• Traditionele en gezonde wentelteefjes recepten

Traditionele en gezonde wentelteefjes recepten

2019-04-19T18:19:27+00:00april 19th, 2019|Gezonde Recepten|0 Reacties

Met name de ouderen onder ons kennen ze natuurlijk heel goed: Wentelteefjes! Vond jij ze ook altijd zo lekker? Nog steeds? Maak jij deze op jouw beurt weer voor jouw eigen kinderen en kleinkinderen?

Ik kan me herinneren, als ik vroeger bij mijn grootouders op bezoek ging, dat er altijd iets lekkers klaargemaakt werd. Soms was dat een heerlijke cake, vaak pannenkoeken, maar ik was altijd het meeste enthousiast als er wentelteefjes op het menu stonden.

Het klaarmaken, wat ik altijd zelf mocht doen onder streng toeziend oog van mijn grootmoeder, vond ik altijd minstens zo leuk als het opeten van deze zoete lekkernij.

Ja, want zoet was het. Heerlijk vond ik het! Maar als ik er nu zo over nadenk, was het niet bepaalt een gezonde traktatie. De overdaad aan suiker en andere zoetigheid, en de grote hoeveelheden (half verbrand) vet wat ik altijd in de pan zag liggen, maakten het een enigszins ongezonde snack.

En daar wil ik graag wat aan veranderen. Waarom? Omdat ik graag wil genieten van die smaak van vroeger, maar het recept enigszins aanpassen zodat deze heerlijkheid een gezonde snack wordt. Ok, écht gezond zal het wel nooit worden, maar een beetje minder ongezond is al een hele winst.

Ik kom daar verderop op terug. Eerst gaan we even kijken waar de wentelteefjes vandaan komen.

Waar komen de wentelteefjes vandaan?

Over de herkomst van de wentelteefjes bestaan heel veel verhalen, de één nog mooier dan de ander.

Maar eerst wil ik even een mythe uit de wereld helpen, want veel Nederlanders denken dat de Wentelteefjes een typisch Nederlands gebruik is. Helaas, maar niks is minder waar. Wentelteefjes worden overal op de wereld gegeten. Natuurlijk hebben ze andere namen, maar het principe blijft overal hetzelfde: oud brood door een eimengsel halen en bakken. Serveren met suiker of andere zoetigheid, en smullen maar!

French Toast

Om maar even met de meest populaire te beginnen: De Amerikanen hebben natuurlijk een andere naam voor de Nederlandse wentelteefjes. Daar heet het ‘French Toast’. Dat zou dus impliceren dat deze lekkernij haar oorsprong gevonden heeft in Frankrijk. Zou de geraffineerde Franse keuken deze, bijna banale, zoetigheid hebben uitgevonden? Nee, dat is een mythe.

De naam ‘French Toast’ heeft een hele andere oorsprong: Volgens de legende was het een man met de naam Joseph French die deze lekkernij uitgevonden heeft. Hij introduceerde het onder de naam ‘French Toast’. Eigenlijk een foutje van zijn kant, want grammatica was niet zijn sterkste kant. Het had eigenlijk ‘French’s Toast’ moeten zijn: Toast van Joseph French. (1)

Ieder jaar, op 28 november, vieren de Amerikanen French Toast Day.

Maar voordat we Joseph French alle eer geven, moeten we even een paar feiten onder ogen zien. Volgens eeuwenoude receptenboeken uit het begin van de vijfde eeuw na Christus, bestond het gerecht, wat we nu kennen als Wentelteefjes, al in de tijd van het Romeinse rijk. ‘Pan Dulcis’, zoals de Romeinen het noemden, bestond toen ook al uit in een mengsel van melk en eieren geweekt oud brood. Ze bakten deze vervolgens in olie of boter. (2)

Pain Perdu

Anderen geloven dat het de Middeleeuwse Europese koks waren die letterlijk alles gebruikten om hun gezin te voeden. Niks werd weggegooid. Ze wisten bijvoorbeeld heel goed hoe je oud brood, wat je normaal weg zou gooien, weer eetbaar gemaakt kon worden met vocht. Daarna het brood verwarmen, zodat het weer eetbaar was. Om extra voedingswaarde toe te voegen, werd er eiwit toegevoegd. In Frankrijk worden ze ‘Pain Perdu’ genoemd. Natuurlijk worden in Frankrijk geen oude boterhammen gebruikt, maar oude stokbroden. (3)

