Hoge bloeddruk en kanker: is er een verband?

Ja, er bestaat een statistisch verband tussen hoge bloeddruk (hypertensie) en een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker. Grote bevolkingsstudies tonen aan dat mensen met hypertensie vaker kanker ontwikkelen — vooral niercelkanker, darmkanker en prostaatkanker ¹. De link loopt waarschijnlijk via gedeelde risicofactoren zoals roken, overgewicht en chronische ontsteking ².

Wat zegt het onderzoek over hoge bloeddruk en kankerrisico?

Meerdere grote epidemiologische studies hebben een verband gevonden tussen verhoogde bloeddruk en kankerincidentie. In een Zweeds cohortonderzoek met ruim 577.000 deelnemers steeg het kankerrisico lineair met de hoogte van de bloeddruk — vooral bij mannen ¹. Bij vrouwen was het verband minder sterk.

Een uitgebreide review uit 2024 bevestigt dat hart- en vaatziekten en kanker opvallend veel risicofactoren delen ². Dat verklaart deels waarom deze aandoeningen vaak samen voorkomen. Belangrijk: een statistisch verband betekent niet automatisch dat hoge bloeddruk kanker veroorzaakt. Het wijst erop dat dezelfde onderliggende factoren bij beide aandoeningen een rol spelen.

Het verband is het sterkst onderbouwd voor niercelcarcinoom (nierkanker). De Hartstichting en internationale richtlijnen beschouwen hypertensie als een onafhankelijke risicofactor voor nierkanker, zelfs na correctie voor BMI en rookgedrag ³.

Welke biologische mechanismen spelen een rol?

De exacte verklaring is nog niet volledig opgehelderd, maar onderzoekers wijzen op verschillende mogelijke mechanismen ²⁴:

Mechanisme	Wat het inhoudt	Verband met kanker
Chronische ontsteking	Langdurig verhoogde ontstekingswaarden in het bloed	Bevordert celdeling en tumorgroei 5
Oxidatieve stress	Overmaat aan vrije radicalen beschadigt DNA	Vergroot de kans op celmutaties 2
Angiogenese	Vorming van nieuwe bloedvaten	Tumoren hebben bloedtoevoer nodig om te groeien 4
Insulineresistentie	Verhoogde insuline stimuleert celgroei	Gelinkt aan zowel hypertensie als diverse kankersoorten 2

Recent onderzoek laat ook zien dat verstoringen in ionenkanalen (kalium- en calciumkanalen) zowel bij pulmonale hypertensie als bij kanker voorkomen ⁴. Dit opent mogelijk nieuwe inzichten voor toekomstige behandelingen.

Welke kankersoorten worden het vaakst gelinkt aan hoge bloeddruk?

Op basis van de beschikbare literatuur zijn deze verbanden het sterkst onderbouwd ¹³⁶:

• Niercelkanker — hypertensie is een erkende onafhankelijke risicofactor. Het risico neemt toe naarmate de bloeddruk hoger is ³.
• Prostaatkanker — recente reviews wijzen op gedeelde mechanismen en een verhoogd risico bij mannen met hypertensie ⁶.
• Darmkanker — meerdere studies laten een associatie zien, mogelijk via insulineresistentie en chronische ontsteking ¹.
• Borstkanker — bij overlevenden van borstkanker komt hypertensie opvallend vaak voor, al is de richting van het verband niet altijd duidelijk ⁷.

Het verband is bij mannen doorgaans sterker dan bij vrouwen ¹.

Beïnvloeden bloeddrukmedicijnen het kankerrisico?

Een veelgestelde vraag die genuanceerd beantwoord moet worden. Een review uit 2022 onderzocht het verband tussen verschillende klassen bloeddrukverlagers en kankerrisico ⁸:

Medicijnklasse	Voorbeelden	Bevindingen
ACE-remmers	Enalapril, lisinopril	Geen overtuigend verhoogd kankerrisico 8
ARB’s (sartanen)	Losartan, valsartan	Geen duidelijk verhoogd risico; mogelijk beschermend effect 8
Calciumantagonisten	Amlodipine, nifedipine	Eerdere zorgen niet bevestigd in recente meta-analyses 8
Diuretica (plaspillen)	Hydrochloorthiazide	Mogelijk licht verhoogd risico op huidkanker bij langdurig gebruik 8

De wetenschappelijke consensus is duidelijk: de voordelen van bloeddrukbehandeling wegen ruimschoots op tegen eventuele — en vaak niet-bevestigde — risico’s ⁸. Stop nooit op eigen initiatief met bloeddrukmedicatie. Bespreek zorgen altijd met je arts of apotheker.

Welke gedeelde risicofactoren kun je zelf aanpakken?

Omdat hoge bloeddruk en kanker gedeelde risicofactoren hebben, kun je met dezelfde leefstijlaanpassingen beide risico’s verlagen ²:

1. Stop met roken — roken verhoogt zowel de bloeddruk als het risico op minstens 15 vormen van kanker. Roken is verantwoordelijk voor ongeveer 90% van de longkanker bij mannen en 80% bij vrouwen. Het KWF biedt hulp bij stoppen.
2. Beweeg voldoende — minimaal 150 minuten matig intensief per week, conform de beweegrichtlijnen op Thuisarts.nl.
3. Houd een gezond gewicht aan — overgewicht verhoogt de bloeddruk én het risico op onder andere darm-, nier- en borstkanker.
4. Beperk alcohol — maximaal één glas per dag. Alcohol verhoogt de bloeddruk en is een bewezen risicofactor voor verschillende kankersoorten.
5. Eet gevarieerd en plantrijk — meer groente, fruit, volkoren en minder bewerkt vlees. Het Voedingscentrum geeft praktische tips.
6. Laat je bloeddruk regelmatig controleren — zeker als je ouder bent dan 40 of risicofactoren hebt. Op Thuisarts.nl vind je meer informatie over wanneer je actie moet ondernemen.

Waarom een integrale aanpak belangrijk is

Het Zweedse onderzoek liet ook zien dat mensen met hoge bloeddruk die kanker krijgen, een slechtere prognose hebben ¹. Dit pleit voor een integrale benadering: als je voor kanker behandeld wordt, is het extra belangrijk dat ook je bloeddruk goed gereguleerd is.

In de praktijk werken specialisten soms langs elkaar heen. De oncoloog (kankerspecialist) focust op de tumor, terwijl de bloeddruk minder aandacht krijgt. Steeds meer onderzoek wijst erop dat een multidisciplinaire aanpak — waarbij ook cardiovasculaire risicofactoren worden meegenomen — de behandelresultaten kan verbeteren ²⁶.

Heb je hoge bloeddruk of maak je je zorgen? Neem contact op met je huisarts. Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over bloeddruk en wanneer behandeling nodig is.

Veelgestelde vragen

Veroorzaakt hoge bloeddruk kanker?

Er is geen bewijs dat hoge bloeddruk direct kanker veroorzaakt. Wel delen beide aandoeningen risicofactoren zoals roken, overgewicht en chronische ontsteking. Daardoor komen ze vaker samen voor. Het verband is statistisch, niet oorzakelijk ¹².

Verhoogt bloeddrukmedicatie het risico op kanker?

De meeste klassen bloeddrukmedicatie zijn niet overtuigend gelinkt aan een verhoogd kankerrisico. Alleen bij langdurig gebruik van hydrochloorthiazide (een diureticum) is een mogelijk licht verhoogd risico op huidkanker gesignaleerd. De voordelen van bloeddrukbehandeling wegen ruimschoots op tegen dit kleine risico ⁸.

Bij welke bloeddrukwaarden neemt het kankerrisico toe?

Uit het Zweedse cohortonderzoek bleek dat het risico lineair stijgt met de bloeddruk — er is geen scherpe grenswaarde. Hoe hoger de bloeddruk, hoe sterker de associatie met kankerincidentie ¹. De Nederlandse richtlijn beschouwt een bloeddruk boven 140/90 mmHg als verhoogd.

Is het verband tussen bloeddruk en kanker sterker bij mannen of vrouwen?

In de meeste studies is het verband sterker bij mannen dan bij vrouwen. Met name voor nierkanker en prostaatkanker is de associatie bij mannen goed onderbouwd ¹⁶. Bij vrouwen is het verband minder consistent, al komt hypertensie opvallend vaak voor bij borstkankeroverlevenden ⁷.

Kan het verlagen van je bloeddruk het kankerrisico verminderen?

Dat is nog niet definitief bewezen. Wel wijst onderzoek erop dat mensen met een goed gereguleerde bloeddruk betere kankeruitkomsten hebben ¹. Het aanpakken van gedeelde risicofactoren zoals roken en overgewicht verlaagt aantoonbaar zowel het cardiovasculaire risico als het kankerrisico ².

Welke kankersoorten zijn het sterkst gelinkt aan hoge bloeddruk?

De sterkste onderbouwing bestaat voor niercelkanker, waarbij hypertensie als onafhankelijke risicofactor wordt beschouwd ³. Daarnaast zijn er aanwijzingen voor een verband met prostaatkanker, darmkanker en borstkanker ¹⁶⁷.

Moet ik me extra laten controleren op kanker als ik hoge bloeddruk heb?

De huidige richtlijnen adviseren geen extra kankerscreening puur op basis van hoge bloeddruk. Volg het reguliere bevolkingsonderzoek en bespreek eventuele zorgen met je huisarts. Richt je op het aanpakken van beïnvloedbare risicofactoren zoals roken, gewicht en bewegen ².

Footnotes

1. Angel-Korman A, Rapoport V, Leiba A. The Relationship between Hypertension and Cancer. The Israel Medical Association Journal (IMAJ). 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35347929/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹

2. Wilcox NS, Amit U, Reibel JB. Cardiovascular disease and cancer: shared risk factors and mechanisms. Nature Reviews Cardiology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38600368/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰

3. Bukavina L, Bensalah K, Bray F. Epidemiology of Renal Cell Carcinoma: 2022 Update. European Urology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36100483/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Antigny F, Crottès D, Vandier C. Pulmonary arterial hypertension and cancer: exploring their resemblance as channelopathies. Trends in Molecular Medicine. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40175188/ ↩ ↩² ↩³

5. Cao Y, Li P, Zhang Y. Association of systemic immune inflammatory index with all-cause and cause-specific mortality in hypertensive individuals. Frontiers in Immunology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36817427/ ↩

6. Dolmatova E, Waheed N, Olson BM. The Intersection of Prostate Cancer and Hypertension: a Call to Action. Current Treatment Options in Oncology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37191906/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

7. Sutton AL, He J, Bottinor W. Examining hypertension risk among Black and White breast cancer survivors. Cancer Medicine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38214087/ ↩ ↩² ↩³

8. Kidoguchi S, Sugano N, Yokoo T. Antihypertensive Drugs and Cancer Risk. American Journal of Hypertension. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35595533/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

Bronnen

1. Angel-Korman A, Rapoport V, Leiba A — The Relationship between Hypertension and Cancer · The Israel Medical Association Journal (IMAJ) · 2022
2. Wilcox NS, Amit U, Reibel JB — Cardiovascular disease and cancer: shared risk factors and mechanisms · Nature Reviews Cardiology · 2024
3. Bukavina L, Bensalah K, Bray F — Epidemiology of Renal Cell Carcinoma: 2022 Update · European Urology · 2022
4. Dolmatova E, Waheed N, Olson BM — The Intersection of Prostate Cancer and Hypertension: a Call to Action · Current Treatment Options in Oncology · 2023
5. Antigny F, Crottès D, Vandier C — Pulmonary arterial hypertension and cancer: exploring their resemblance as channelopathies · Trends in Molecular Medicine · 2025
6. Cao Y, Li P, Zhang Y — Association of systemic immune inflammatory index with all-cause and cause-specific mortality in hypertensive individuals · Frontiers in Immunology · 2023
7. Kidoguchi S, Sugano N, Yokoo T — Antihypertensive Drugs and Cancer Risk · American Journal of Hypertension · 2022
8. Sutton AL, He J, Bottinor W — Examining hypertension risk among Black and White breast cancer survivors · Cancer Medicine · 2024