Algen bij eczeem: wat zegt de wetenschap over fucoidan, spirulina en zeewierextract?

Algenextracten zoals fucoidan en sacran remmen in dierstudies huidontsteking en verminderen jeuk bij eczeem.¹² Bij mensen is het bewijs nog beperkt: slechts één gerandomiseerde studie (met zeewierextract SNG100) toonde vergelijkbare resultaten als een actieve controlebehandeling.³ Algen zijn daarmee een interessant onderzoeksgebied, maar geen bewezen alternatief voor corticosteroïden.

Wat is eczeem en waarom zoeken mensen natuurlijke aanvullingen?

Eczeem (atopische dermatitis) is een chronische ontstekingsziekte van de huid. De huidbarrière is verstoord, waardoor vocht ontsnapt en irriterende stoffen makkelijker binnendringen. Het immuunsysteem reageert vervolgens overmatig op deze prikkels.⁴⁵

Corticosteroïde crèmes zijn effectief bij opvlammingen, maar bij langdurig of frequent gebruik ervaren sommige mensen bijwerkingen zoals huidverdunning.⁵ Dat verklaart de interesse in aanvullende behandelingen — waaronder extracten uit algen en zeewier.

Recent onderzoek bevestigt dat atopische dermatitis een complexe ziekte is met genetische, immunologische én microbioom-gerelateerde factoren.⁴⁶ Nieuwe behandelstrategieën, waaronder bioactieve stoffen uit mariene bronnen, worden actief onderzocht.⁷

Welke algensoorten zijn onderzocht bij eczeem?

Bruinwieren zijn het uitgebreidst bestudeerd, gevolgd door rood- en blauwwieren. Hieronder een overzicht van de belangrijkste onderzochte soorten:

Algensoort	Werkzame stof	Type bewijs	Bron
Bruinwier (Fucus, Sargassum)	Fucoidan, polyfenolen	Meerdere dierstudies	18
Kelp (Laminaria)	Laminarine	1 dierstudie	9
Roodwier (Sarcodia suiae)	Ethylacetaatfractie	1 dierstudie	10
Bodemwier (Chromochloris)	Carotenoïd-extract	In-vitro (labstudie)	11
Zeewierextract (SNG100)	Complex extract	1 RCT bij mensen	3

De meeste studies gebruiken diermodellen of celkweken. Alleen SNG100 is getest in een gerandomiseerd klinisch onderzoek bij mensen.³

Hoe remmen algenextracten ontsteking bij eczeem?

Onderzoekers beschrijven drie hoofdmechanismen:¹²¹²

• Remming van ontstekingssignalen — Fucoidan onderdrukt de TNF-α/NF-κB-signaalketen, een centraal ontstekingspad bij eczeem.¹ Carotenoïden uit bodemwier (Chromochloris) richten zich op hetzelfde signaalniveau.¹¹
• Versterking van de huidbarrière — Bepaalde polysachariden uit zeewier stimuleren de aanmaak van filaggrine en ceramiden, eiwitten die de huidbarrière intact houden.²
• Antioxidatieve werking — Polyfenolen uit bruinwieren neutraliseren vrije radicalen die weefselschade bij eczeem verergeren.¹²⁸

Belangrijk: deze mechanismen zijn voornamelijk aangetoond in celkweken en op muizen. De vertaling naar de menselijke huid is nog niet volledig bevestigd.

Wat zegt het onderzoek over fucoidan bij eczeem?

Fucoidan is een zwavelhoudend polysacharide uit bruinwieren en de best onderzochte algenstof bij huidontsteking. Een uitgebreide review uit 2024 analyseerde tientallen studies en concludeerde dat fucoidan via meerdere ontstekingspaden huidontsteking kan remmen — zowel bij atopische dermatitis als bij contacteczeem.¹

In diermodellen leidde fucoidan tot:¹⁸

• Minder jeuk (krabgedrag)
• Verminderde huidverdikking
• Lagere IgE-waarden (een immuunmarker voor allergische reacties)
• Herstel van de huidbarrière

Een aanvullende studie met Sargassum horneri-extract (rijk aan polyfenolen én fucoidan) bevestigde deze effecten en toonde herstel van de huidbarrièrefunctie in muizen.⁸

Klinische studies bij mensen ontbreken nog. Fucoidan is daarmee veelbelovend in het lab, maar niet bewezen effectief bij menselijk eczeem.