Poor Knights

In Engeland worden de wentelteefjes aangeduid als ‘Poor Knights’ (Arme Ridders). In de tijd van de ridders en de schone maagden op de kasteeltorens, was één van de symbolen wat het onderscheid aangaf tussen de rijke edelen en het werkvolk, het serveren van een toetje. Of je wel of niet een dessert serveerde als je gasten had, gaf aan of je geld had of niet. Ridders waren natuurlijk edelen, maar vaak hadden ze geen cent te makken. Diegene die geen geld hadden wilden toch de status van ‘rijk’ ophouden, dus serveerden ze wentelteefjes: Erg goedkoop en iedereen vond het smakelijk. Vaak werden ze geserveerd met , natuurlijk zelfgemaakte, jam. En daar komt dan de naam ‘Poor Knights’ vandaan. (4)

Wentelteefjes

In Nederland kennen we dit gerecht onder de naam Wentelteefjes. Over de herkomst van deze naam is niet iedereen het helemaal eens. Er is een mogelijkheid dat een ‘teef’ een oude gebaksvorm was, waar het verloren brood in gebakken werd. Maar meer plausibel is de uitleg dat het woord afgeleid is van de uitdrukking ‘wentel ’t eventjes’. Klinkt goed toch?

Traditionele en gezonde wentelteefjes recepten

Maar er is ook een heel oud kookboek uit de achttiende eeuw, genaamd ‘de volmaakte Hollandsche keukenmeid’. Daarin wordt ditzelfde gerecht ‘gewend brood’ genoemd: Brood dat zo nu en dan, tijdens het bakproces, omgedraaid moet worden. (5)

Het traditionele recept van wentelteefjes

Er bestaan heel veel verschillende recepten van Wentelteefjes, maar nagenoeg alle recepten zijn gebaseerd op oud brood, melk, eieren, en suiker, eventueel aangevuld met kaneel. De variaties die je overal kunt vinden zitten in de meeste gevallen in de toppings. De één doet er alleen een mengsel van suiker en kaneel overheen, terwijl anderen meer extravagante toppings gebruiken zoals slagroom en allerlei soorten gesneden fruit.

Hoewel het niet de meest gezonde voeding is, met name alle toegevoegde suikers, wil ik toch eerst even het traditionele recept met je delen:

Wat heb je nodig?

    • 1 eetlepel boter
    • 4 sneetjes oud brood. Bruin of wit
    • 2 theelepels kaneel in poedervorm
    • 100 gram suiker
    • 1 snufje zout
    • 2 eieren
    • 150 milliliter melk

Hoe maak je dit klaar?

    • Pak een bowl en doe daar de melk in. Met een garde klop je hier de eieren, 75% van de suiker, de helft van het kaneel, en het zout doorheen.
    • Doe dit mengsel in een platte schaal, en leg de sneetjes brood hierin om te weken. Nog even omdraaien voor de andere kant, en je wentelteefje is klaar om gebakken te worden.
    • Pak een koekenpan, doe de boter erin, en bak de wentelteefjes gedurende 2 minuutjes per zijde. 
    • Het resterende suiker en kaneel meng je door elkaar en gebruik je als topping. Je strooit dit over de wentelteefjes vlak voordat je ze serveert.

Let op: Laat de sneden brood niet té lang weken. Te veel mengsel in het brood zal resultaten in een soppig en slap wentelteefje. Het helpt om het brood eerst even in de oven, of in de zon, extra te drogen. Het mengsel zal dan minder doordringen, waardoor het wentelteefje meer krokant blijft.

Hoe ik wentelteefjes maak: De gezondere versie

Zoals eerder gezegd, wentelteefjes zijn heerlijk. Iedereen kan hier van smullen. Maar (ja, er is altijd een maar…) als we het over gezonde snacks hebben, dan past een traditioneel wentelteefje niet in dat lijstje. Graag wil ik mijn versie van de wentelteefjes met je delen. Een gezondere versie, zonder in te boeten op die heerlijke smaak.

