Eczeem bij kinderen: 21 praktische tips om jeuk te verlichten en triggers te vermijden

Atopisch eczeem is de meest voorkomende chronische huidaandoening bij kinderen: naar schatting 15 tot 20% van de kinderen krijgt er ooit mee te maken.¹ Gerichte dagelijkse huidverzorging, het herkennen van persoonlijke triggers en — bij sommige kinderen — dieetaanpassingen kunnen de klachten aanzienlijk verminderen. Hieronder staan 21 praktische tips, onderbouwd door recente wetenschappelijke inzichten.

Wat is eczeem bij kinderen precies?

Atopisch eczeem (ook: atopische dermatitis) is een chronische ontstekingsaandoening waarbij de huidbarrière verstoord is.² Hierdoor verliest de huid sneller vocht en kunnen irriterende stoffen en allergenen makkelijker binnendringen, wat jeuk en ontsteking veroorzaakt.

Eczeem bij kinderen verschilt van dat bij volwassenen.¹ Baby’s en peuters hebben het eczeem vaker op het gezicht, de wangen en de hoofdhuid. Oudere kinderen krijgen het vaker in de huidplooien: de binnenkant van de ellebogen en de achterkant van de knieën.

Waar eczeem bij kinderen het meest voorkomt:

• Wangen en gezicht (baby’s en peuters)
• Binnenkant elleboog
• Achterkant knie
• Nek en achter de oren
• Polsen en enkels
• Buik en billen

Eczeem is niet besmettelijk. Dat klachten vaak beginnen rond schoolgaande leeftijd hangt eerder samen met toegenomen blootstelling aan allergenen, prikkels en stressfactoren.³

Erfelijkheid en huidbarrière

Als een of beide ouders atopisch eczeem, hooikoorts of astma hebben, is de kans groter dat hun kind ook eczeem ontwikkelt.⁴ Mutaties in het filaggrinegen — dat essentieel is voor een sterke huidbarrière — zijn de meest bestudeerde genetische risicofactor.⁴ Daardoor kan eczeem bij sommige kinderen aanhouden in de puberteit of zelfs de volwassenheid, zeker bij een van nature droge huid.

Hoe verzorg je de huid van je kind met eczeem?

Goede, dagelijkse huidverzorging is de basis van elke eczeem-aanpak.⁵ De volgende stappen versterken de huidbarrière en verminderen het risico op opvlammingen.

Tip 1 — Hydrateer elke dag Smeer je kind minimaal één keer per dag in met een geurvrije, vetrijke hydraterende zalf of crème. Doe dit bij voorkeur direct na het bad (binnen drie minuten), wanneer de huid nog vochtig is voor maximale opname.

Tip 2 — Gebruik lauwwarm badwater Heet water droogt de huid extra uit. Houd de watertemperatuur rond 32–35 °C en beperk de badduur tot 10–15 minuten.

Tip 3 — Dep droog, veeg niet Gebruik een zachte handdoek en dep de huid voorzichtig droog na het bad. Vegen kan de al kwetsbare huidbarrière verder beschadigen.

Tip 4 — Kies pH-neutrale zeep of wascrème De huid heeft een pH van ongeveer 5,5. Gewone zeep (pH 7–9) tast de huidbarrière aan. Kies een zeepvrij wasproduct of syndet speciaal voor gevoelige huid.

Tip 5 — Knip de nagels kort Korte nagels beperken de huidschade bij krabben. Bij baby’s kun je ook zachte katoenen handschoentjes gebruiken.

Tip 6 — Bedek de aangedane huid Kleding met lange mouwen of een lange broek verlaagt de kans op krabben, vooral ‘s nachts en tijdens opvlammingen.

Tip 7 — Kies katoenen kleding Synthetische stoffen en wol kunnen de huid irriteren. Zacht katoen of bamboe is aangenamer voor een gevoelige huid.

Welke uitlokkende factoren moet je kennen?

Atopisch eczeem kent individuele triggers: wat bij het ene kind eczeem uitlokt, hoeft bij het andere geen rol te spelen.⁶ Een dagboek bijhouden helpt om persoonlijke patronen te herkennen.

Categorie	Voorbeelden
Omgevingsfactoren	Huisstofmijt, dierenhaar, pollen
Huidirritanten	Parfumzeep, wasmiddel, synthetische kleding
Voeding	Koemelk, ei, pinda (bij voedselallergie)
Klimaat	Droge lucht, extreme kou of hitte
Stress	Spanning op school, slaaptekort
Infecties	Stafylokokken op de huid, virale infecties

Tip 8 — Houd een eczeemdagboek bij Noteer wat je kind heeft gegeten, welke huidverzorging je hebt gebruikt, hoe droog de huid was en wanneer klachten verergeren of verbeteren. Dit is de meest directe manier om persoonlijke triggers te vinden.

