Blaasontsteking behandelen: welke antibiotica en hoe lang?
Welke antibiotica kiest de huisarts bij een blaasontsteking? Over kuurlengtes, terugkerende infecties, zwangerschap en wanneer je een kweek nodig hebt.
Bij de meeste blaasontstekingen zijn antibiotica de aangewezen behandeling. Welk middel en hoe lang hangt af van je situatie: ongecompliceerd of terugkerend, zwanger of niet, vrouw of man. Dit artikel legt uit welke keuzes artsen maken en wanneer een kweek, langere kuur of specialistische hulp nodig is.1
Wanneer schrijft een arts antibiotica voor?
Een ongecompliceerde blaasontsteking bij een gezonde, niet-zwangere vrouw wordt in Nederland doorgaans via de telefoon of een digitaal consult afgehandeld. Een urinetest is niet altijd vereist als de symptomen duidelijk zijn en er geen risicofactoren spelen.1
Bacteriën activeren het blaasslijmvlies via ontstekings- en pijnsignalen — recent onderzoek toont aan dat dit deels via neurogene paden verloopt, wat verklaart waarom klachten al bij een relatief lage bacterielast hevig kunnen zijn.2
Een arts vraagt wél een kweek aan als:
- Symptomen niet verbeteren binnen 48 uur na start antibiotica
- Je in korte tijd herhaaldelijk een infectie hebt
- Je zwanger bent of zwanger wilt worden
- Je koorts hebt of pijn in de rug (mogelijke nierinfectie)
Welke antibiotica kiest de huisarts bij een ongecompliceerde blaasontsteking?
In Nederland is nitrofurantoïne de eerste keuze voor een ongecompliceerde blaasontsteking bij vrouwen — niet meer TMP-SMX, omdat de resistentie daartegen in Nederland te hoog is opgelopen. De NHG-Standaard Urineweginfecties geeft hierover duidelijke aanbevelingen.1
| Middel | Kuurlengte | Bijzonderheden |
|---|---|---|
| Nitrofurantoïne | 5 dagen | Eerste keuze NHG; niet bij ernstige nierproblemen |
| Fosfomycine | Eenmalig | Alternatief; ook bruikbaar tijdens zwangerschap |
| Trimethoprim | 7 dagen | Tweede keuze; resistentie neemt toe |
| TMP-SMX (co-trimoxazol) | 5–7 dagen | Minder gangbaar door resistentie; risico op sulfa-allergie |
| Ciprofloxacine (fluorochinolon) | 3 dagen | Reservemiddel; EMA-waarschuwing voor ernstige bijwerkingen |
Let op: fluoroquinolonen zoals ciprofloxacine worden in de NHG-richtlijn als reservemiddel beschouwd. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) heeft gewaarschuwd voor ernstige bijwerkingen, waaronder peesschade en zenuwproblemen. Zwangere vrouwen mogen deze middelen niet gebruiken.
Hoe worden terugkerende blaasontstekingen behandeld?
Bij terugkerende infecties — twee of meer binnen zes maanden, of drie of meer per jaar — bespreek je met de huisarts of preventieve antibiotica zinvol is. De eerste herhaling wordt behandeld als een nieuwe infectie, maar de kuurlengte is doorgaans 7 tot 14 dagen.1
Preventieve strategieën zijn:
- Zelfbehandeling op aanwijzing: je start zelf antibiotica bij de eerste symptomen, op basis van afspraken met je arts
- Dagelijkse lage dosis (profylaxe): een kleine onderhoudsdosis ter voorkoming van nieuwe infecties
- Postcoïtale profylaxe: een eenmalige dosis na seksueel contact, als infecties daarmee samenhangen
Raadpleeg een arts als symptomen niet binnen 48 uur verdwijnen, als je meer dan vier infecties per jaar hebt, of als je zwanger bent. Thuisarts.nl geeft helder overzicht van wanneer je de huisarts moet bellen.
Speciale gevallen: zwangerschap, kinderen en nierinfectie
Zwangere vrouwen
Zwangere vrouwen worden standaard gescreend op bacteriurie, ook zonder klachten. Bacteriën in de urine zónder symptomen worden bij zwangeren wél behandeld — het risico op ernstige complicaties zoals een nierinfectie (pyelonefritis) is hoger dan bij niet-zwangere vrouwen.3
Veilige antibiotica tijdens de zwangerschap zijn nitrofurantoïne (vermijd in de laatste weken vóór de bevalling), amoxicilline, ampicilline en cefalosporinen. Fluoroquinolonen en TMP-SMX worden afgeraden.3
Kinderen
Kinderen worden doorgaans behandeld met TMP-SMX, cefalosporinen of amoxicilline (al dan niet met clavulaanzuur), afhankelijk van leeftijd en kweekresultaat. Een acute nierinfectie bij een kind vereist soms tijdelijk intraveneuze antibiotica, gevolgd door een oraal middel.