Is SNG100 effectief bij eczeem?

SNG100 is het enige zeewierextract dat is getest in een gerandomiseerde, dubbelblinde studie bij mensen. Deze trial uit 2023 includeerde patiënten van 6 jaar en ouder met matig atopisch eczeem.³

Resultaten: SNG100 presteerde niet slechter (non-inferior) dan de actieve controlebehandeling op de klachtscore. De onderzoekers concludeerden dat het extract een potentieel veilig alternatief kan zijn voor milde tot matige gevallen.³

Beperkingen van deze studie:

• Relatief kleine steekproef
• Korte follow-up
• Geen placebogroep (vergelijking met actieve behandeling)
• Slechts één studie — replicatie is nodig

Helpt spirulina tegen eczeem?

Spiruline (Arthrospira platensis) is een blauwwier dat als voedingssupplement verkrijgbaar is in poeder- of tabletvorm. Het bevat het pigment phycocyanine, dat in celstudies antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen toont.²

Directe klinische studies naar spirulina als eczeem-behandeling bij mensen ontbreken echter grotendeels. Bestaande reviews concluderen dat meer onderzoek nodig is voordat spirulina als therapeutische optie aanbevolen kan worden.²

Als voedingssupplement in gangbare doseringen (1–5 gram per dag) is spirulina wel veilig voor de meeste volwassenen. Het is echter geen bewezen eczeem-behandeling.

Kun je algen uitwendig aanbrengen op eczeem?

Uitwendige toepassing is het meest onderzocht. Beschikbare vormen zijn:

• Crèmes of zalven met algenextracten — Producten met fucoidan, sacran of SNG100 zijn beschikbaar als cosmetisch of dermatologisch product.³
• Zelfgemaakt algenmasker — Spirulina- of chlorellapoeder gemengd met water tot een pasta, 15–20 minuten op de huid, afspoelen met lauw water.

Let op bij zelfgemaakte maskers:

• Niet klinisch getest op veiligheid bij gebarsten of ontstoken huid
• Bij open wonden of ernstig eczeem: raadpleeg eerst je huisarts
• Allergische reacties op algen zijn zeldzaam maar mogelijk — test eerst op een klein stukje gezonde huid

Is zeewier eten goed voor eczeem?

Zeewier als voeding bevat anti-inflammatoire stoffen zoals fucoidan en polyfenolen.²¹² Of regelmatige consumptie eczeem bij mensen vermindert, is niet aangetoond in klinische studies.

Wat wel duidelijk is uit breder onderzoek naar voeding en eczeem:⁴⁶

• Een gevarieerd dieet met weinig toegevoegde suikers en transvetten kan systemische ontstekingswaarden verlagen
• Het darmmicrobioom speelt een rol bij atopische dermatitis — vezelrijke voeding (waar zeewier onder valt) kan het microbioom positief beïnvloeden⁶
• Er is geen bewijs dat één specifiek voedingsmiddel eczeem geneest

Zeewier past binnen een anti-inflammatoir voedingspatroon, maar verwacht er geen therapeutisch effect van bij eczeem.

Hoe verhouden algen zich tot bewezen eczeem-behandelingen?

Algen zijn een aanvulling, geen vervanging. Thuisarts.nl adviseert bij eczeem:

• Emolliënten (huidverzachters) dagelijks aanbrengen — ook als de huid rustig is
• Corticosteroïde crème bij opvlammingen, onder begeleiding van een arts
• Triggers vermijden — allergenen, agressieve zeep, extreme temperaturen
• Bij matig-ernstig eczeem: overweeg immunomodulatoren of biologicals in overleg met een dermatoloog⁵

Gebruik je eczeem-medicatie, ben je zwanger of geef je borstvoeding? Bespreek dan altijd met je huisarts of apotheker voordat je supplementen of algenproducten toevoegt.

Samenvatting: wat kun je nu al doen?

• Wetenschappelijk interessant, maar vroeg bewijs — De meeste studies zijn dierproeven of labstudies¹²
• Eén klinische studie bij mensen — SNG100 toonde veelbelovende resultaten³
• Veilig als voedingssupplement — Spirulina en zeewier in normale doseringen zijn veilig naast reguliere behandeling
• Geen vervanging voor bewezen therapie — Blijf je voorgeschreven medicatie gebruiken
• Overleg met je arts — Vooral bij ernstig eczeem, zwangerschap of medicijngebruik

Veelgestelde vragen

Helpt spirulina echt tegen eczeem?

Directe klinische studies naar spirulina bij eczeem bij mensen ontbreken. Het pigment phycocyanine toont in celstudies antioxidatieve eigenschappen, maar dat is onvoldoende bewijs om spirulina als eczeem-behandeling aan te bevelen. Als voedingssupplement in normale doseringen (1–5 gram per dag) is spirulina wel veilig naast bewezen behandelingen.

Wat is fucoidan en hoe werkt het bij eczeem?

Fucoidan is een zwavelhoudend polysacharide uit bruinwieren. Het remt in dierstudies de TNF-α/NF-κB-signaalketen — een ontstekingspad dat bij eczeem een centrale rol speelt. In muizenmodellen leidde fucoidan tot minder jeuk en lagere IgE-waarden. Klinische trials bij mensen zijn nog nodig om deze effecten te bevestigen.

Kan ik thuis een algenmasker maken voor eczeem?

Je kunt spirulina- of chlorellapoeder mengen met water tot een pasta en dit 15–20 minuten op de huid aanbrengen. Dit is niet klinisch getest op veiligheid bij ontstoken of gebarsten huid. Bij open wonden of een hevige opvlamming kun je beter eerst je huisarts raadplegen. Test altijd eerst op een klein stukje gezonde huid.

Kunnen algen corticosteroïden vervangen bij eczeem?

Nee. Corticosteroïden zijn de bewezen eerstelijnsbehandeling bij eczeem-opvlammingen. Algenextracten zijn hooguit een aanvulling — het klinisch bewijs bij mensen is nog te beperkt voor vervanging. Stop nooit met voorgeschreven medicatie zonder overleg met je arts.

Welk zeewierextract is klinisch getest bij mensen met eczeem?

SNG100 is het enige zeewierextract dat is onderzocht in een gerandomiseerde dubbelblinde studie bij mensen met matig eczeem. Die studie uit 2023 toonde dat SNG100 vergelijkbaar presteerde met de actieve controlebehandeling. Voor andere extracten zoals fucoidan ontbreken nog klinische trials bij mensen.

Is zeewier eten goed voor eczeem?

Zeewier bevat anti-inflammatoire stoffen zoals fucoidan en polyfenolen, maar er is geen klinisch bewijs dat regelmatig zeewier eten eczeem vermindert. Als onderdeel van een gevarieerd, ontstekingsremmend dieet kan zeewier mogelijk bijdragen, maar verwacht er geen therapeutisch effect van.

Zijn algen veilig bij zwangerschap en eczeem?

Er zijn onvoldoende gegevens over de veiligheid van algenextracten als supplement tijdens zwangerschap of borstvoeding. Zeewier als voeding in kleine hoeveelheden is doorgaans veilig, maar let op jodiumgehalte. Bespreek het altijd met je verloskundige of huisarts voordat je supplementen toevoegt.

Welke vorm van algen werkt het best bij eczeem: crème, supplement of voeding?

Uitwendige toepassing (crèmes met fucoidan of SNG100) is het meest onderzocht en levert het extract direct af op de huid. Orale supplementen hebben minder direct bewijs bij huidklachten. Zeewier als voeding is veilig maar niet bewezen effectief specifiek tegen eczeem. De keuze hangt af van je situatie — bespreek het met je behandelaar.

