Ontsteking in het oog: oorzaken, symptomen en bewezen behandelingen

Een ontsteking in het oog varieert van een milde bindvliesontsteking die vanzelf overgaat tot een diepe uveitis die je zicht bedreigt. De oorzaak bepaalt de aanpak: bacterieel vraagt om antibiotica, viraal geneest meestal vanzelf, en auto-immuun vereist langdurige behandeling door een oogarts. Hier lees je hoe je de signalen herkent en wanneer ingrijpen nodig is.

Welke delen van het oog kunnen ontsteken?

Je oog is opgebouwd uit meerdere lagen die elk op een andere manier kunnen ontsteken. Het bindvlies (conjunctiva) is het dunne slijmvlies dat de binnenkant van de oogleden en het wit van het oog bedekt. Het hoornvlies (cornea) is het heldere buitenoppervlak dat licht doorlaat naar je netvlies. Beide structuren staan direct bloot aan de buitenwereld en raken daardoor het vaakst aangetast.

Dieper in het oog ligt de uvea — het vaatrijke middelste laagje dat bestaat uit de iris, het straallichaam (corpus ciliare) en het vaatvlies (choroidea). Een ontsteking van deze structuren heet uveitis en kan ernstige gevolgen hebben voor je zicht.¹ Andere delen die kunnen ontsteken zijn de traanklieren (dacryoadenitis), de ooglidranden (blefaritis) en de sclera (het stevige oogwit).

Hoe herken je de symptomen van een oogontsteking?

De klachten hangen af van welk deel is aangetast, maar veelvoorkomende symptomen zijn:

• Rode, geïrriteerde ogen
• Pijn of een branderig gevoel
• Afscheiding (waterig bij virale infecties, etterig bij bacteriële)
• Gevoeligheid voor licht (fotosensitiviteit)
• Opgezwollen oogleden
• Jeuk rondom het oog
• Wazig zien

Niet elk rood oog wijst op een infectie. Droge ogen, allergieën of bijwerkingen van medicatie kunnen vergelijkbare klachten geven. Combineer je roodheid met pijn of verminderd zicht, raadpleeg dan je huisarts. Thuisarts.nl geeft concreet advies over wanneer thuisbehandeling volstaat en wanneer een afspraak nodig is.

Welke soorten oogontstekingen bestaan er?

Conjunctivitis (bindvliesontsteking)

Conjunctivitis is de meest voorkomende oogontsteking. De bacteriële variant geeft typisch gele of groene afscheiding; de virale vorm is wateriger en gaat vaak gepaard met verkoudheidsklachten. Beide infectieuze vormen zijn besmettelijk en verspreiden zich snel, vooral op kinderdagverblijven en scholen.

Bij pasgeborenen kan conjunctivitis ontstaan door overdracht van Neisseria gonorrhoeae of Chlamydia trachomatis tijdens de bevalling, als de moeder een seksueel overdraagbare infectie heeft. Dit is een medisch spoedgeval — meld het altijd direct aan de verloskundige of gynaecoloog.

Keratitis (hoornvliesontsteking)

Keratitis treft het hoornvlies en vraagt altijd om medische aandacht, omdat het hoornvlies direct je zicht beïnvloedt. De oorzaken variëren per type:

Type keratitis	Veroorzaker	Belangrijkste risicofactor
Bacteriële keratitis	Stafylokokken, Pseudomonas	Contactlenzen, oogletsel
Virale keratitis	Herpes simplex virus	Stress, verzwakt immuunsysteem
Schimmelkeratitis	Fusarium, Aspergillus	Plantaardig oogletsel
Acanthamoeba keratitis	Acanthamoeba parasiet	Zwemmen met contactlenzen

Contactlensdragers hebben een verhoogd risico op vrijwel alle vormen van keratitis. Verwijder je lenzen altijd voor het zwemmen, douchen of slapen, en bewaar ze in een steriele lenzenvloeistof.