Nierinfectie (pyelonefritis)
Koorts, koude rillingen en pijn in de flanken zijn alarmsignalen voor een nierinfectie. Milde gevallen worden thuis behandeld met orale antibiotica; ernstigere gevallen vereisen ziekenhuisopname met intraveneuze toediening. Raadpleeg direct een arts bij deze symptomen.
Blaaspijnsyndroom: niet elke blaasklacht is een infectie
Aanhoudende blaaspijn zónder bacteriën in de urine kan wijzen op interstitiële cystitis (blaaspijnsyndroom) — een aandoening die niet reageert op antibiotica en een geheel andere behandelaanpak vraagt.4 Overleg met je huisarts als klachten aanblijven ondanks meerdere antibioticakuren.
Veelgestelde vragen
Kan cranberry mijn blaasontsteking oplossen in plaats van antibiotica?
Cranberry kan bij regelmatig gebruik de kans op een nieuwe blaasontsteking iets verlagen — bepaalde stoffen hinderen bacteriën bij het hechten aan de blaaswand. Bij een actieve infectie met klachten vervangen cranberrytabletten echter geen antibiotica. Als er nu pijn of branderig gevoel bij het plassen is, zijn antibiotica nodig. Cranberry kan daarna eventueel als preventieve maatregel worden voortgezet — bespreek dit met de huisarts.
Moet je antibiotica nemen als je je goed voelt maar bacteriën in je urine hebt?
Bij niet-zwangere volwassenen zonder klachten (asymptomatische bacteriurie) adviseren richtlijnen in de meeste gevallen géén antibiotica — het risico op resistentie en bijwerkingen weegt dan zwaarder dan het voordeel. Zwangere vrouwen, mensen die een ingreep aan de urinewegen ondergaan of mensen met een sterk verminderd afweersysteem vormen hierop een uitzondering. Bij twijfel is overleg met de huisarts altijd zinvol.
Wanneer is een urinekweek zinvol na het gebruik van antibiotica?
Een kweek heeft weinig waarde zolang er nog antibiotica in het lichaam aanwezig zijn — die onderdrukken de bacteriegroei in het kweekmonster en kunnen een fout-negatief resultaat geven. Na de laatste inname adviseren laboratoria doorgaans minimaal 5 tot 7 dagen te wachten voordat een kweek betrouwbaar is. Bij herhaalde mislukte kuren is een kweek met resistentiebepaling absoluut zinvol; benadruk dit expliciet bij de huisarts. Een oudere patiënt met meerdere mislukte kuren verdient doorverwijzing naar een internist of uroloog.
Footnotes
-
Thuisarts.nl. Blaasontsteking — Thuisarts.nl (NHG-Standaard Urineweginfecties). Thuisarts.nl / NHG. 2024. https://www.thuisarts.nl/zoek?q=Blaasontsteking%20behandelen%20met%20medicatie ↩ ↩2 ↩3 ↩4
-
Yang Z, Liu Y, Xiang Y. ILC2-derived CGRP triggers acute inflammation and nociceptive responses in bacterial cystitis. Cell Reports. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39412984/ ↩
-
et al.. Urinary Tract Infections in Pregnant Individuals. Obstetrics and Gynecology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37473414/ ↩ ↩2
-
Clemens JQ, Erickson DR, Varela NP. Diagnosis and Treatment of Interstitial Cystitis/Bladder Pain Syndrome. The Journal of Urology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35536143/ ↩
Bronnen
- Yang Z, Liu Y, Xiang Y — ILC2-derived CGRP triggers acute inflammation and nociceptive responses in bacterial cystitis · Cell Reports · 2024
- et al. — Urinary Tract Infections in Pregnant Individuals · Obstetrics and Gynecology · 2023
- Thuisarts.nl — Blaasontsteking — Thuisarts.nl (NHG-Standaard Urineweginfecties) · Thuisarts.nl / NHG · 2024
- Clemens JQ, Erickson DR, Varela NP — Diagnosis and Treatment of Interstitial Cystitis/Bladder Pain Syndrome · The Journal of Urology · 2022
Gratis + wekelijkse tips
Ontvang gratis 7x KETO Ovenschotels
Inclusief boodschappenlijstje — zo staat er vanavond al een gezonde ovenschotel op tafel. Plus elke week praktische gezondheidsinzichten — altijd uitschrijven mogelijk.
