THT of TGT: wat betekent de houdbaarheidsdatum echt voor jou?

De houdbaarheidsdatum op je eten is geen harde grens, maar een wetenschappelijke voorspelling met ingebouwde marges.¹ De THT-datum (Tenminste Houdbaar Tot) geeft aan tot wanneer de kwaliteit gegarandeerd is — daarna is het product vaak nog prima eetbaar. De TGT-datum (Te Gebruiken Tot) is een harde veiligheidsdatum die je nooit mag negeren.

Wat is het verschil tussen THT en TGT?

Er zijn in Nederland twee officiële houdbaarheidsaanduidingen met een heel verschillende betekenis.

De THT-datum staat op het overgrote deel van de producten: houdbare zuivel, conserven, koekjes, pasta en rijst. Na deze datum kan de kwaliteit iets achteruitgaan — denk aan licht veranderde smaak of kleur — maar het product is daarmee niet automatisch onveilig.

De TGT-datum staat op producten die snel kunnen bederven: vers vlees, vis, voorgesneden groente en verse sapjes. Na deze datum kunnen schadelijke bacteriën aanwezig zijn die je niet ziet, ruikt of proeft. Eet dit product nooit meer op, ook al lijkt het nog goed.

Hoe stelt een fabrikant de houdbaarheidsdatum vast?

Houdbaarheid voorspellen is een wetenschappelijk vakgebied. Fabrikanten gebruiken modellen die rekening houden met factoren als temperatuur, vochtgehalte, verpakkingsgas en microbiologische activiteit.¹ Omdat die modellen werken met verwachtingen, bouwt een fabrikant een bewuste veiligheidsmarge in — de datum op de verpakking ligt daardoor doorgaans ruimer dan de werkelijke bederfdatum.

Moderne verpakkingstechnieken — zoals modified atmosphere packaging en actieve verpakkingscoatings — kunnen de houdbaarheid van verse producten aanzienlijk verlengen.² Dat verklaart ook waarom de marges per product en per fabrikant sterk kunnen verschillen.

Wanneer is eten na de houdbaarheidsdatum nog veilig?

Bij producten met een THT-datum is de vuistregel: gebruik je zintuigen.

• Geur: zuur, muf of ranzig? Gooi het weg.
• Kleur: zichtbare schimmel of ongewone verkleuring? Gooi het weg.
• Textuur: slijmerig of kleverig? Gooi het weg.

Als al deze signalen in orde zijn, is een product met een verlopen THT-datum in de meeste gevallen nog veilig te eten. Dit geldt met name voor droge, stabiele producten zoals pasta, rijst, gedroogde peulvruchten en blikconserven.

Bij producten met een TGT-datum geldt geen grijze zone: eet ze nooit op na de vervaldatum, ook al zien ze er normaal uit. Ziekteverwekkende bacteriën zijn niet altijd te ruiken of te zien. Raadpleeg Thuisarts.nl bij klachten na het eten van twijfelachtig voedsel.

Invriezen als tussenoplossing: vries een TGT-product in vóór de vervaldatum om de houdbaarheid te verlengen. Gebruik bij het ontdooien alsnog je zintuigen om te beoordelen of het product nog goed is.

Vers versus bewerkt voedsel: bij welk product is het risico groter?

Niet alle producten zijn gelijk. Er is een duidelijk verschil in risicoprofiel.

Bewerkte en houdbare producten hebben van nature een langere houdbaarheid door lage wateractiviteit, hoge zuurgraad of conserveringsmiddelen. De THT-datum op deze producten heeft doorgaans een ruime marge ingebouwd.

Wat mag de supermarkt verkopen na de houdbaarheidsdatum?

De Nederlandse wet is hier duidelijk. Producten met een verlopen TGT-datum mogen niet worden verkocht. Producten met een verlopen THT-datum mogen wél worden verkocht, maar de verantwoordelijkheid verschuift dan van fabrikant naar supermarkt. In de praktijk verdwijnen ook THT-producten snel uit de schappen, omdat supermarkten die aansprakelijkheid liever vermijden.

Steeds meer supermarkten bieden producten die bijna over datum zijn aan met een zichtbare korting. Voor consumenten die het product direct verwerken is dat een prima optie.

Houdbaarheidsdatums en voedselverspilling

Veel consumenten gooien producten weg zodra de THT-datum verstreken is, terwijl die datum wetenschappelijk gezien slechts een kwaliteitsgarantie is — geen veiligheidsstop.¹ Producten bederven niet plotseling op een specifieke datum: het bederf is een geleidelijk proces dat sterk afhangt van bewaaromstandigheden.

Praktische tips om verspilling te beperken:

• Leg verse producten direct na aankoop in de koelkast op maximaal 4°C.
• Vervoer koelproducten in een geïsoleerde koeltas.
• Bewaar geopende verpakkingen altijd goed afgesloten — een geopend product bederft sneller dan de datum op de ongeopende verpakking aangeeft.
• Controleer de temperatuur van je koelkast regelmatig.

Meer over voedselverspilling beperken lees je in ons artikel over voedselverspilling voorkomen.

Veelgestelde vragen

En wat als er in een buurtsupermarkt vleeswaren verkocht worden waar helemaal geen etiket of THT/TGT-datum op staat?

In Nederland is etikettering van voorverpakte levensmiddelen wettelijk verplicht, inclusief een houdbaarheidsdatum. Als vleeswaren geen etiket of datum hebben, is de verkoper in overtreding van de wet. Meld dit bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) via nvwa.nl. Koop het product zelf niet — een ontbrekend etiket op vers vlees biedt geen enkele garantie over de voedselveiligheid.

Mag ik yoghurt of kwark nog eten na de THT-datum?

Yoghurt met een THT-datum is na die datum vaak nog prima eetbaar, zolang de verpakking ongeopend bewaard is bij de juiste temperatuur. Check altijd op geur, kleur en textuur: zuur, schimmel of slijm zijn signalen om het weg te gooien. Kwark heeft soms een TGT-datum — check de verpakking goed, want bij TGT geldt er geen grijze zone.

Wat moet ik doen als ik iets heb gegeten dat over de TGT-datum was?

Als je je goed voelt, hoef je in de meeste gevallen niets te doen. Krijg je binnen 6 tot 72 uur klachten zoals misselijkheid, braken, buikpijn of diarree, dan kan er sprake zijn van een voedselvergiftiging. Raadpleeg dan Thuisarts.nl of bel je huisarts bij ernstige klachten, hoge koorts of als je tot een kwetsbare groep behoort.

Geldt de houdbaarheidsdatum nog nadat ik de verpakking heb geopend?

Nee — de houdbaarheidsdatum op de verpakking geldt uitsluitend voor het ongeopende product, bewaard onder de juiste omstandigheden. Na openen bederft voedsel sneller door blootstelling aan lucht, vocht en bacteriën. Op veel verpakkingen staat apart aangegeven hoe lang je het product na openen nog kunt bewaren, zoals ‘na openen 3 dagen houdbaar in de koelkast’.

Hoe lang is vlees houdbaar als ik het vóór de TGT-datum invries?

Vlees dat je vóór de TGT-datum invriest bij -18°C is microbiologisch veilig voor langere tijd, maar de kwaliteit neemt geleidelijk af. Rundergehakt en kipfilet blijven doorgaans 3 tot 4 maanden goed in de vriezer; steaks en varkensgehakt tot circa 6 maanden. Ontdooi altijd in de koelkast en gebruik het ontdooide vlees binnen 24 uur.