Uveitis (ontsteking binnenin het oog)

Uveitis is een ontsteking van de uvea en vormt een belangrijke oorzaak van vermijdbaar gezichtsverlies bij volwassenen.¹ Anders dan conjunctivitis wordt uveitis zelden door een externe infectie veroorzaakt: in veel gevallen speelt een auto-immuunreactie een rol, soms gelinkt aan systemische aandoeningen zoals sarcoïdose of de ziekte van Behçet.²³

Uveitis wordt ingedeeld naar locatie:

• Anterieure uveitis (iritis): treft de iris, meest voorkomend
• Intermediaire uveitis: treft het glasvocht en straallichaam⁴
• Posterieure uveitis: treft het vaatvlies en netvlies
• Panuveitis: treft alle lagen tegelijkertijd

Symptomen zijn diep zeurende oogpijn, lichtgevoeligheid, wazig zien en vlekken (floaters). Bij kinderen kan uveitis sluipend verlopen — vooral bij juveniele idiopathische artritis (JIA) — waardoor regelmatige oogcontroles essentieel zijn.⁵

Let op: uveitis vereist altijd behandeling door een oogarts. Onbehandeld kan het leiden tot glaucoom, cataract of permanent gezichtsverlies.¹

Trachoom

Trachoom — veroorzaakt door Chlamydia trachomatis — komt in Nederland nauwelijks voor, maar is wereldwijd een van de grootste oorzaken van vermijdbare blindheid. De infectie tast het binnenste ooglid aan, veroorzaakt littekenvorming en kan leiden tot het indraaien van het ooglid (entropion), waarbij wimpers het hoornvlies beschadigen.

Overige oogontstekingen

• Een stijltje of chalazion: een gelokaliseerde, soms pijnlijke zwelling in het ooglid
• Dacryocystitis: een ontsteking van de traanbuis wanneer het traanafvoersysteem geblokkeerd raakt
• Blefaritis: chronische ontsteking van de ooglidranden, vaak gelinkt aan huidaandoeningen

Hoe wordt een oogontsteking behandeld?

De behandeling hangt volledig af van de oorzaak:

• Bacteriële infectie: antibiotische oogdruppels of -zalf, altijd voorgeschreven door een arts
• Virale infectie: gaat bij gezonde mensen vaak vanzelf over; bij herpes-gerelateerde infecties worden antivirale druppels ingezet
• Schimmelinfectie: antischimmeldruppels, waarbij behandeling weken tot maanden kan duren
• Acanthamoeba: specifieke antiparasitaire oogdruppels; behandeling kan maanden in beslag nemen
• Uveitis: corticosteroïde oogdruppels, soms aangevuld met immuunonderdrukkende medicatie bij auto-immuunoorzaken¹

Belangrijk: gebruik nooit overgebleven oogdruppels van een eerdere infectie of druppels van iemand anders. Steroïde oogdruppels mogen uitsluitend onder medische begeleiding worden gebruikt — onjuist gebruik kan infecties verergeren, de oogdruk verhogen of glaucoom uitlokken.

Hoe kun je een oogontsteking voorkomen?

Eenvoudige hygiënemaatregelen verminderen het risico aanzienlijk:

• Was regelmatig je handen, vooral voor je je ogen aanraakt
• Deel geen handdoeken, kussens of oogmake-up bij een actieve ooginfectie in huis
• Verwijder contactlenzen voor het zwemmen of douchen
• Vervang contactlenshouders minstens elke drie maanden
• Ga bij aanhoudende of ernstige klachten altijd naar je huisarts

Wanneer moet je direct naar de dokter?

Ga snel naar je huisarts of oogarts bij:

• Hevige pijn in of rondom het oog
• Plotseling of snel verslechterend gezichtsverlies
• Ernstige lichtgevoeligheid die niet afneemt
• Afscheiding die na 48 uur niet verbetert
• Klachten na oogletsel of blootstelling aan chemische stoffen
• Terugkerende oogontstekingen (kan wijzen op uveitis of een systemische aandoening)¹

Veelgestelde vragen

Welke delen van het oog kunnen bij een ontsteking betrokken zijn?

Het bindvlies (conjunctiva) en het hoornvlies (cornea) raken het vaakst ontstoken omdat ze direct aan de buitenwereld blootstaan. Dieper in het oog kan de uvea ontsteken (uveitis), wat de iris, het straallichaam en het vaatvlies omvat. In minder gebruikelijke gevallen raken ook de traanklieren, ooglidranden of sclera aangetast.

Hoe lang duurt een oogontsteking gemiddeld?

Een bacteriële conjunctivitis verbetert doorgaans binnen 5 tot 10 dagen met antibiotische oogdruppels. Virale ooginfecties lossen meestal vanzelf op binnen 1 tot 3 weken. Schimmel- of parasitaire infecties zoals Acanthamoeba keratitis kunnen maanden behandeling vragen en moeten altijd door een oogarts worden begeleid.

Is conjunctivitis besmettelijk voor anderen?

Bacteriële en virale conjunctivitis zijn besmettelijk via direct contact of via handen waarmee je daarna je oog aanraakt. Vermijd het aanraken van je ogen, was regelmatig je handen en deel geen handdoeken of kussens zolang de infectie actief is. Allergische conjunctivitis is niet besmettelijk.

Mag ik contactlenzen dragen bij een oogontsteking?

Nee, dat wordt sterk afgeraden. Contactlenzen kunnen bacteriën en virussen vasthouden tegen het oogoppervlak, waardoor de infectie verergert of langer aanhoudt. Wacht tot de infectie volledig is genezen en je arts groen licht geeft voordat je weer lenzen draagt.

Wat is het verschil tussen conjunctivitis en uveitis?

Conjunctivitis is een ontsteking van het bindvlies aan de buitenkant van het oog, meestal veroorzaakt door bacteriën, virussen of allergieën. Uveitis treft de uvea — de vaatrijke middenlaag binnenin het oog — en heeft vaker een auto-immuunoorzaak. Uveitis is ernstiger en vereist altijd behandeling door een oogarts om blijvende schade te voorkomen.

Kan een oogontsteking mijn zicht blijvend beschadigen?

De meeste oppervlakkige oogontstekingen zoals conjunctivitis genezen zonder blijvende schade. Keratitis en uveitis kunnen daarentegen wel permanent gezichtsverlies veroorzaken als ze niet tijdig worden behandeld. Vooral uveitis kan leiden tot complicaties zoals glaucoom of cataract. Ga daarom altijd naar een arts bij aanhoudende pijn of wazig zien.

Wanneer moet ik met een oogontsteking naar de huisarts?

Ga naar je huisarts bij hevige pijn, plotseling gezichtsverlies, ernstige lichtgevoeligheid of afscheiding die na 48 uur niet verbetert. Ook na oogletsel, blootstelling aan chemische stoffen of bij terugkerende oogontstekingen is een afspraak nodig. Thuisarts.nl biedt een handig overzicht van wanneer zelfzorg volstaat.

Footnotes

1. Maghsoudlou P, Epps SJ, Guly CM. Uveitis in Adults: A Review. JAMA. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40434762/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

2. Joubert M, Desbois AC, Domont F. Behçet’s disease uveitis. La Revue de Médecine Interne. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37414674/ ↩

3. Rosenbaum JT, Pasadhika S. Ocular Sarcoidosis. Clinics in Chest Medicine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38245371/ ↩

4. Teo AYT, Betzler BK, Hua KLQ. Intermediate Uveitis: A Review. Ocular Immunology and Inflammation. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35759636/ ↩

5. Maleki A, Anesi SD, Look-Why S. Pediatric uveitis: A comprehensive review. Survey of Ophthalmology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34181974/ ↩

Bronnen

1. Maghsoudlou P, Epps SJ, Guly CM — Uveitis in Adults: A Review · JAMA · 2025
2. Maleki A, Anesi SD, Look-Why S — Pediatric uveitis: A comprehensive review · Survey of Ophthalmology · 2022
3. Teo AYT, Betzler BK, Hua KLQ — Intermediate Uveitis: A Review · Ocular Immunology and Inflammation · 2023
4. Joubert M, Desbois AC, Domont F — Behçet's disease uveitis · La Revue de Médecine Interne · 2023
5. Rosenbaum JT, Pasadhika S — Ocular Sarcoidosis · Clinics in Chest Medicine · 2024