Blaasontsteking bij mannen: oorzaken, symptomen en behandeling

Een blaasontsteking bij mannen is minder gangbaar dan bij vrouwen, maar altijd een reden om naar de huisarts te gaan. De infectie wordt vrijwel altijd veroorzaakt door Escherichia coli-bacteriën en kan zich onbehandeld uitbreiden naar de prostaat of nieren. Bij mannen speelt bijna altijd een onderliggende oorzaak mee, zoals een vergrote prostaat of kathetergebruik.

Hoe ontstaat een blaasontsteking bij mannen?

Urine is normaal gesproken steriel. Een infectie begint wanneer bacteriën zich hechten aan de opening van de plasbuis en naar binnen migreren. Zodra zij de blaas bereiken, activeert het lichaam een acute ontstekingsreactie: immuuncellen in de blaaswand — waaronder zogenoemde ILC2-cellen — geven signaalstoffen zoals CGRP af die pijn en een dringende plasdrang veroorzaken.¹ Die reactie is tegelijk beschermend en de directe oorzaak van de klachten die je ervaart.

Afhankelijk van hoe ver de infectie reikt, onderscheiden artsen vier stadia:

Naast E. coli kunnen ook seksueel overdraagbare micro-organismen zoals Chlamydia en Mycoplasma een infectie van de plasbuis veroorzaken. Bij deze verwekkers is behandeling van beide partners noodzakelijk om herinfectie te voorkomen.

Welke mannen lopen meer risico op een blaasontsteking?

De mannelijke urinewegen beschikken over natuurlijke afweermechanismen: de lange plasbuis houdt bacteriën op afstand en de prostaatklier scheidt antimicrobiële stoffen af. Toch zijn sommige mannen kwetsbaarder:

• Vergrote prostaat (BPH): belemmert de urineafvoer, waardoor urine stagneert en bacteriegroei bevordert.
• Kathetergebruik: een verblijfskatheter vormt een directe route voor bacteriën naar de blaas.
• Diabetes: verstoort de immuunfunctie en verhoogt het infectierisico.
• Nierstenen of andere obstructies: stagnerende urine is een kweekvijver voor bacteriën.
• Verminderde weerstand: door ziekte of medicijnen zoals immunosuppressiva of chemotherapie.

Het risico neemt toe met de leeftijd, grotendeels doordat de prostaat bij oudere mannen vaker vergroot is en urineretentie vaker optreedt.

Welke symptomen wijzen op een blaasontsteking bij mannen?

Niet elke man met een blaasontsteking heeft klachten, maar typische symptomen zijn:

• Frequente, sterke aandrang om te plassen — met weinig urine per keer
• Brandend of pijnlijk gevoel tijdens het plassen
• Troebele, donkere of roodachtige urine — bij ernstigere vormen kan zichtbaar bloed voorkomen, ook wel hemorragische cystitis genoemd²
• Drukgevoel of pijn in de onderbuik of rond de plasbuis
• Vermoeidheid of een algemeen ziek gevoel

Koorts is géén typisch symptoom van een blaasontsteking die beperkt blijft tot de blaas. Ontwikkel je koorts in combinatie met pijn in de rug of zij, misselijkheid of braken, dan kan de infectie de nieren of prostaat hebben bereikt. Neem dan direct contact op met je huisarts.

Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over wanneer medische hulp noodzakelijk is.

Hoe stelt de arts de diagnose?

De arts vraagt om een midstraalmonster: na het reinigen van het genitale gebied vang je de middelste portie urine op in een steriele container. Het laboratorium onderzoekt de urine op:

• Witte bloedcellen (teken van ontsteking)
• Rode bloedcellen
• Bacteriën en hun gevoeligheid voor antibiotica via een kweek

Sommige verwekkers — zoals Mycoplasma en Chlamydia — zijn alleen aantoonbaar met gerichte tests. Overleg hierover met je arts als de reguliere kweek negatief uitvalt maar klachten aanhouden. Aanhoudende blaasklachten zonder aantoonbare bacteriële oorzaak kunnen wijzen op interstitiële cystitis/blaaspijnsyndroom (IC/BPS), een chronische aandoening waarbij oxidatieve stress en een verstoorde barrièrefunctie van het blaasslijmvlies een rol spelen.³⁴

Bij terugkerende infecties kan aanvullend onderzoek volgen, zoals een echo of cystoscopie.

