__CONFIG_group_edit__{"jusilw5x":{"name":"Paragraph","singular":"-- Text %s"},"jusim8ni":{"name":"Quote Title","singular":"-- Text %s"},"jusimmum":{"name":"Quotation Marks","singular":"-- Image %s"},"jusimu0n":{"name":"Author Name","singular":"-- Text %s"},"jusin0tq":{"name":"Author Image","singular":"-- Content Box %s"},"jusin92w":{"name":"Quote Box","singular":"-- Content Box %s"},"jusinfv3":{"name":"Quote Block","singular":"-- Content Box %s"}}__CONFIG_group_edit__
__CONFIG_local_colors__{"colors":{"b0430":"Accent Color"},"gradients":{}}__CONFIG_local_colors__

Tijdelijk Gratis!

Het Koolhydraatarm 7 dagen menu. Download het receptenboek meteen.

Gezondheid Algemeen

Laatste Update: 6 maart 2017

De tong: Waarom hebben we smaak?

4.4
(7)

proevenHet is allemaal zo gewoontjes: Je neemt een hap, proeft dat het een hap van een banaan is, wat je eigenlijk al wist omdat je de banaan zélf gepakt hebt. Het is zo vanzelfsprekend dat we er nooit aan denken dat dit ook wel eens achteruit kan gaan op het moment dat we ouder worden.

Hoe werkt onze smaak en wat kun je doen om het te verbeteren? 

Onze zintuigen

Om te kunnen communiceren met de buitenwereld hebben we verschillende zintuigen die prikkels van buitenaf ontvangen, doorsturen naar de hersenen waar deze geïnterpreteerd worden. Als het bijvoorbeeld hard waait, vangt je huid deze signalen op, stuurt dit door naar de hersenen waar het vertaald wordt als ‘Het waait hard’.

Maar we kunnen dat nooit met één zintuig doen. Ook de ogen werken in dit voorbeeld mee: Je ziet dat de bomen fors bewegen, dus ‘zal het wel hard waaien’. De info van je ogen en je huid bepalen in dit geval dus samen dat de hersenen dit interpreteren als ‘hard waaien’.

We hebben in totaal 5 zintuigen:

  • Met de tong kunnen we proeven en voedsel aftasten op textuur. Ook speelt de tong een belangrijke rol bij het kauwen en slikken.
  • Met de oren kunnen we geluiden opvangen en ongeveer de richting van het geluid bepalen.
  • Met de ogen kunnen we zien en tevens de afstand van een object inschatten.
  • Met de neus kunnen we ruiken. De neus werkt veel samen met de tong.
  • Met de huid kunnen we voelen. Zowel een direct contact zoals een aanraking, als een indirect contact zoals bijvoorbeeld de wind of warmte.

Maar goed, we gaan ons nu even concentreren op de tong, de smaakbeleving en de noodzaak voor je gezondheid om goed te kunnen proeven. Ook gaan we kijken hoe de andere zintuigen samenwerken met de tong. Met andere woorden, het is niet alleen de tong die een smaakbeleving veroorzaakt.

De anatomie van de tong

smaakpapillenDe tong bestaat onder andere uit twee soorten spieren: Spieren die de tong in de mond kunnen bewegen, en spieren die de tong van vorm kunnen laten veranderen. In totaal zijn er 8 spieren nodig om de tong in alle gewenste richtingen te bewegen en van vorm te laten veranderen.

De tong is aan het lichaam verbonden via de onderkaak, het tongbeen en helemaal achterin via de schedelbasis. Aan de onderzijde is de tong verbonden met de mond zelf, via de tongriem. Deze tongriem bepaalt onder andere hoe je articuleert: Als de tongriem te kort is, kunnen bijvoorbeeld de letters l en r niet goed worden uitgesproken.

Op de tong zelf zitten meer dan 9.000 smaakpapillen of smaakknoppen. Hiermee proeven we de 4 basissmaken: zoet, zout, bitter en zuur. Onlangs is hier nog een vijfde smaak aan toegevoegd: Hartig, of Umami. Er is momenteel nog onderzoek gaande naar een mogelijk zesde smaak waarmee je eventueel ‘vet’ zou kunnen proeven.

De tong heeft nog meer functies dan alleen maar proeven. Je tong gebruik je om je tanden schoon te maken, om overtollig speeksel af te likken, als instrument tijdens het eten en drinken, om het voedsel goed in de mond te verdelen tijdens het kauwen, om te slikken, en natuurlijk gebruik je je tong bij een gepassioneerde kus.

Daarnaast speelt de tong een hele belangrijke rol bij het praten, met name in het articuleren. Zonder tong kun je in principe ‘gewoon’ verder leven, maar wel met hele grote beperkingen.

Proeven met je neus en ogen!

Technisch gezien proef je met je tong. Dat is helemaal waar, maar de hersenen hebben veel meer informatie nodig. Voordat je een hap neemt, hebben je ogen al een beeld van wat je gaat eten, en op het moment dat de lepel onder je neus hangt ruiken we ook eens. Deze informatie wordt, samen met de informatie van de smaakpapillen, naar de hersenen gestuurd en geïnterpreteerd.

Hier zijn in het verleden wetenschappelijke proeven mee gedaan door mensen voedsel te geven in de vorm van mooie, oranje worteltjes, maar smaakte naar bloemkool. Op het moment dat je dan een hap neemt, verwacht je op voorhand dat het naar wortelen gaat smaken, maar de smaakpapillen vertellen iets heel anders.

