Blaasontsteking tijdens de zwangerschap: oorzaken, symptomen en veilige behandeling

Blaasontsteking tijdens de zwangerschap (cystitis) vereist altijd behandeling met antibiotica — ook bij milde klachten. De infectie treft 2–8% van alle zwangere vrouwen en kan onbehandeld leiden tot nierinfectie, vroeggeboorte of laag geboortegewicht.¹² Neem bij klachten dezelfde dag contact op met je huisarts of verloskundige.

Waarom is een blaasontsteking gevaarlijker tijdens de zwangerschap?

Blaasontsteking ontstaat wanneer bacteriën via de plasbuis (urethra) de blaas binnendringen. In ongeveer 80–85% van de gevallen is Escherichia coli de veroorzaker.² Vrouwen zijn door hun kortere plasbuis sowieso vatbaarder dan mannen, maar tijdens de zwangerschap komen daar extra risicofactoren bij:³

• Hormonale verschuivingen: progesteron verlaagt de spierspanning van de plasbuis en urineleiders, waardoor bacteriën makkelijker opstijgen.³
• Druk van de groeiende baarmoeder: de blaas wordt samengedrukt en loopt minder goed leeg. Achterblijvende urine vormt een voedingsbodem voor bacteriën.¹
• Veranderde urine-samenstelling: hogere glucose- en progesteronspiegels in de urine bevorderen bacteriegroei.²

Welke symptomen herken je bij een blaasontsteking in de zwangerschap?

Neem contact op met je huisarts of verloskundige als je een of meer van deze klachten herkent:

• Branderig of pijnlijk gevoel bij het plassen
• Veelvuldige, plotselinge plasdrang terwijl er weinig urine komt
• Gevoel dat de blaas niet helemaal leeg is
• Troebele, donkere of vies ruikende urine
• Bloed in de urine (roze of roodachtig)
• Pijn of druk in de onderbuik

Wanneer wijzen klachten op een nierinfectie?

Bij koorts, koude rillingen of pijn in de zij of rug kunnen bacteriën zijn doorgegroeid naar de nieren (pyelonefritis). Dit is een ernstige complicatie die directe medische hulp vereist.³

Klacht	Blaasontsteking	Nierinfectie
Pijn bij plassen	Ja	Soms
Onderbuikpijn	Vaak	Minder vaak
Koorts / rillingen	Nee	Ja
Flankpijn (zij/rug)	Nee	Ja
Misselijkheid / braken	Zelden	Vaak

Twijfel je? Neem altijd contact op met je huisarts of verloskundige. Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over wanneer je moet bellen.

Waarom moet een blaasontsteking bij zwangere vrouwen altijd behandeld worden?

Onbehandelde urineweginfecties tijdens de zwangerschap zijn geassocieerd met een verhoogd risico op:¹²

• Nierinfectie (pyelonefritis) bij de moeder
• Vroeggeboorte
• Laag geboortegewicht

Zelfs asymptomatische bacteriurie — bacteriën in de urine zónder klachten — wordt bij zwangere vrouwen behandeld met antibiotica. Zonder behandeling ontwikkelt 20–40% van deze vrouwen een nierinfectie.³ Verloskundigen controleren daarom routinematig de urine op bacteriën.

Hoe wordt een blaasontsteking tijdens de zwangerschap behandeld?

De behandeling bestaat uit antibiotica, voorgeschreven door je arts of verloskundige.⁴ Niet alle antibiotica zijn veilig in elk stadium van de zwangerschap. De keuze hangt af van het trimester, de aangetroffen bacterie en het lokale resistentiepatroon.⁴

Middel	Veelgebruikt in	Opmerking
Nitrofurantoïne	Tweede trimester	Vermijden in eerste trimester en rond uitgerekende datum4
Fosfomycine	Alle trimesters	Eenmalige dosis mogelijk4
Amoxicilline (+ clavulaanzuur)	Alle trimesters	Alleen op geleide van kweek en resistentie4

Zelfbehandeling wordt sterk afgeraden. De juiste dosering, het juiste middel en de behandelduur vereisen medisch inzicht. Onjuist antibioticagebruik draagt bij aan resistentie en kan risico’s opleveren voor het ongeboren kind.

Wat kun je zelf doen om een blaasontsteking te voorkomen?

Preventieve maatregelen kunnen het risico verkleinen, maar vervangen nooit medische behandeling bij bestaande klachten.³⁵

• Drink voldoende water: 1,5–2 liter per dag helpt bacteriën sneller uit de blaas te spoelen.
• Plas na seks: vermindert de kans dat bacteriën via de plasbuis de blaas bereiken.
• Veeg van voor naar achter: voorkomt dat darmbacteriën naar de plasbuis worden gebracht.
• Stel plassen niet uit: ga tijdig naar het toilet zodat urine niet te lang in de blaas blijft staan.
• Draag ademend ondergoed: katoenen ondergoed vermindert vochtigheid en remt bacteriegroei.

Helpt cranberrysap bij blaasontsteking in de zwangerschap?

