Naar hoofdinhoud
Optimale Gezondheid logo Optimale Gezondheid
Pijn in de onderbuik: oorzaken, herkenning en wanneer naar de huisarts

Pijn in de onderbuik: oorzaken, herkenning en wanneer naar de huisarts

Krampen of steken in de onderbuik? Ontdek de meest voorkomende oorzaken — van constipatie tot bekkenontstekingsziekte — en wanneer je een arts moet bellen.

Door Robert Jan Hendriks · · bijgewerkt 23 april 2026 · 7 min leestijd · Ons redactieproces

Pijn in de onderbuik kan veel verschillende oorzaken hebben: van constipatie en menstruele krampen tot infecties of een liesbreuk. In de meeste gevallen is de oorzaak onschuldig en verdwijnt de pijn vanzelf. Houd je klachten bij en raadpleeg je huisarts als de pijn langer dan twee à drie dagen aanhoudt, erger wordt of gepaard gaat met koorts.1

Wanneer is pijn in de onderbuik een alarmsignaal?

Niet alle buikpijn is gelijk. Een goede beoordeling van pijnkarakter, locatie en bijkomende klachten is bepalend voor de diagnose.1 Klachten die direct medische aandacht verdienen:

  • Hevige, plotselinge pijn die niet afneemt
  • Koorts boven 38,5 °C in combinatie met buikpijn
  • Bloed in ontlasting of urine
  • Pijn die uitstraalt naar schouder of rug
  • Aanhoudend braken
  • Vermoedelijke zwangerschap bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd

Twijfel je? Bekijk Thuisarts.nl voor praktisch advies over wanneer je een arts moet bellen.

Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van krampen in de onderbuik?

Constipatie

Bij constipatie is de darmpassage vertraagd: ontlasting wordt hard en moeilijk te lozen, wat druk en krampen in de onderbuik veroorzaakt. De grens voor constipatie ligt bij minder dan drie stoelgangen per week.2 Meer beweging, extra vezels en voldoende water (1,5–2 liter per dag) helpen in de meeste gevallen. Houden de klachten langer dan twee weken aan of vermoed je een onderliggende oorzaak, raadpleeg dan je huisarts.

Menstruele krampen (dysmenorroe)

Menstruele krampen ontstaan doordat de baarmoeder samentrekt om het slijmvlies af te stoten. Prostaglandinen sturen deze samentrekkingen aan — pijnstillers als ibuprofen remmen dit mechanisme en zijn effectief bij menstruatiepijn.3 Ga naar de huisarts als je menstruatie langer dan zeven dagen duurt, je maandverband of tampon elk uur moet vervangen, de pijn plotseling veel heviger is dan normaal, of als je ook koorts hebt.

Prikkelbare darm syndroom (PDS)

Bij PDS reageert de darm overdreven op voeding, stress of hormoonschommelingen. Kenmerkend zijn buikpijn die minstens één dag per week optreedt én veranderingen in de stoelgang — diarree, constipatie of beide afwisselend.1 Veel mensen merken dat de pijn afneemt nadat ze naar het toilet zijn geweest — dat is een klassiek PDS-kenmerk. Een laag-FODMAP dieet, stressmanagement en regelmatige beweging verminderen klachten bij veel mensen. Bespreek dit altijd eerst met je huisarts of diëtist.

Winderigheid en gasophoping

De dikke darm produceert dagelijks 0,5–1,5 liter gas via bacteriële fermentatie — een normaal proces.[^8] Wanneer dat gas ophoopt, voel je druk en krampen in de onderbuik of aan de zijkanten. Bonen, koolsoorten, uien, lactose en koolzuurhoudende dranken bevorderen gasvorming. Meer over oorzaken van winderigheid. Reageren klachten niet op dieetaanpassingen? Dan kan er meer spelen, zoals SIBO (bacteriële overgroei in de dunne darm) of coeliakie. Laat dit door je huisarts beoordelen.

