Aambeien tijdens de zwangerschap: oorzaken, tips en wanneer naar de arts

Aambeien komen voor bij een groot deel van de zwangere vrouwen, vooral in het derde trimester.¹ Ze zijn niet gevaarlijk voor jou of je baby, maar kunnen flink pijnlijk zijn. Met meer vezels, voldoende water en een paar eenvoudige gewoonten houd je de klachten in de meeste gevallen goed onder controle.

Waarom krijg je eerder aambeien als je zwanger bent?

Tijdens de zwangerschap vergroot de baarmoeder en oefent zo druk uit op de darmen en de aders in het bekkengebied. Dit leidt tot twee problemen die elkaar versterken: de darmbewegingen worden trager — waardoor obstipatie ontstaat — en de druk in de bekkenaders stijgt.¹ Beide factoren vergroten de kans dat de aders rondom de anus opzwellen.

Daarbij speelt het hormoon progesteron een rol: het ontspant de gladde spieren, inclusief die van de darmwand, waardoor de darmtransit verder vertraagt.²

Oorzaak	Effect
Vergrotende baarmoeder	Hogere druk op bekkenaders
Progesteron	Tragere darmbeweging
Obstipatie	Harder persen → meer druk op aders
Persmoment bij bevalling	Extra drukpiek die aambeien kan uitlokken

Hoe herken je aambeien tijdens de zwangerschap?

De meest voorkomende symptomen zijn:¹

• Bloedverlies bij of na de ontlasting (helder rood bloed op het papier of in de pot)
• Jeuk en irritatie rondom de anus
• Pijn of een branderig gevoel, vooral bij het zitten
• Een bult die je buiten de anus voelt (uitwendige aambei)

Meld bloedverlies bij de ontlasting altijd aan je verloskundige of huisarts — ook als je vermoedt dat het van aambeien komt. Andere oorzaken moeten worden uitgesloten.

Zijn aambeien gevaarlijk voor de baby?

Aambeien zijn niet gevaarlijk voor jou of je ongeboren kind.² Ze kunnen wel behoorlijk pijnlijk zijn en de kwaliteit van leven beïnvloeden, zeker in combinatie met obstipatie. Het goede nieuws: bij de meeste vrouwen verminderen de klachten vanzelf in de weken na de geboorte.³

Wat kun je zelf doen? Praktische tips

Vezels en vocht

Voldoende vezels en water zijn de basis van de aanpak.¹ Vezels maken de ontlasting zachter, zodat je minder hoeft te persen en er minder druk op de bekkenaders staat.

• Streef naar 25–30 gram vezels per dag via groente, fruit, peulvruchten en volkoren granen
• Drink 1,5 tot 2 liter water per dag
• Kies volkoren brood boven wit brood — wit brood bevat nauwelijks vezels en maakt ontlasting harder

Bewegen

Lichte beweging — zoals dagelijks 20 minuten stevig doorlopen — stimuleert de darmbewegingen en vermindert de kans op obstipatie.¹ Fanatiek sporten is niet nodig.

Toilethouding

Als je je voeten iets verhoogt met een voetenbankje, neemt de druk op de aders tijdens het persen af. Dit sluit beter aan bij de natuurlijke anatomische stand van de endeldarm.

Zitbad

Een warm zitbad van 10–15 minuten, twee à drie keer per dag, verlicht pijn en zwelling.¹ Het is een van de meest onderbouwde niet-medicamenteuze adviezen voor aambeien tijdens de zwangerschap.³

Hygiëne en kompressen

• Houd de anale regio schoon na de ontlasting; gebruik ongeparfumeerd vochtig toiletpapier of babydoekjes
• Een koudekompres — een in een doek gewikkeld ijsblokje — kan pijn en zwelling tijdelijk verlichten
• Vermijd langdurig zitten; sta elke 30 minuten even op

Welke crèmes zijn veilig tijdens de zwangerschap?

Sommige vrij verkrijgbare crèmes verlichten jeuk en pijn tijdelijk.³ Gebruik echter geen middelen met corticosteroïden of lokale anesthetica (zoals lidocaïne) zonder overleg met je verloskundige of apotheker — de veiligheid van deze stoffen is niet voor elk trimester gelijkwaardig beoordeeld. Raadpleeg voor betrouwbare, actuele informatie Thuisarts.nl of je apotheker.

Wanneer moet je naar de arts?

Neem contact op met je verloskundige of huisarts als:¹⁴

• Bloedverlies aanhoudt of toeneemt
• Je ernstige pijn hebt die niet reageert op de bovenstaande maatregelen
• Je een harde, pijnlijke bult naast de anus ontwikkelt (mogelijke tromboserende aambei)
• De klachten twee tot vier weken na de bevalling niet verbeteren

In zeldzame gevallen — bij een ernstige tromboserende uitwendige aambei — kan een kleine ingreep ook tijdens de zwangerschap veilig worden uitgevoerd door een gespecialiseerde chirurg.⁴

Aambeien na de bevalling

Tijdens de bevalling staat er maximale druk op het bekkengebied, waardoor aambeien kunnen ontstaan of verergeren.² Bij de meeste vrouwen verminderen de klachten vanzelf in de weken na de geboorte, zeker als je de leefstijladviezen — vezels, water, bewegen — blijft volhouden.³ Duurt het herstel langer of zijn de klachten ernstig, bespreek het dan met je verloskundige of huisarts.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komen aambeien voor bij zwangere vrouwen?