Cranberry-extracten (Vaccinium macrocarpon) bevatten proanthocyanidinen die de hechting van E. coli aan de blaaswand kunnen belemmeren.⁵ Bij niet-zwangere vrouwen met terugkerende blaasontstekingen zijn er aanwijzingen dat cranberryproducten preventief kunnen helpen, maar het bewijs is niet eenduidig.⁵

Voor zwangere vrouwen geldt extra voorzichtigheid: er is onvoldoende onderzoek naar de werkzaamheid en veiligheid van cranberrysupplementen in therapeutische doses tijdens de zwangerschap. Cranberrysap in normale voedingshoeveelheden wordt als veilig beschouwd, maar vervangt nooit een antibioticabehandeling bij een bestaande infectie. Overleg bij twijfel altijd met je arts of verloskundige.

Veelgestelde vragen

Kan ik een blaasontsteking tijdens de zwangerschap zelf behandelen?

Nee, een blaasontsteking in de zwangerschap vereist altijd behandeling met antibiotica via je arts of verloskundige. Onbehandelde infecties kunnen doorgroeien naar de nieren en zijn geassocieerd met vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Neem ook bij milde klachten zo snel mogelijk contact op met je huisarts.

Zijn antibiotica veilig voor mijn baby tijdens de zwangerschap?

Veel antibiotica zijn veilig tijdens de zwangerschap, maar niet alle middelen zijn in elk trimester toegestaan. Je arts of verloskundige kiest op basis van een urinekweek het juiste middel voor jouw situatie en zwangerschapsduur. Volg de kuur altijd volledig af om resistentie te voorkomen.

Hoe snel moet ik naar de dokter als ik denk dat ik een blaasontsteking heb?

Neem bij vermoeden van een blaasontsteking tijdens de zwangerschap dezelfde dag contact op met je huisarts of verloskundige. Bij koorts, rillingen of pijn in de zij of rug direct bellen of naar de spoedeisende hulp — dan is er mogelijk een nierinfectie die urgente behandeling vereist.

Kan een blaasontsteking vroeggeboorte veroorzaken?

Onbehandelde urineweginfecties tijdens de zwangerschap worden geassocieerd met een verhoogd risico op vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Tijdige behandeling met antibiotica verkleint dit risico aanzienlijk. Verloskundigen controleren daarom routinematig de urine op bacteriën.

Hoe weet ik of ik een blaasontsteking of een nierinfectie heb?

Bij een blaasontsteking blijven klachten beperkt tot de onderbuik en het plassen: branderigheid, frequente aandrang en troebele urine. Koorts, koude rillingen en pijn in de zij of rug wijzen op een nierinfectie (pyelonefritis), die altijd directe medische aandacht vereist. Neem bij twijfel contact op met je huisarts.

Kan ik cranberrysap drinken ter preventie tijdens de zwangerschap?

Cranberrysap in normale voedingshoeveelheden wordt als veilig beschouwd tijdens de zwangerschap. Of het daadwerkelijk blaasontstekingen voorkomt, is bij zwangere vrouwen onvoldoende onderzocht. Het vervangt nooit een antibioticabehandeling bij een bestaande infectie — overleg bij twijfel met je arts.

Hoe vaak komt een blaasontsteking voor tijdens de zwangerschap?

Symptomatische urineweginfecties komen voor bij 2–8% van alle zwangere vrouwen. Asymptomatische bacteriurie — bacteriën in de urine zonder klachten — wordt bij 2–7% gevonden en wordt eveneens behandeld vanwege het risico op nierinfectie en vroeggeboorte.

Footnotes

1. Ansaldi Y, Martinez de Tejada Weber B. Urinary tract infections in pregnancy. Clinical Microbiology and Infection. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36031053/ ↩ ↩² ↩³

2. ACOG Committee Opinion. Urinary Tract Infections in Pregnant Individuals. Obstetrics and Gynecology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37473414/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

3. Habak PJ, Carlson K, Griggs Jr RP. Urinary Tract Infection in Pregnancy. StatPearls. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30725732/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

4. Corrales M, Corrales-Acosta E, Corrales-Riveros JG. Which Antibiotic for Urinary Tract Infections in Pregnancy? A Literature Review of International Guidelines. Journal of Clinical Medicine. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36498799/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

5. Kwok M, McGeorge S, Mayer-Coverdale J. Guideline of guidelines: management of recurrent urinary tract infections in women. BJU International. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35579121/ ↩ ↩² ↩³

Bronnen

1. Ansaldi Y, Martinez de Tejada Weber B — Urinary tract infections in pregnancy · Clinical Microbiology and Infection · 2023
2. ACOG Committee Opinion — Urinary Tract Infections in Pregnant Individuals · Obstetrics and Gynecology · 2023
3. Habak PJ, Carlson K, Griggs Jr RP — Urinary Tract Infection in Pregnancy · StatPearls · 2026
4. Corrales M, Corrales-Acosta E, Corrales-Riveros JG — Which Antibiotic for Urinary Tract Infections in Pregnancy? A Literature Review of International Guidelines · Journal of Clinical Medicine · 2022
5. Kwok M, McGeorge S, Mayer-Coverdale J — Guideline of guidelines: management of recurrent urinary tract infections in women · BJU International · 2022