Download gratisLees ook
Meer over aandoeningen
Aandoeningen
Blaasontsteking bij mannen: oorzaken, symptomen en behandeling
Hoe herken je een blaasontsteking als man? Ontdek oorzaken, risicofactoren en symptomen, en lees wanneer je naar de huisarts moet voor diagnose en behandeling.
Blaasontsteking natuurlijk behandelen: wat werkt volgens de wetenschap?
Cranberry-extract en D-mannose zijn de best onderzochte natuurlijke middelen bij blaasontsteking. Wat zegt de wetenschap, en wanneer moet je naar de huisarts?
Algen bij eczeem: wat zegt de wetenschap over fucoidan, spirulina en zeewierextract?
Kunnen algen helpen bij eczeem? Overzicht van het bewijs voor fucoidan, spirulina en zeewierextracten bij jeuk en huidbarrière-herstel.
Groene leem bij eczeem: wat werkt en wat je moet weten
Kan groene leem eczeem verlichten? Lees wat de wetenschap zegt over bentoniet, hoe je het veilig gebruikt en welke bewezen alternatieven er zijn.
Cellulitis of cellulite? Wat citroenolie echt doet — en wanneer je een arts nodig hebt
Wat is het verschil tussen cellulitis en cellulite? Helpt citroenolie echt, en wanneer heb je een arts nodig? Lees wat de wetenschap zegt.
15 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
sandra zuiderduin bij mijn zoontje is een bacterie in zijn urine gevonden die een urineweginfectie kan veroorzaken. Klachten zijn echter enkel en alleen dat hij veel moet plassen, maar dat is nu eigenlijk alweer over. verder heeft hij dus geen klachten maar de dokter schrijft wel een antibioticakuur van een week voor. Als ik de bijwerkingen lees, vraag ik me af of het middel niet erger is dan de kwaal. Wat radat u aan?Robert Jan Hendriksauteur Beste Sandra, De huisarts heeft waarschijnlijk de kuur voorgeschreven om de bacterie aan te pakken, zodat die niet uitbreid. Ik zou de dokters adviezen opvolgen, aangezien de dokter je zoontje onderzocht heeft en precies weet wat er aan de hand is. Succes!Sara Hallo Ik had vorig week een blaasonsteking en kreeg antibiotica kuur, na de kuur moest ik weer urine inleveren en huisarts had mij gebeld en zei dat er witte sliertjes in zaten en dat het niet zo helder was en moest toen urine kweken wat kan het eigenlijk zijn. De uitslag is pas over een week en ik ben heel bang voor de uitslag weet u misschien wat het kan zijnRobert Jan Hendriksauteur Hallo Sara, nu ben ik geen arts en kan daarom ook geen diagnose geven. Het zou kunnen komen door de blaasontsteking, wat wel vaker schijnt voor te komen, maar kan ergens anders door komen. Echter, wanneer je aan het zoek gaat op het internet tref je allerlei kwalen aan. Beter is om het resultaat van je arts af te wachten. In heb hier wel een draadje gevonden met mensen met dezelfde klachten, wellicht nuttig: http://www.steadyhealth.com/What_could_cause_white_particles_in_my_urine__t54321.html. Maar nogmaals, beter is om het resultaat van je arts af te wachten. Succes!t.kok Goedendag, Onze dochter 21 jaar, kreeg 2 maanden geleden een vreselijke urine geur bij haar plas, maar verder geen enkele pijn, en geen buikpijn en koorts en kip lekker! Maar de geur was echt niet goed, urine naar huisarts gebracht, en nanhet eerste urine onderzoek kwam er geen bacterie uit, voor de zekerheid even 24 uur op kweek gezet, en toch een blaasontsteking, dus antibiotica, gelijk na 2 tabletjes was de geur weg, geen enkel probleem en netjes kuur afgemaakt! Nu 2 maanden later begint die urine geur weer, met hetzelfde , llichamelijk nergens last van! Ik maak me zorgen, moet ze nu weer antibiotica, of kan ze dit oplossen met cranberry taletten die ik heb gekocht? Al die antobiotica is toch niet goed, en dit terwijl ze zich goed voelt?Robert Jan Hendriksauteur Té vaak een antibioticakuur nemen is inderdaad niet goed