Gebruik het juiste brood

Traditioneel wordt altijd witbrood gebruikt. Fransen gebruiken hun witte stokbroden, en wij Nederlanders gebruiken vaak de witte boterham. Smaakt goed, maar voor meer voedingswaarde en een vollere smaak, raad ik aan om volkorenbrood te gebruiken. Voor mij geen probleem, want ik eet alleen maar volkorenbrood, en er blijven altijd wel een paar dikke plakken over mijn wentelteefjes.

Een gietijzeren pan

Ik gebruik bij voorkeur mijn gietijzeren koekenpan om de wentelteefjes te bakken. Het voordeel van gietijzer is dat het mooi gelijkmatig verhit op een middelmatig vuur, terwijl een minimum aan boter of olie nodig hebt. Deze twee elementen zorgen er voor dat de buitenkant krokant wordt, zonder de binnenkant uit te drogen.

Gebruik ‘light’ zuivel

Traditionele wentelteefjes zijn overladen met lekkere vette slagroom, en hele eieren. Om een gezondere versie te maken is het belangrijk om deze extra vetten zo veel mogelijk te vermijden. Gebruik dus magere melk, vergeet de slagroom, en gebruik alleen de eiwitten. Dus twee eiwitten vervangen één compleet ei. Niemand zal het verschil proeven, maar het scheelt heel veel in vet en calorieën. Vanille extract, amandel extract en/of een toefje kaneel voegt ook extra smaak toe, zonder extra calorieën of vet.

Let op de toppings

Het meest ongezonde, maar o zo lekkere, deel van de wentelteefjes is traditioneel de topping. Wentelteefjes zijn dan bedekt met een royale hoeveelheid suiker en kaneel, aangevuld met een flinke hoeveelheid slagroom en gesneden fruit. Heerlijk natuurlijk, maar mijn wentelteefjes heb ik liever wat lichter. Ik gebruik altijd een heel klein toefje slagroom, en voor de rest voeg ik Griekse yoghurt toe. Klinkt misschien vreemd, maar ik beloof je dat het heerlijk is. Gewoon eens proberen!

Voor de zoete smaak, ben je niet afhankelijk van witte suiker. Ik geef de voorkeur aan een klein beetje esdoorn siroop of rauwe honing.

Wentelteefjes à la Robert Jan

Ok, dan nu mijn persoonlijke recept van 'Wentelteefjes à la Robert Jan’!

Wat heb je nodig?

    • 1 groot ei
    • 1 eiwit
    • 1 theelepel poedersuiker
    • 3 dikke plakken volkorenbrood
    • Esdoorn siroop of rauwe honing, naar smaak
    • 1 theelepel vanille extract
    • Half kopje amandelmelk
    • 1 theelepel kaneel
    • Griekse yoghurt voor de topping
    • Vers gesneden fruit voor de topping

Hoe maak je dit klaar?

    • Verwarm eerst heel langzaam je gietijzeren pan. Dit soort pannen hebben tijd nodig om egaal op te warmen.
    • In een platte schaal meng je het ei, het eiwit, de kansel, vanille en siroop/honing tot een homogene massa.
    • Leeg het droge volkorenbrood in dit mengsel en laat het een halve minuut intrekken aan beide zijden.
    • Laat het brood even uitdruppen, waarna je het in de pan legt. Gebruik een minimum aan boter.
    • Bak beide zijden totdat ze goudbruin zijn. Dat zal rond de drie minuten zijn, afhankelijk van de pan en de hoogte van het vuur.
    • Leg het wentelteefje op een bord, en breng de toppings aan.
    • Lekker smullen!

Tot slot

Met name de klassieke recepten van dit soort lekkernijen zijn vaak niet geweldig voor je gezondheid. Natuurlijk hoeft dat niet altijd, want zo nu en dan even flink ‘zondigen’ is helemaal niks mis mee. Maar als je even geen zin hebt in die ‘zware’ lekkernijen, dan is het goed om eens lekker te experimenteren met de traditionele recepten, em zelf een lichtere versie uit te vinden. Dat heb ik ook gedaan met de wentelteefjes.

Ga jij de ‘Wentelteefjes à la Robert’; maken? Of een eigen variant hierop? Deel je jouw ervaringen hieronder?

Reactie achterlaten

Over de Auteur:

Robert Jan (RJ) is de initiatiefnemer en het (nieuwe) gezicht van OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.
Zoek Op Klacht: