Aambeien terugduwen: wanneer het kan en wanneer je naar de dokter moet

Een verzakte inwendige aambei (graad 3) kun je voorzichtig met een vinger terugduwen. Uitwendige aambeien terugduwen is in de meeste gevallen niet zinvol en kan pijnlijk zijn. Of het werkt, hangt af van het type en de ernst. Bij twijfel of aanhoudende klachten: raadpleeg je huisarts.¹

Wat zijn aambeien eigenlijk?

Aambeien — medisch hemorroïden — zijn bloedvaatkussens in het anale kanaal die bij iedereen aanwezig zijn. Ze helpen bij het afsluiten van de anus en zijn normaal van bouw. Pas als ze opzwellen, gaan verzakken of klachten geven, spreek je van een medische aandoening.

Aambeien worden onderscheiden in twee hoofdtypen: interne en uitwendige aambeien. Elk type heeft andere symptomen en vraagt om een andere aanpak.

Interne en uitwendige aambeien: wat is het verschil?

Het onderscheid bepaalt of terugduwen zinvol is.

Type	Locatie	Pijn?	Bloeding?
Intern (graad 1–2)	Binnen het anale kanaal	Zelden	Mogelijk
Verzakt intern (graad 3)	Steekt buiten de anus uit	Soms	Soms
Uitwendig	Aan de buitenkant van de anus	Ja	Zelden
Getromboseerd uitwendig	Harde knobbel aan de buitenkant	Hevig	Zelden

Interne aambeien zijn omgeven door viscerale zenuwen, die gevoelig zijn voor druk maar niet voor pijn. Bloeding bij de stoelgang is het vaakst voorkomende teken.¹

Uitwendige aambeien bevinden zich aan de buitenkant van de anus, waar somatische (pijngevoelige) zenuwen zitten. Ze zijn daardoor gevoeliger voor pijn en irritatie.

Hoe ernstig is een interne aambei? De vier graden

Artsen delen interne aambeien in vier graden in op basis van ernst en verzakking.

Graad	Wat er gebeurt	Terugduwen?
1	Geen verzakking, soms bloeding	Niet nodig
2	Verzakt bij persen, trekt vanzelf terug	Niet nodig
3	Verzakt, moet handmatig terug	Ja, voorzichtig
4	Verzakt, niet meer terug te duwen	Nee — arts nodig

Wanneer kun je een aambei terugduwen?

Terugduwen heeft alleen zin bij een graad-3 inwendige aambei — die steekt buiten de anus uit maar is nog niet opgesloten. Je voelt hem als een zachte, gladde bobbel aan de buitenkant.¹

Zo ga je voorzichtig te werk:

1. Was je handen grondig met zeep en water.
2. Breng een kleine hoeveelheid vaseline of neutrale zalf aan op je vinger.
3. Duw de aambei heel rustig en zonder kracht in de richting van het rectum terug.
4. Ga daarna zo snel mogelijk liggen om de druk te verminderen.

Lukt het niet bij de eerste poging, of voel je hevige pijn: stop dan direct en raadpleeg je huisarts. Forceer nooit — dit kan de aambei beschadigen of een beknelling veroorzaken.

Uitwendige aambeien terugduwen: zinvol of niet?

Echte uitwendige aambeien bevinden zich permanent aan de buitenkant van de anus. Ze verzakken niet — ze zitten er al buiten. Terugduwen heeft daarbij geen functie en kan onnodig pijn veroorzaken.

Wat mensen soms “uitwendige aambei terugduwen” noemen, is in de praktijk vaak het terugduwen van een verzakte inwendige aambei die aan de buitenkant zichtbaar is. Dat zijn twee verschillende dingen.

Bij klachten van uitwendige aambeien helpen deze maatregelen beter:

• Koude kompressen om zwelling tijdelijk te verlichten.
• Lauwwarme zitbaden (10–15 minuten, meerdere keren per dag).
• Zachte ontlasting bevorderen via voldoende vezels en vocht.
• Een zalf op witch hazel (hamamelis) of hydrocortison-basis kan jeuk verlichten — vraag je apotheker om advies.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Schakel je huisarts in als:¹

• De aambei niet terug te duwen is of steeds opnieuw verzakt.
• Je bloedverlies hebt bij de stoelgang — dit kan ook andere oorzaken hebben.
• Je een harde, pijnlijke knobbel aan de anus voelt (mogelijk trombose).
• De klachten langer dan twee weken aanhouden ondanks thuisbehandeling.
• Je twijfelt of je wilt weten wat je precies hebt.

Een geïncarcereerde aambei — opgesloten zonder bloedtoevoer — is een medische urgentie. Ga in dat geval direct naar de huisarts of spoedeisende hulp. Meer informatie over aambeienklachten vind je op Thuisarts.nl.¹

Veelgestelde vragen

Kan ik een aambei zelf terugduwen?

Alleen een verzakte inwendige aambei (graad 3) kun je voorzichtig zelf proberen terug te duwen met een ingevette vinger. Doe dit rustig en zonder kracht. Lukt het niet of heb je hevige pijn, stop dan direct en raadpleeg je huisarts. Uitwendige aambeien terugduwen heeft in de meeste gevallen geen zin.

Hoe weet ik of ik een interne of uitwendige aambei heb?

Interne aambeien voel je normaal niet vanbuiten; het vaakste teken is licht bloedverlies bij de stoelgang of een vol, ongemakkelijk gevoel. Uitwendige aambeien voel je als een bobbeltje aan de buitenkant van de anus en zijn vaak pijnlijk bij aanraking of zitten. Bij twijfel laat je huisarts dit beoordelen — zelfdiagnose bij anusklachten is niet altijd betrouwbaar.

Is een aambei terugduwen pijnlijk?

Het terugduwen van een verzakte inwendige aambei kan licht ongemakkelijk zijn, maar hoort niet hevig pijnlijk te zijn als je het rustig en voorzichtig doet. Hevige pijn bij het terugduwen kan wijzen op trombose of beknelling van de aambei. Stop dan direct en raadpleeg je huisarts.

Wat als de aambei steeds terugkomt na het terugduwen?

Als een aambei telkens opnieuw verzakt, is dat een teken dat de onderliggende oorzaak nog niet is aangepakt. Veelvoorkomende oorzaken zijn chronische verstopping, te hard persen of een vezelarm dieet. Bespreek dit met je huisarts; een rubberbandligatie of andere kleine ingreep kan dan zinvol zijn.

Kan een aambei gevaarlijk zijn?

De meeste aambeien zijn vervelend maar niet gevaarlijk. Een uitzondering is de geïncarcereerde aambei — opgesloten en zonder bloedtoevoer — en de getromboseerde aambei met plotse hevige pijn. Beide vereisen snelle medische aandacht. Bloedverlies via de anus kan ook andere oorzaken hebben en moet altijd door een arts worden beoordeeld.

Helpen zitbaden bij aambeien?

Lauwwarme zitbaden van 10 tot 15 minuten kunnen de spierspanning rondom de anus verlichten en zwelling verminderen. Ze helpen met name bij pijn en jeuk door uitwendige aambeien en kunnen meerdere keren per dag herhaald worden. Ze vervangen geen medische behandeling, maar zijn een veilige aanvulling op thuiszorg.

Footnotes

1. Thuisarts.nl redactie. Aambeien — informatie voor patiënten. Thuisarts.nl (NHG). 2025. https://www.thuisarts.nl/zoek?q=Aambeien%20terugduwen ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

Bronnen

1. Thuisarts.nl redactie — Aambeien — informatie voor patiënten · Thuisarts.nl (NHG) · 2025