Aambeien zijn een van de meest voorkomende anotrectale klachten tijdens de zwangerschap, met name in het derde trimester. Een grote Taiwanese cohortstudie laat zien dat de prevalentie aanzienlijk hoger ligt dan buiten de zwangerschap. Oorzaken zijn de vergrotende baarmoeder, de invloed van progesteron op de darmwand en de verhoogde druk in de bekkenaders.

Gaan aambeien na de bevalling vanzelf weg?

Bij de meeste vrouwen verminderen de klachten in de weken na de geboorte vanzelf. Dit gaat sneller als je vezels blijft eten, voldoende water drinkt en licht blijft bewegen. Zijn de klachten na twee tot vier weken nog ernstig, raadpleeg dan je huisarts of verloskundige.

Welk voedsel helpt het meest tegen aambeien tijdens de zwangerschap?

Vezelrijke voeding — zoals groente, fruit, peulvruchten en volkoren producten — maakt de ontlasting zachter, zodat je minder hoeft te persen. Combineer dit met minstens 1,5 liter water per dag. Vermijd wit brood en sterk bewerkte koolhydraten, want die maken de ontlasting harder.

Mag ik een laxeermiddel nemen bij obstipatie tijdens de zwangerschap?

Sommige laxeermiddelen zijn veilig tijdens de zwangerschap, maar overleg altijd eerst met je verloskundige of apotheker. Vezelsupplementen op basis van psyllium worden over het algemeen als veilig beschouwd; stimulerende laxeermiddelen worden doorgaans afgeraden. Thuisarts.nl geeft betrouwbare voorlichting over zelfzorg bij obstipatie in de zwangerschap.

Is helder rood bloedverlies bij de ontlasting tijdens de zwangerschap gevaarlijk?

Helder rood bloed op het toiletpapier is een klassiek symptoom van aambeien, maar meld het altijd aan je verloskundige of huisarts — ook als aambeien de waarschijnlijke oorzaak zijn. Andere oorzaken, zoals een anale fissuur, moeten worden uitgesloten. Donkerrood of zwart bloed is altijd een reden om direct contact op te nemen met een zorgverlener.

Wat is een zitbad en hoe gebruik ik het bij aambeien?

Een zitbad is een bad waarbij alleen je billen en heupen in lauwwarm water zitten. Vul een badkuip of speciaal plastic bad met een paar centimeter water en zit er 10 tot 15 minuten in, twee à drie keer per dag. Het verlicht pijn en zwelling zonder medicatie en is veilig tijdens de zwangerschap.

Kan ik aambeiencrème gebruiken als ik zwanger ben?

Veel vrij verkrijgbare crèmes verlichten de symptomen tijdelijk, maar sommige bevatten corticosteroïden of lidocaïne waarvan de veiligheid in de zwangerschap niet voor elk trimester gelijkwaardig is beoordeeld. Vraag je apotheker of verloskundige altijd om advies voordat je een middel gebruikt. Thuisarts.nl biedt actuele Nederlandse richtlijnen.

Footnotes

1. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y. Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy. The American Journal of Gastroenterology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36194029/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

2. Chen YY, Chang CY, Lin CH. Prevalence, Characteristics, and Treatment of Hemorrhoids During Pregnancy: A Nationwide Population-Based Cohort Study in Taiwan. Journal of Women’s Health. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37582215/ ↩ ↩² ↩³

3. Fiordaliso M, De Marco FA, D’Alessandro V. Treatment of haemorrhoids in pregnancy: A retrospective review. Annali Italiani di Chirurgia. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37530049/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Luo H, He X, Wang M. Comparision of Ligasure hemorrhoidectomy and conservative treatment for thrombosed external hemorrhoids (TEH) in pregnancy. BMC Surgery. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36658522/ ↩ ↩²

Bronnen

1. Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y — Constipation, Hemorrhoids, and Anorectal Disorders in Pregnancy · The American Journal of Gastroenterology · 2022
2. Chen YY, Chang CY, Lin CH — Prevalence, Characteristics, and Treatment of Hemorrhoids During Pregnancy: A Nationwide Population-Based Cohort Study in Taiwan · Journal of Women's Health · 2023
3. Luo H, He X, Wang M — Comparision of Ligasure hemorrhoidectomy and conservative treatment for thrombosed external hemorrhoids (TEH) in pregnancy · BMC Surgery · 2023
4. Fiordaliso M, De Marco FA, D'Alessandro V — Treatment of haemorrhoids in pregnancy: A retrospective review · Annali Italiani di Chirurgia · 2023