voor je lichaam. Cranberry-tabletten zijn een goede oplossing, maar zijn het meest effectief als preventie. Een alternatief voor antibiotica is het nemen van homeopathische middelen. Niet alleen als preventie, maar ook als oplossing voor acute problemen. Deze week ga ik een artikel publiceren over Homeopathische middelen voor een blaasontsteking. Als er NU haast is, en je wilt geen antibiotica meer aan je dochter geven, raad ik je aan om een afspraak te maken met een homeopaat. Hou je me op de hoogte van de ontwikkelingen? Jackan Hallo ik heb sinds gisteren amoxicilline clavulaanzuur vanwege een blaasontsteking. Maar wanneer ga ik verbetering zien? Ik heb enorme pijnen de hele week al. En nu heb ik een 7 daagse kuur,waarvan ik nu dag drie ben begonnen.Robert Jan Hendriksauteur Hallo An, Hier is pas iets over te zeggen als de hele behandeling is afgerond. Dus nog even een paar dagen geduld. Succes, Jackpaul Mijn moeder 85 heeft nav een baarmoeder onderzoek antibiotika gekregen. door dat onderzoek heeft ze ook een blaasontsteking opgelopen (terwijl ze al antibiotika aan het gebruiken was) huisarts heeft hierna nog een 5 daagse kuur voorgeschreven, ook deze heeft niet geholpen. daarna heeft ze weer een 14 daagse kuur voorgeschreven gekregen. daar is ze nu 2 dagen mee bezig. herhaaldelijk heeft ze gevraagd om een kweek, maar nadat ik vandaag zelf belde was een kweek niet meer mogelijk omdat ze al weer 2 dagen antibiotica genomen had klopt dat is een kweek zinloos als er antibiotika genomen is? hoelang zal ze dan moeten wachten na een kuur eer alle antibiotika verdwenen is en een kweek weer zinvol is?Team OptimaleGezondheid Hallo Paul, Het is inderdaad waar dat het niet zinvol is om een kweek te maken tijdens een antibiotica kuur. Dit zou een volledig vertekend beeld geven. Afhankelijk van de lengte en de zwaarte van de kuur, zal de meeste antibiotica na een dag of vier weer uit je lichaam verdwenen zijn. Veel succes!Rebecca Ik heb Bactrim Forte genomen gedurende 7 dagen, maar symptomen zijn er weer. Wat moet ik nu doen?Team OptimaleGezondheid Even terug naar je huisarts, Rebecca. Wellicht was de voorgeschreven behandeling (nog) niet genoeg en heb je een verlenging nodig.Fabienne van de voorde Ik heb een niersteen gehad dat mijn arts bij ons in het ziekenhuis mij maar een aansteler vond ik was net van hem van een langlopende hernia geopereerd en als ik hem zei dat ikpijn in mijn linkerzijde had deet hij dat af als aanstellerij of bij ons een trunte genaamd , een maand later had ik een zogezegde blaasontsteking wat ik in 4 maanden 3 x heb gehad dan ben ik terug aan mijn rug geopereerd in een ander ziekenhuis daar zei ik het zelfde en dan hebben ze me naar een uroloog doorgezonden , ik wilde dat uiteraard bij mij in het ziekenhuis laten doen maar daar zit die arts dat mij als trunte noemde nu het ander ziekenhuis maatregelingen had getroffen heb ik mijn stoute schoenen aangetrokken en tegen de uroloog bij mij gezegd wat haar collega over mij zij waarbij ze zijn foto's van mijn rug nam die in de pc zitten in lijn dosier en daar schrok ze even van want daarop zag ze een niersteen de grote van een duivenei nu heb ik daar nog geregeld last van wat kan ik nemen tegen de pijn samen met mijn water dat ik veel drink zoals zij zeiAntje Geen Niezen Ik had een blaasontstekijng maar het gaat gelukkijg beter naar een zware kuurRobert Jan Hendriksauteur Fijn om te horen dat het beter met je gaat na de zware kuur voor de blaasontsteking. Het is belangrijk om de kuur helemaal af te maken, ook als de symptomen al verminderen. Zo voorkom je dat de infectie terugkomt en dat je opnieuw behandeld moet worden. Blijf ook voldoende water drinken en let op hygiëne om verdere infecties te voorkomen.