Bekkenontstekingsziekte (bij vrouwen)

Een bekkenontstekingsziekte (pelvic inflammatory disease, PID) is een opstijgende infectie van de baarmoeder, eileiders of eierstokken — vaak veroorzaakt door chlamydia of gonorroe.3 Symptomen zijn pijn in de onderbuik, koorts, pijnlijke seks en afwijkende vaginale afscheiding. Onbehandeld vergroot PID het risico op onvruchtbaarheid aanzienlijk. Ga zo snel mogelijk naar je huisarts: behandeling met antibiotica is noodzakelijk.

Liesbreuk (hernia inguinalis)

Een liesbreuk ontstaat wanneer buikinhoud — meestal darmweefsel — door een zwakke plek in de buikwand naar buiten dringt. Dit geeft een zichtbare zwelling in de lies met een branderig of stekend gevoel, soms uitstralend naar de onderbuik.4 Meer over hernia klachten verminderen. Chirurgie is de enige definitieve behandeling. Wacht niet te lang: als de darm beklemd raakt (incarceratie), is een spoedoperatie nodig.

Blindedarmontsteking (appendicitis)

Appendicitis begint typisch als pijn rond de navel die verschuift naar rechtsonder in de onderbuik, gepaard met misselijkheid en koorts.5 Herken je deze klachten? Ga direct naar de spoedeisende hulp of bel 112. Appendicitis is een medische spoed en vereist chirurgisch ingrijpen.

Wanneer ga je naar de huisarts of spoedeisende hulp?

Vroege diagnostiek bij acute buikpijn beïnvloedt de uitkomst sterk.4 Bel 112 of ga direct naar de spoedeisende hulp bij:

  • Hevige pijn die plotseling begint en niet afneemt
  • Een harde, gespannen buik
  • Hoge koorts (> 38,5 °C) met buikpijn
  • Bloed in ontlasting of urine
  • Vermoedelijke buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Bij minder hevige maar aanhoudende klachten die na twee à drie dagen niet verbeteren: maak een afspraak bij je huisarts. Beschrijf de pijn zo nauwkeurig mogelijk — locatie, karakter (krampend, stekend, zeurend), wanneer het begon en wat het beter of erger maakt.

Overzicht: aanpak per oorzaak

OorzaakWat helptWat te vermijden
ConstipatieBeweging, vezels, voldoende waterLangdurig zelf laxeren
Menstruele krampenIbuprofen, warmtekussen, lichte bewegingRoken
PDSLaag-FODMAP dieet, ontspanningCafeïne, alcohol, grote maaltijden
WinderigheidLangzaam eten, kleine portiesKoolzuurhoudende dranken, kauwgom
LiesbreukHuisarts raadplegen, niet zwaar tillenWachten tot klachten verergeren

Veelgestelde vragen

Waardoor kan pijn boven het schaambeen worden veroorzaakt?

Pijn vlak boven het schaambeen (suprapubische pijn) heeft meerdere mogelijke oorzaken. Bij vrouwen gaat het vaak om gynaecologische klachten zoals menstruatiepijn, een blaasontsteking of — in ernstiger gevallen — endometriose of een bekkenontstekingsziekte. Een blaasontsteking geeft typisch pijn boven het schaambeen in combinatie met een branderig gevoel bij het plassen. Raadpleeg je huisarts voor een gerichte diagnose.

Wat betekent het als mijn buikpijn afneemt na een stoelgang?

Pijn die vermindert na een stoelgang is een klassiek kenmerk van het prikkelbare darm syndroom (PDS). Bij PDS staat de darmfunctie nauw in verband met de buikpijn: een lozing verlicht de druk in de darm waardoor de pijn afneemt. Als de klachten regelmatig terugkomen, is een gesprek met je huisarts zinvol om PDS te bevestigen of andere oorzaken uit te sluiten.

Wanneer moet ik met pijn in de onderbuik naar de huisarts?

Ga dezelfde dag naar de huisarts als je hevige pijn hebt die niet afneemt, koorts boven 38,5 °C, bloed in ontlasting of urine, of aanhoudend braken. Bij minder hevige klachten die na twee à drie dagen niet verbeteren of regelmatig terugkomen, is een afspraak ook verstandig. Bel bij twijfel altijd je huisarts — die kan inschatten of je dezelfde dag moet langskomen.

Wat kan ik doen als ik steeds van het kastje naar de muur wordt gestuurd zonder duidelijke diagnose?

Het is frustrerend als klachten blijven bestaan zonder duidelijke oorzaak. Houd een klachtendagboek bij: noteer wanneer de pijn optreedt, hoe ernstig die is, wat je die dag at en hoe je je voelde. Dit helpt de arts patronen te herkennen en gericht te verwijzen. Als je het gevoel hebt niet serieus genomen te worden, heb je het recht een tweede mening te vragen bij een andere huisarts of bij een mdl-arts (maag-darm-leverarts).

Kan bekken- of schaambotpijn samenhangen met pijn in de onderbuik?

Ja, bekken- en schaambotpijn kunnen nauw samenhangen met pijn in de onderbuik. De structuren in het kleine bekken — baarmoeder, blaas, darmen, schaambot en omringende spieren — liggen dicht bij elkaar, waardoor pijn kan uitstralen als diffuse klachten in het onderbuikgebied. Meer informatie vind je in ons artikel over bekkenpijn en het schaambot.

Zijn er thuismaatregelen die krampen in de onderbuik verlichten?

Voor milde krampen helpen een warmtekussen op de buik, lichte beweging zoals wandelen, en voldoende water drinken. Bij menstruele krampen is ibuprofen (vrij verkrijgbaar) effectief als je dit tijdig inneemt. Vermijd cafeïne en alcohol — die kunnen de darm prikkelen en klachten versterken. Als thuismaatregelen na twee à drie dagen niet helpen, neem dan contact op met je huisarts.

Hoe beschrijf ik mijn buikpijn het beste aan de dokter?

Een precieze beschrijving helpt de arts enorm bij de diagnose. Noteer: de locatie (waar precies?), het karakter (krampend, stekend, zeurend, continu of met golfbewegingen?), wanneer de pijn begon, hoe lang die duurt, wat hem erger of beter maakt, en welke bijkomende klachten er zijn zoals koorts, misselijkheid of verandering in stoelgang. Hoe concreter je kunt zijn, hoe sneller de arts tot de juiste diagnose kan komen.

Footnotes

  1. Yew KS, George MK, Allred HB. Acute Abdominal Pain in Adults: Evaluation and Diagnosis. American Family Physician. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37327158/ ↩ ↩2 ↩3

  2. Lee ST, Su KM. Young Female with Lower Abdominal Pain. Annals of Emergency Medicine. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35461579/ ↩

  3. Domínguez-Torres LC, Vega-Peña NV. Diagnostic utility of the Alvarado scale in older adults with suspected acute appendicitis. Cirugia y Cirujanos. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38782393/ ↩ ↩2

  4. Börner N, Kappenberger AS, Weber S. The Acute Abdomen: Structured Diagnosis and Treatment. Deutsches Ärzteblatt International. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39970060/ ↩ ↩2

  5. Baidoo N, Sanger GJ. The Ageing of the Human Lower Bowel. British Journal of Hospital Medicine. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40705553/ ↩

Bronnen

  1. Yew KS, George MK, Allred HB — Acute Abdominal Pain in Adults: Evaluation and Diagnosis · American Family Physician · 2023
  2. Börner N, Kappenberger AS, Weber S — The Acute Abdomen: Structured Diagnosis and Treatment · Deutsches Ärzteblatt International · 2025
  3. Wright M, Pienaar F — Whakarongorau abdominal pain review · The New Zealand Medical Journal · 2022
  4. Lee ST, Su KM — Young Female with Lower Abdominal Pain · Annals of Emergency Medicine · 2022
  5. Domínguez-Torres LC, Vega-Peña NV — Diagnostic utility of the Alvarado scale in older adults with suspected acute appendicitis · Cirugia y Cirujanos · 2024
  6. Baidoo N, Sanger GJ — The Ageing of the Human Lower Bowel · British Journal of Hospital Medicine · 2025
Robert Jan Hendriks