Hoe wordt een blaasontsteking bij mannen behandeld?

De standaardbehandeling is een antibioticakuur. Bij mannen duurt die doorgaans 7 tot 14 dagen — langer dan bij vrouwen — om te voorkomen dat de infectie de prostaat bereikt. Prostaatweefsel is voor antibiotica slecht bereikbaar, waardoor een chronische prostaatontsteking (bacteriële prostatitis) aanmerkelijk lastiger te behandelen is.

Praktische tips tijdens de behandeling:

• Drink voldoende water om bacteriën via de urine af te voeren
• Maak de volledige kuur af, ook als klachten snel verdwijnen
• Raadpleeg je huisarts als klachten na 48 uur niet verbeteren
• Vermijd alcohol en cafeïne — beide kunnen de blaas extra prikkelen

Wanneer keert een blaasontsteking bij mannen terug?

Terugkerende infecties bij mannen zijn bijna altijd een signaal van een onderliggende oorzaak: een urinesteen, vergrote prostaat of langdurig kathetergebruik. Elke nieuwe episode geldt als een afzonderlijke infectie, ook als E. coli steeds de verwekker is — de bacteriestammen verschillen subtiel per episode.

Bij herhaalde blaasontstekingen verwijst de huisarts doorgaans door naar een uroloog voor nader onderzoek naar de onderliggende oorzaak.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat een man na een Candida-infectie een blaasontsteking krijgt?

Dat varieert sterk — van enkele dagen tot weken. Een blaasontsteking door Candida (een schimmel) is bij mannen zeldzaam en treedt vooral op bij een verzwakt immuunsysteem, langdurig antibioticagebruik of een verblijfskatheter. Laat altijd een kweek uitvoeren om de verwekker te bevestigen, want schimmelinfecties reageren niet op reguliere antibiotica.

Is een Candida-blaasontsteking een kwestie van uren of van dagen?

Doorgaans dagen, niet uren. De snelheid hangt af van de hoeveelheid schimmels, je afweersysteem en risicofactoren zoals diabetes of kathetergebruik. Raadpleeg een arts voor een gerichte diagnose — een standaard antibioticakuur werkt niet tegen schimmels.

Moet je buchu-thee één keer per dag drinken of meerdere keren?

Er bestaat geen wetenschappelijk onderbouwde dosering voor buchu-thee (Agathosma betulina) bij urinewegklachten. Gebruik het hooguit als aanvulling op een bewezen behandeling, nooit als vervanging. Overleg altijd met je huisarts of apotheker, zeker als je andere medicijnen gebruikt.

Kan een man een blaasontsteking krijgen via seks?

Ja, seksuele activiteit kan bacteriën naar de plasbuis brengen, met name bij anale seks. Daarnaast kunnen seksueel overdraagbare aandoeningen zoals chlamydia en mycoplasma een urethritis veroorzaken die sterk op een blaasontsteking lijkt. Gebruik bij twijfel een condoom en laat je testen bij klachten na seksueel contact.

Wat is het verschil tussen een blaasontsteking en prostatitis bij mannen?

Een blaasontsteking (cystitis) is een infectie van de blaas; prostatitis is een ontsteking van de prostaatklier. Symptomen overlappen, maar prostatitis gaat vaker gepaard met pijn in het perineum, moeite met plassen en koorts. Omdat antibiotica de prostaat moeilijk bereiken, is prostatitis doorgaans langduriger en lastiger te behandelen.