landen. Roken is de best onderbouwde risicofactor: het vergroot de kans op Crohn én op een zwaarder verloop.1

Stress en voeding kunnen klachten beïnvloeden, maar er is geen bewijs dat ze de ziekte veroorzaken. Mannen en vrouwen krijgen Crohn ongeveer even vaak. De ziekte begint meestal tussen het vijftiende en dertigste levensjaar, maar kan op elke leeftijd ontstaan.2

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Er is geen enkele test die Crohn met zekerheid aantoont. De arts combineert je klachten met verschillende onderzoeken:2

  • Bloedonderzoek naar ontstekingswaarden (zoals CRP), bloedarmoede en tekorten
  • Ontlastingsonderzoek naar calprotectine, een eiwit dat wijst op ontsteking in de darm, en naar infecties
  • Endoscopie: een colonoscopie en soms een maagonderzoek, waarbij stukjes weefsel worden weggenomen
  • Beeldvorming: een MRI of echo van de dunne darm, soms een CT-scan

De arts sluit daarbij andere oorzaken uit, zoals een darminfectie of colitis ulcerosa. Thuistests op internet zijn hiervoor niet geschikt. Ga bij aanhoudende klachten naar je huisarts, die je zo nodig doorverwijst naar een maag-darm-leverarts (MDL-arts).

Hoe wordt de ziekte van Crohn behandeld?

Het doel van de behandeling is niet alleen dat je klachten verdwijnen, maar ook dat de ontsteking in de darm zelf tot rust komt. Dat verkleint de kans op blijvende schade.1 De MDL-arts kiest de behandeling op basis van de ernst en de plek van de ontsteking.

BehandelingWaarvoorAandachtspunt
Corticosteroïden (zoals budesonide, prednison)Snel een opvlamming remmenNiet geschikt voor langdurig gebruik
Immunomodulatoren (zoals azathioprine)Rust in de darm houdenRegelmatige bloedcontrole nodig
Biologicals (zoals TNF-remmers)Matige tot ernstige ziekteVerhoogde kans op infecties
OperatieVernauwingen, fistels, abcessenDe ziekte kan terugkomen

Ongeveer een op de drie mensen met Crohn krijgt vroeg of laat klachten rond de anus, zoals fistels of abcessen. Die vragen vaak een combinatie van medicijnen en een chirurgische ingreep.5

Stop nooit zelf met je medicijnen, ook niet als je je goed voelt. Overleg altijd eerst met je MDL-arts of apotheker. Natuurlijke middelen of supplementen zijn geen vervanging voor de voorgeschreven behandeling.

Wat als een operatie nodig is?

Een operatie neemt het zieke stuk darm weg, maar geneest Crohn niet. Bij veel mensen komt de ontsteking na verloop van tijd terug, meestal vlak bij de plek van de operatie.6 Daarom volgt doorgaans binnen een jaar na de operatie een controle-endoscopie, en krijgen mensen met een hoog risico vaak medicijnen om terugkeer te voorkomen.6

Voor een geplande operatie helpt het om je conditie te verbeteren: stoppen met roken, ondervoeding aanpakken en waar mogelijk prednison afbouwen in overleg met je arts. Dat verkleint de kans op complicaties.7

Welke complicaties kunnen optreden?

Als de ontsteking lang aanhoudt, kan dat leiden tot complicaties:1

  • Vernauwingen (stenosen): littekenweefsel maakt de darm nauwer, met kans op een darmafsluiting.
  • Fistels: abnormale verbindingen tussen darmdelen onderling, of naar de blaas, vagina of huid.5
  • Abcessen: ophopingen van pus in of bij de darmwand.
  • Tekorten: door minder eten en slechtere opname kunnen bijvoorbeeld ijzer, vitamine B12 en vitamine D tekortschieten.2
  • Darmkanker: bij langdurige ontsteking van de dikke darm is het risico iets verhoogd. Daarom krijgen mensen met Crohn van de dikke darm na een aantal jaren regelmatig een controle-coloscopie.1

Heb je hevige buikpijn, braak je alles uit, kun je geen ontlasting of wind meer kwijt, of heb je hoge koorts met een pijnlijke zwelling bij de anus? Bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost.

Crohn bij kinderen

Bij kinderen en tieners kan Crohn de groei en de puberteit vertragen. Vroege behandeling is daarom extra belangrijk.8 Bij kinderen wordt vaak gestart met exclusieve sondevoeding: een aantal weken alleen speciale drinkvoeding. Dat blijkt de ontsteking even goed te remmen als prednison, zonder de nadelen voor de groei.8

Wat kun je zelf doen?

Naast de medische behandeling heb je zelf invloed op hoe het met je gaat:

  • Stop met roken. Dit is de belangrijkste stap die je zelf kunt zetten: rokers met Crohn hebben vaker opvlammingen en operaties.1
  • Eet zo gevarieerd als je klachten toelaten. Er bestaat geen universeel Crohn-dieet. Welke voeding klachten geeft, verschilt per persoon. Een diëtist met ervaring in IBD kan je helpen tekorten te voorkomen, zeker als je een vernauwing hebt.2
  • Ga naar je controles, ook als je je goed voelt. Ontsteking kan aanwezig zijn zonder dat je het merkt.1
  • Overleg over pijnstillers. Ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen en naproxen kunnen een opvlamming uitlokken. Paracetamol is meestal een veiligere keuze; vraag je arts of apotheker.2

Veelgestelde vragen

Is de ziekte van Crohn erfelijk?

Erfelijke aanleg speelt een rol: Crohn komt vaker voor als een ouder, broer of zus het ook heeft. Toch krijgen de meeste kinderen van ouders met Crohn de ziekte zelf niet. Omgevingsfactoren, zoals roken, en de darmbacteriën spelen ook een grote rol.

Wat is het verschil tussen de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa?

Crohn kan in het hele maag-darmkanaal voorkomen en gaat door de hele dikte van de darmwand, met gezonde stukken ertussen. Colitis ulcerosa zit alleen in de dikke darm en endeldarm en beperkt zich tot het slijmvlies. Fistels en abcessen komen vooral bij Crohn voor.

Kan de ziekte van Crohn genezen?

Nee, op dit moment is Crohn niet te genezen. Met medicijnen en soms een operatie bereiken veel mensen wel lange rustige periodes. Regelmatige controle bij de MDL-arts blijft nodig, ook als je geen klachten hebt.

Vergroot de ziekte van Crohn het risico op darmkanker?

Bij langdurige ontsteking van de dikke darm is het risico op darmkanker iets verhoogd. Daarom krijg je na een aantal jaar ziekte regelmatig een controle-coloscopie. Je MDL-arts bepaalt hoe vaak dat nodig is.

Kan de ziekte van Crohn ook bij kinderen voorkomen?

Ja, Crohn kan op elke leeftijd beginnen, ook bij jonge kinderen. Bij kinderen kan de ziekte de groei en puberteit vertragen. Vaak wordt gestart met een aantal weken alleen speciale drinkvoeding, wat de ontsteking goed remt zonder de groei te remmen.

Speelt voeding een rol bij de ziekte van Crohn?

Voeding veroorzaakt Crohn niet, maar sommige producten kunnen klachten verergeren. Welke dat zijn, verschilt sterk per persoon. Een diëtist met ervaring in IBD helpt je om gevarieerd te blijven eten en tekorten te voorkomen.

Welke behandelingen zijn er voor de ziekte van Crohn?

De behandeling hangt af van de ernst en plek van de ontsteking. Veelgebruikt zijn corticosteroïden bij een opvlamming, immunomodulatoren en biologicals zoals TNF-remmers om de ziekte rustig te houden. Bij vernauwingen, fistels of abcessen kan een operatie nodig zijn, maar de ziekte kan daarna terugkomen.

Komt de ziekte van Crohn terug na een operatie?

Bij veel mensen komt de ontsteking na een operatie na verloop van tijd terug, meestal vlak bij de plek waar de darm is aangesloten. Daarom volgt meestal binnen een jaar een controle-endoscopie. Stoppen met roken en zo nodig preventieve medicijnen verkleinen de kans op terugkeer.

Footnotes

  1. Dolinger M, Torres J, Vermeire S. Crohn’s disease. Lancet (London, England). 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38437854/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13

  2. Cockburn E, Kamal S, Chan A. Crohn’s disease: an update. Clinical medicine (London, England). 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38065612/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8

  3. Yang QH, Zhang CN. Comparative study on the pathogenesis of Crohn’s disease and ulcerative colitis. World journal of gastroenterology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40497094/ ↩ ↩2

  4. Ozbey D, Saribas S, Kocazeybek B. Gut microbiota in Crohn’s disease pathogenesis. World journal of gastroenterology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39958442/ ↩

  5. Parian AM, Obi M, Fleshner P. Management of Perianal Crohn’s Disease. The American journal of gastroenterology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37207318/ ↩ ↩2

  6. Shehada M, McMahon LE. Recurrent Crohn’s disease. Seminars in pediatric surgery. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38593515/ ↩ ↩2

  7. Syed H, Nadeem A, Gardinier D. Peri-Operative Optimization of Patients with Crohn’s Disease. Current gastroenterology reports. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38421577/ ↩

  8. Mitchel EB, Rosh JR. Pediatric Management of Crohn’s Disease. Gastroenterology clinics of North America. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35595422/ ↩ ↩2

Persoonlijk plan · gratis

Afvallen met keto? Begin met jouw plan

Beantwoord een paar korte vragen en ontvang direct je persoonlijke keto-plan.

Start de keto-check
  • 100% gratis
  • Klaar in 2 minuten
  • Direct je persoonlijke plan

Bronnen

  1. Dolinger M, Torres J, Vermeire S — Crohn's disease · Lancet (London, England) · 2024
  2. Cockburn E, Kamal S, Chan A — Crohn's disease: an update · Clinical medicine (London, England) · 2023
  3. Yang QH, Zhang CN — Comparative study on the pathogenesis of Crohn's disease and ulcerative colitis · World journal of gastroenterology · 2025
  4. Ozbey D, Saribas S, Kocazeybek B — Gut microbiota in Crohn's disease pathogenesis · World journal of gastroenterology · 2025
  5. Parian AM, Obi M, Fleshner P — Management of Perianal Crohn's Disease · The American journal of gastroenterology · 2023
  6. Mitchel EB, Rosh JR — Pediatric Management of Crohn's Disease · Gastroenterology clinics of North America · 2022
  7. Shehada M, McMahon LE — Recurrent Crohn's disease · Seminars in pediatric surgery · 2024
  8. Syed H, Nadeem A, Gardinier D — Peri-Operative Optimization of Patients with Crohn's Disease · Current gastroenterology reports · 2024
Robert Jan Hendriks

Geschreven door

Robert Jan Hendriks

Oprichter van Optimale Gezondheid (sinds 2010)

Gratis keto-check · 2 minuten

Ontvang je persoonlijke keto-plan om af te vallen

Afgestemd op wat jij lekker vindt en hoeveel tijd je hebt om te koken. Je plan staat direct klaar.

Ja, ik wil mijn keto-plan
  • 100% gratis
  • Klaar in 2 minuten
  • Direct je persoonlijke plan

Lees ook

Meer over levensstijl