Geschreven door

Robert Jan Hendriks

Oprichter van Optimale Gezondheid (sinds 2010)

Gratis + wekelijkse tips

Ontvang gratis 7x KETO Ovenschotels

Inclusief boodschappenlijstje — zo staat er vanavond al een gezonde ovenschotel op tafel. Plus elke week praktische gezondheidsinzichten — altijd uitschrijven mogelijk.

Download gratis

Lees ook

Meer over aandoeningen

Bloeddruk 140/90, 150/100 of 160/100: Wat Betekent Het en Wat Doe Je Nu?

Aandoeningen

Bloeddruk 140/90, 150/100 of 160/100: Wat Betekent Het en Wat Doe Je Nu?

Bloeddruk 140/90, 150/100 of 160/100 — hoe erg is het? Ontdek wat elke waarde betekent, wanneer je naar de huisarts moet en wat je zelf kunt doen.

Vitamine D en bloeddruk: wat zegt het meest recente onderzoek?

Vitamine D en bloeddruk: wat zegt het meest recente onderzoek?

Verlaagt vitamine D je bloeddruk? Wat de D-Health-studie en andere recente onderzoeken zeggen over suppletie, tekort en cardiovasculaire gezondheid.

Blaasontsteking: welke natuurlijke remedies werken echt (en wanneer naar de dokter)?

Blaasontsteking: welke natuurlijke remedies werken echt (en wanneer naar de dokter)?

D-mannose en veenbessenextract zijn het best onderbouwd bij blaasontsteking. Appelciderazijn heeft geen bewijs. Leer wanneer je direct naar de dokter moet.

Cholesterol verlagen op een natuurlijke manier: wat werkt echt?

Cholesterol verlagen op een natuurlijke manier: wat werkt echt?

Cholesterol verlagen zonder medicijnen: plantsterolen, havermout en beweging zijn het best onderbouwd. Ontdek wat werkt en wanneer je een huisarts nodig hebt.

Hoofdpijn verminderen: wat werkt echt per type?

Hoofdpijn verminderen: wat werkt echt per type?

Spanningshoofdpijn, migraine of cluster? Ontdek welke niet-medicamenteuze aanpak echt werkt per type en wanneer je naar de dokter gaat.

17 reacties

Archief van lezersreacties sinds 2011.