Tip 9 — Controleer huisdieren Dierenhaar en huidschilfers zijn bekende allergenen. Wil je toch een huisdier aanschaffen, laat je kind dan eerst op allergie testen.

Tip 10 — Verlaag de huisstofmijtenbelasting Regelmatig stofzuigen, anti-allergeenovertrekken op kussens en matrassen, en het wassen van beddengoed op 60 °C kunnen de mijtenbelasting verlagen.

Tip 11 — Kies mild wasmiddel Gebruik geur- en kleurstofvrij wasmiddel voor kinderkleding en vermijd wasverzachters met parfum.

Heeft voeding invloed op eczeem bij kinderen?

Bij een deel van de kinderen met atopisch eczeem speelt voedselallergie mee, maar dit geldt niet voor elk kind.³ Voedselallergieën zijn het meest relevant bij jonge kinderen met ernstig eczeem.⁶ Bij oudere kinderen met milde klachten is de relatie met voeding vaak minder sterk.

De meest voorkomende voedselallergenen die eczeem kunnen verergeren:³

• Koemelk
• Kippenei
• Pinda’s en boomnoten
• Tarwe
• Soja
• Vis en schaaldieren

Tip 12 — Observeer reacties op voeding Noteer in je dagboek wat je kind eet en of het eczeem binnen 6 tot 48 uur verergert. Reacties zijn niet altijd onmiddellijk zichtbaar.

Tip 13 — Volg een eliminatiedieet alleen onder begeleiding Wil je testen of een voedsel klachten veroorzaakt, doe dat dan altijd samen met een diëtist of arts. Een ongebalanceerd eliminatiedieet kan bij kinderen voedingstekorten veroorzaken.

Tip 14 — Laat allergietests uitvoeren door de huisarts Een huidpriktest of bloedtest (specifiek IgE) kan aantonen of er sprake is van een voedselallergie. Vraag je huisarts of kinderarts om een verwijzing. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Kan stress eczeem bij kinderen erger maken?

Ja, stress is een erkende triggerfactor bij atopisch eczeem.⁶ Via de zogenoemde huid-hersen-as beïnvloedt het zenuwstelsel ontstekingsprocessen in de huid. Schoolspanning, sociale druk of slaaptekort kunnen de huid aantoonbaar prikkelbaarder maken.

Tip 15 — Zorg voor voldoende en regelmatige slaap Slaaptekort verhoogt het stressniveau en kan eczeem verergeren. Een vast slaapritme helpt de huid en het immuunsysteem te herstellen.

Tip 16 — Bespreek spanning met je kind Vraag regelmatig hoe het op school gaat. Als stress een duidelijke trigger lijkt, kan de schoolmaatschappelijk werker of kinderpsycholoog ondersteuning bieden.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Thuisbehandeling is bij mild eczeem vaak voldoende, maar schakel een arts in als de klachten toenemen of niet verbeteren.⁵

Tip 17 — Het eczeem reageert niet op hydraterende zalf De huisarts kan milde corticosteroïdcrèmes voorschrijven die de ontsteking onderdrukken. Gebruik deze altijd op voorschrift en niet langer dan de aanbevolen periode — zeker op de huid van jonge kinderen.

Tip 18 — Er zijn tekenen van infectie Gele korstjes, natte wondjes of koorts kunnen wijzen op een bacteriële huidinfectie, vaak veroorzaakt door Staphylococcus aureus, die behandeld moet worden.⁷

Tip 19 — Het eczeem is ernstig of uitgebreid Bij ernstig atopisch eczeem zijn er inmiddels effectieve behandelingen beschikbaar, waaronder biologische middelen (dupilumab) en JAK-remmers voor kinderen vanaf 6 jaar.⁵⁸

Tip 20 — Je kind slaapt slecht door de jeuk Chronisch slaaptekort door jeuk beïnvloedt de ontwikkeling en de kwaliteit van leven van een kind. Een arts kan gericht behandelen en zo nodig verwijzen naar een specialist.

Tip 21 — Je twijfelt aan de diagnose Diverse andere huidaandoeningen — zoals psoriasis, schurft of contacteczeem — kunnen op atopisch eczeem lijken. Alleen een arts kan een betrouwbare diagnose stellen.³

Veelgestelde vragen

Op welke leeftijd begint eczeem bij kinderen?

Atopisch eczeem begint bij de meeste kinderen vóór het vijfde levensjaar, vaak al in het eerste of tweede levensjaar. Baby’s hebben het vaker op het gezicht; bij oudere kinderen verschuift het eczeem naar de huidplooien bij de ellebogen en knieën. Vroeg begin betekent niet automatisch dat de klachten langdurig aanhouden.

Groeit een kind vanzelf over eczeem heen?

Bij veel kinderen neemt het eczeem af naarmate ze ouder worden, maar niet bij iedereen. Kinderen met ernstig eczeem, voedselallergie of gelijktijdig astma hebben een grotere kans dat klachten op volwassen leeftijd blijven. Vroege, gerichte behandeling kan de ernst en duur van de klachten verminderen.

Is eczeem bij kinderen besmettelijk?

Nee, atopisch eczeem is niet besmettelijk. Het is een chronische huidaandoening met een genetische en immunologische basis die je niet kunt oplopen van een ander kind. Dat klachten vaak rond schoolgaande leeftijd beginnen, hangt samen met blootstelling aan allergenen en prikkels, niet met besmetting.

Welke hydraterende crème werkt het best bij eczeem bij kinderen?

Er is geen universele beste crème voor alle kinderen. Geurvrije, vetrijke zalven of crèmes op basis van vaseline of ceramiden worden het vaakst aanbevolen omdat ze de huidbarrière effectief ondersteunen. Parfumvrije producten hebben de voorkeur. Vraag je huisarts of apotheker om advies als je twijfelt welk product het meest geschikt is voor jouw kind.

Mag mijn kind met eczeem zwemmen?

Zwemmen in chloorwater kan de huid uitdrogen en irriteren, maar een kort bad is voor de meeste kinderen acceptabel. Spoel de huid direct na het zwemmen goed af met lauwwarm water en smeer daarna ruim in met hydraterende zalf. Sommige kinderen reageren sterker op chloor dan andere — observeer hoe jouw kind reageert en pas de routine daarop aan.

Wanneer moet ik naar de huisarts bij eczeem bij mijn kind?

Ga naar de huisarts als het eczeem niet verbetert met hydraterende zalf, als er tekenen zijn van infectie (gele korstjes, natte plekken, koorts) of als je kind slecht slaapt door de jeuk. Ook bij twijfel over de diagnose of bij ernstige en uitgebreide klachten is een arts de aangewezen stap. Kijk voor algemene informatie ook op Thuisarts.nl.

Heeft voeding altijd invloed op eczeem bij kinderen?

Niet bij elk kind. Voedselallergie speelt vaker een rol bij jonge kinderen met ernstig eczeem dan bij oudere kinderen met milde klachten. Verwijder nooit op eigen houtje voedingsgroepen uit het menu van een kind zonder begeleiding van een arts of diëtist, omdat dit voedingstekorten kan veroorzaken.

Footnotes

1. Ramírez-Marín HA, Silverberg JI. Differences between pediatric and adult atopic dermatitis. Pediatric Dermatology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35297082/ ↩ ↩²

2. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M. Unraveling the skin; a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches. Frontiers in Immunology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38500882/ ↩

3. Napolitano M, Fabbrocini G, Martora F. Children atopic dermatitis: Diagnosis, mimics, overlaps, and therapeutic implication. Dermatologic Therapy. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36200594/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Schuler CF 4th, Tsoi LC, Billi AC. Genetic and Immunological Pathogenesis of Atopic Dermatitis. The Journal of Investigative Dermatology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38085213/ ↩ ↩²

5. Meledathu S, Naidu MP, Brunner PM. Update on atopic dermatitis. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39855361/ ↩ ↩² ↩³

6. Schuler CF 4th, Billi AC, Maverakis E. Novel insights into atopic dermatitis. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36428114/ ↩ ↩² ↩³

7. Mohammad S, Karim MR, Iqbal S. Atopic dermatitis: Pathophysiology, microbiota, and metabolome - A comprehensive review. Microbiological Research. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38218095/ ↩

8. Gatmaitan JG, Lee JH. Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis. International Journal of Molecular Sciences. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37511138/ ↩

Bronnen

1. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M — Unraveling the skin; a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches · Frontiers in Immunology · 2024
2. Ramírez-Marín HA, Silverberg JI — Differences between pediatric and adult atopic dermatitis · Pediatric Dermatology · 2022
3. Schuler CF 4th, Billi AC, Maverakis E — Novel insights into atopic dermatitis · The Journal of Allergy and Clinical Immunology · 2023
4. Meledathu S, Naidu MP, Brunner PM — Update on atopic dermatitis · The Journal of Allergy and Clinical Immunology · 2025
5. Napolitano M, Fabbrocini G, Martora F — Children atopic dermatitis: Diagnosis, mimics, overlaps, and therapeutic implication · Dermatologic Therapy · 2022
6. Gatmaitan JG, Lee JH — Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis · International Journal of Molecular Sciences · 2023
7. Schuler CF 4th, Tsoi LC, Billi AC — Genetic and Immunological Pathogenesis of Atopic Dermatitis · The Journal of Investigative Dermatology · 2024
8. Mohammad S, Karim MR, Iqbal S — Atopic dermatitis: Pathophysiology, microbiota, and metabolome - A comprehensive review · Microbiological Research · 2024