Footnotes

1. Jiang Y, Zhao Y, Liu Z. Roles and mechanisms of fucoidan against dermatitis: A review. International Journal of Biological Macromolecules. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39233164/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

2. Kim AR, Kim MJ, Seo J. The Beneficial Roles of Seaweed in Atopic Dermatitis. Marine Drugs. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39728140/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

3. Samuelov L, Shemer A, Greenberger S. SNG100, a novel topical treatment for moderate atopic dermatitis, in patients aged 6 years or older: A randomised, double-blind, active-controlled trial. Skin Health and Disease. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38047249/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

4. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M. Unraveling the skin; a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches. Frontiers in Immunology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38500882/ ↩ ↩² ↩³

5. Meledathu S, Naidu MP, Brunner PM. Update on atopic dermatitis. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39855361/ ↩ ↩² ↩³

6. Mohammad S, Karim MR, Iqbal S. Atopic dermatitis: Pathophysiology, microbiota, and metabolome - A comprehensive review. Microbiological Research. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38218095/ ↩ ↩² ↩³

7. Gatmaitan JG, Lee JH. Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis. International Journal of Molecular Sciences. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37511138/ ↩

8. Mihindukulasooriya SP, Dinh DTT, Herath KHINM. Sargassum horneri extract containing polyphenol alleviates DNCB-induced atopic dermatitis in NC/Nga mice through restoring skin barrier function. Histology and Histopathology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35634683/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

9. Lee TK, Kim DW, Ahn JH. Protective Effects of Topical Administration of Laminarin in Oxazolone-Induced Atopic Dermatitis-like Skin Lesions. Marine Drugs. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36354992/ ↩

10. Chen PC, Lo YH, Huang SY. The anti-inflammatory properties of ethyl acetate fraction in ethanol extract from Sarcodia suiae sp. alleviates atopic dermatitis-like lesion in mice. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35218182/ ↩

11. Leitner PD, Jakschitz T, Gstir R. Anti-Inflammatory Extract from Soil Algae Chromochloris zofingiensis Targeting TNFR/NF-κB Signaling at Different Levels. Cells. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35563717/ ↩ ↩²

12. Ersoydan S, Rustemeyer T. Investigating the Anti-Inflammatory Activity of Various Brown Algae Species. Marine Drugs. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39452865/ ↩ ↩² ↩³

Bronnen

1. Jiang Y, Zhao Y, Liu Z — Roles and mechanisms of fucoidan against dermatitis: A review · International Journal of Biological Macromolecules · 2024
2. Kim AR, Kim MJ, Seo J — The Beneficial Roles of Seaweed in Atopic Dermatitis · Marine Drugs · 2024
3. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M — Unraveling the skin; a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches · Frontiers in Immunology · 2024
4. Meledathu S, Naidu MP, Brunner PM — Update on atopic dermatitis · The Journal of Allergy and Clinical Immunology · 2025
5. Gatmaitan JG, Lee JH — Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis · International Journal of Molecular Sciences · 2023
6. Ersoydan S, Rustemeyer T — Investigating the Anti-Inflammatory Activity of Various Brown Algae Species · Marine Drugs · 2024
7. Leitner PD, Jakschitz T, Gstir R — Anti-Inflammatory Extract from Soil Algae Chromochloris zofingiensis Targeting TNFR/NF-κB Signaling at Different Levels · Cells · 2022
8. Lee TK, Kim DW, Ahn JH — Protective Effects of Topical Administration of Laminarin in Oxazolone-Induced Atopic Dermatitis-like Skin Lesions · Marine Drugs · 2022
9. Samuelov L, Shemer A, Greenberger S — SNG100, a novel topical treatment for moderate atopic dermatitis, in patients aged 6 years or older: A randomised, double-blind, active-controlled trial · Skin Health and Disease · 2023
10. Mihindukulasooriya SP, Dinh DTT, Herath KHINM — Sargassum horneri extract containing polyphenol alleviates DNCB-induced atopic dermatitis in NC/Nga mice through restoring skin barrier function · Histology and Histopathology · 2022
11. Chen PC, Lo YH, Huang SY — The anti-inflammatory properties of ethyl acetate fraction in ethanol extract from Sarcodia suiae sp. alleviates atopic dermatitis-like lesion in mice · Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry · 2022
12. Mohammad S, Karim MR, Iqbal S — Atopic dermatitis: Pathophysiology, microbiota, and metabolome - A comprehensive review · Microbiological Research · 2024