  1. gosse damstra
    goede morgen ik ben G.D ik heb een constante pijn in mijn onderbuik zeurderige pijn als ik op mijn navel druk straalt de pijn naar mijn voeten soms zijn mijn voeten ijskoud en dan weer bloed heet dokter denkt aan nierstenen of galstenen maar ik heb mijn twijfels daar over graag jullie reactie
    Team OptimaleGezondheid
    Hier kan ik weinig van bakken, Gosse. Luister eerst maar even naar je arts, want deze heeft je gezien en onderzocht. Wellicht foto's maken? Al was het alleen maar om het zichtbaar te maken, voor je eigen gemoedsrust.
  2. johanna
    ik heb last van mn darmen .Ik maak me ongerust omdat het zitten pijn doet. Arts zegt, dat het daar van komt. er is bloed op ontsteking gewprikt. weet ik nog niet smorgens erge kramp,moet wel3x naar toilet. wel hele dag pijn. geen bloed in poep .
  3. Louise
    Goedemorgen, waar mee zou pijn in de onderbuik boven het schaambeen te maken kunnen hebben?
    Team OptimaleGezondheid
    Lees het volgende artikel maar eens: https://www.optimalegezondheid.com/bekkenpijn-schaambot-schaambeen/ Wellicht herken je je eigen probleem?
  4. josee gebruers
    ik ben 16 jaar geleden geopereerd aan mijn darmen omdat ik een verzakking had, sedertdien moet ik altijd medicatie nemen voor mijn stoelgang, het laatste jaar heb ik regelmatig diaree en als ik dan effe stop met medicatie dan kan ik bijna niet meer gaan en moet ik hard drukken. nu heb ik geregeld pijn in mijn onderbuik overwegend langs mijn linkerkant ook als ik het toilet heb bezocht heb ik daarna krampen en buikpijn. moet ook s nachts regelmatig opstaan omdat ik dan ook rugpijn heb, volgens mijn dokter komt het allemaal van mijn rug maar daar geloof ik niks van, dan zou ik toch geen pijnlijke darmen hebben.
  5. andreas
    Sinds een maand heb ik diarree en buikkrampen, alleen als ik naar de wc moet. Vooral in de ochtend, na het wakker worden moet ik naar de wc. Wanneer ik geweest ben dan zakt de buikpijn/krampen ook weer af. Daarna heb ik de hele dag geen last, alleen winderigheid. Soms s avonds na het eten moet ik. Het is begonnen nadat ik antibiotica heb gebruikt voor een kleine operatie. Kan het daarmee te maken hebben?
    Team OptimaleGezondheid
    Het lijkt me dat je darmflora in de war is door de antibiotica, Andreas. Heb je al probiotica geprobeerd? Ben je mal bij je huisarts geweest met deze klacht?
  6. Sabbs
    Ik heb al paar jaar last in de onderbuik. En soms aan de linker kant en aan de rechterkant. Ik ben minimaal 4 dagen in de maand pijn vrij. Ze hebben me behandeld gehad aan een cyste die waarschijnlijk het probleem was. Maar na de operatie leek het zo te zijn. Maar helaas. Ook tijdens de gemeenschap heftige krampen. Het is heel vervelend omdat de doktoren ook met niks aan komen. Mijn ontlasting is ook gewoon goed en ga 2 tot 3x per dag. Geen geslachtziektes omdat daar op getest is. En als ze inwendige echo maken is er ook niks te zien wat het zou kunnen zijn. Iemand ervaring hier mee of tips?
  7. Norm
    Ik ben dec 2017 geopereerd aan een gastric bypass. Ben nu in 7 maanden 63 kilo’s kwijt waar ik ontzetten blij mee bent, maar mijn probleem alleen is dat ik ontzetten veel pijn, misselijk, duizenlijk heb. Eerst kreeg ik ontzettend veel last van de rug en nu is het onder/midden in de buik. Mijn eten kan ik niet meer binnen houden ( nou wat je eten dan noemt) één á twee eetlepels. Ik spuug alles gelijk weer uit of moet dan gelijk naar de wc waar vaak dan niks uitkomt. De eerste paar maanden had ik geen moeite met dit alles maar naarmate krijg ik steeds meer pijn zoals nu in de onder/midden buik. Heb al meerder keren aangegeven bij de geleerden maar je word van kast naar de muur gestuurd. Heeft iemand hier ervaring mee of een tip voor me wat ik hiermee moet wat weet zelf totaal geen raad meer.
    Lidy
    Hoi Norm, Wat jij beschrijft komt mij bekend voor. Dit zie ik op het moment bij een kennis. Die had alleen een sleef ofzo laten zetten. Maar haar problemen zijn ook nadien gekomen en de maagverkleining heeft 2 jaar geleden plaatsvonden. Ook zij ging naar allemaal geleerden, degene die haar hadden behandeld wisten het ook niet meer. Zij heeft onlangs een goede arts gevonden die haar wel kan helpen. Hij heeft haar eerst pillen gegeven met ringen erin om te kijken hoeveel ringen er na verloop van tijd nog in de buik zouden zitten. Hierdoor kon hij zien dat haar darmen wel goed werkten, want van de 100 ringen, zaten er nog maar een paar in. Haar maag bleek wel erg klein te zijn. De reden van de pijn is vermoedelijk het gas wat niet op een goede manier ontsnapt, het komt in de maag. Er wordt gekeken of het is op te lossen zonder te opereren. Mocht het niet lukken dan waren ze (volgens mij) van plan om de maag met een operatie te vergroten. De problemen werden bij haar niet vanzelf minder, maar erger. Soms dagen op de wc aan het laxeren. Met een aangepast voedingsschema en iedere dag een half uur lopen, ging het weer beter. Maar dit hield zij niet vol. Sterkte in ieder geval, ik weet in welke mate het beslag legt op je leven. Ik hoop dat je hier iets aan hebt. Mvg, Lidy
    Lidy
    Ik heb het net nagevraagd aan mijn kennis waaraan zij geopereerd wordt als het nog niet is verholpen, het was niet haar maag die problemen gaf doordat hij klein was, maar de interne aambaaien die zij heeft opgelopen door de moeilijke stoelgang. Die helen niet waardoor zij pijn blijft ervaren bij de ontlasting. Wanneer zij niet naar de wc moet, ervaart zij pijn door het gas wat dus ergens uitkomt waar het niet heen hoort te gaan.
  8. Maite
    Ik heb ondertussen al 3 keer dit voorgehad, ik word snachts of heel smorgensvroeg wakker met het gevoel dat ik heel dringend naar het toilet moet (plassen) eens ik opd e wc zit kan ik bijna geen druk zetten het doet enorm veel pijn in mijn onderbuik net boven de vagina en straalt uit naar mijn onderrug, uiteindelijk lukt het me om kleine beetjes urine te lossen, het brand niet ofzo maar het doet enorm pijn in de onderbuik om het te lossen. Op dat moment weet ik me geen houding aan te houden, het voekt als een hevige menstruatiepijn maar neem de pil door.. Heb het ook enkel nog laar snachts/smorgends gehad en er zit altijd wel tijd tussen van een 3 weken of langer, ik neel dzn een pijnstiller en dan zakt het wat af, het zeurt nog in de loop van de dag en de dag erna is het gedaan.. Ik vraag me echt af wat het is.. Ik ga ook niet meer graag naar de huisarts, ik ben daar het afgelopen jaar zoveel geweest onderandere voor migraine en pds klachten, hij geeft me vaak de indruk dat men klachten tussen men oren zitten waardoor ik voor dit dus al niet meer naar de huisarts durf..
  9. Lidy
    Dag Robert Jan, Mijn vader heeft sinds een week last van zijn buik, alleen wanneer hij 's avonds naar bed gaat en gaat liggen. Wanneer hij staat en loopt heeft hij nergens last van, ook niet als hij ligt met een verhoging in de rug. Maar wanneer hij plat gaat liggen, ervaart hij een soort zeurend gevoel in het midden van zijn buik. Heeft u misschien een idee?
    Team OptimaleGezondheid
    Sorry, maar daar kan ik niets over zeggen. Erg verstandig om snel even een afspraak met de huisarts te maken.
  10. Marijke Baart
    Mijn dochter van 19 heeft elke dag uren buikpijn (kramp) die pas begint na de ontlasting. Een dag niet naar de wc gaan, betekent een dag geen buikpijn. De huisarts heeft geen idee, de alternatieve geneeskundigen (mesoloog en osteopaat) denken aan een verkeerde aansturing vanuit de hersenen en dus aan een neurologische aandoening. Het hindert haar dagelijks functioneren want ze heeft er erg veel last van. Ze heeft een batterij aan voedingssupplementen meegekregen maar die lijken nog niet erg aan te slaan. Een idee? bij voorbaat dank! met vriendelijke groeten, M. baart
    Team OptimaleGezondheid
    Ik heb hier geen idee over, sorry. Iemand van de lezers die hier iets mee kan?