Daarbij komt nog het feit dat de geurstoffen tijdens het kauwen vrijkomen en via een speciaal, intern, kanaal bij je neus komen. Hierdoor ruik je wat je op dat moment aan het eten bent. Bij de wetenschappelijke test kwam deze beelden niet helemaal overeen.

Natuurlijk is dit een gewenning en een leerproces, maar het geeft wel aan dat deze drie zintuigen heel nauw samenwerken in dit proces. Het resultaat bij de proefpersonen: vies, terwijl ze allemaal normaliter van wortelen en bloemkool houden.

In heel veel gevallen denken mensen, op het moment dat ze een smaakstoornis hebben, dat er iets mis is met de communicatie tussen de smaakpapillen en de hersenen. Maar in ongeveer 75 van de gevallen is dat helemaal niet waar.  Zoals eerder gezegd, komen er aroma’s vrij tijdens het kauwen, die via een kanaal de neus bereikt. Het ruiken is dus een deel van de smaaksensatie.

Als dit kanaal geblokkeerd is, bijvoorbeeld als je verkouden bent of de griep hebt, kunnen deze aroma’s de neus niet bereiken waardoor de haarcellen in de neus ook niet gestimuleerd kunnen worden. Het gevolg is dat een groot deel van de smaakbeleving verloren gaat. Uit tests is gebleken dat voeding met smaak, maar zonder geur, een hele vlakke en saaie smaakbeleving hebben.

Er is dus een heel duidelijk verband tussen de reukzin en de smaakzin.

Waarom is reuk en smaak zo belangrijk?

Reuk en smaak is natuurlijk belangrijk voor de sensatie van eten. Dit gaat prima als je jong bent of van middelbare leeftijd bent. Maar zodra je de 50 jaar passeert, gaat het vermogen om smaak en geur waar te nemen beetje bij beetje afnemen.

Dit feit, in combinatie met andere lichamelijke veranderingen in het lichaam, heeft een hele sterke invloed op het eten en verteren van voedsel. Het vermindert in het algemeen het levensgenot. In een later stadium kan dit een hele grote wissel trekken op het voedingspatroon.

Het smaakt gewoon niet meer als voorheen, dus de zin om te eten verdwijnt ook. Met name oudere mensen eten daarom veel minder, wat kan leiden tot ongewenst gewichtsverlies met alle gevolgen van dien.

Een andere belangrijke functie van smaak is de bescherming tegen giftige gevaren van buitenaf. Reuk en smaak beschermen je ook tegen bedorven voedsel. Beschimmeld voedsel zie je direct, dus dat ga je niet eten. Maar als het voedsel bedorven is, maar je ziet het niet, dan kun je het ruiken. En ook al ruik en zie je niks, kun je het proeven.

In het ergste geval spuug je het eten gewoon weer uit, waardoor het bedorven voedsel het lichaam niet kan bereiken. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld giftige bessen. Aangezien de bittere smaakbeleving de meest sterke smaak is, wordt je beschermd voor het eten van bijvoorbeeld giftige bessen die in de meeste gevallen een bittere smaak hebben.

[pullquote]Iets bitters betekend voor het lichaam altijd gevaar.[/pullquote]

Umami, de vijfde smaak

Eerder in dit artikel heb ik het al even genoemd. Een Japanse onderzoeker heeft ontdekt dat er nog een vijfde smaaksensor bestaat: Umami. Umami staat beter bekend als Glutamaat. Dit is de ‘hartige’ smaakbeleving. Glutamaat bestaat in verschillende verbindingen zoals natrium-Glutamaat of calcium-Glutamaat.

Maar ongeacht welke verbinding ze aangaat, Glutamaat blijft Glutamaat. Door het eten van Glutamaat krijg je een betere smaakbeleving waardoor de eetlust toeneemt. Dit zou dus een prima hulpmiddel zijn om ouderen weer met smaak te kunnen laten eten, om ze weer aan het eten te krijgen.

Er is nog een zesde smaak in onderzoek, namelijk die van ‘vet’. Men vermoed dat deze ook aanwezig is, maar wetenschappelijk bewijs is hiervoor nog niet geleverd. We wachten dus maar even af…

Tips om je smaak (en reuk) te verbeteren

In veel gevallen wordt de smaak en de reuk afgevlakt door té veel eten of door té snel eten. Op de lange duur zal de smaakbeleving achteruit gaan. Dit is erg jammer en beslist onnodig. Hierbij geef ik je een aantal tips voor het verbeteren van je smaak- en geurvermogen:

  • Drink regelmatig water. Een uitgedroogde mond zal op den duur je smaakpapillen aantasten.
  • Let op de medicijnen die je slikt. Vaak is één van de bijwerkingen dat je smaakzin achteruit gaat. Hoewel dit wel tijdelijk is, gedurende het gebruik van de medicijnen, kun je je arts vragen om vervanging.
  • Roken tast je reuk en smaakzin aan. Stoppen dus!
  • Stel jezelf niet langdurig bloot aan vieze en irritante geuren. Dit zal je geur- en smaakzin veranderen en zelfs beschadigen.
  • Neem de tijd om te kauwen. Tijdens dit kauwen komen de aroma’s vrij die door de neus worden waargenomen. Goed kauwen betekent eten met meer smaak!
  • Neem tijdens het eten afwisselende happen. Ga niet éérst de groenten op eten waarna je het vlees naar binnen gaat schuiven. Afwisseling in smaak en geur zorgen voor een stimulans van de zintuigen.
  • Vermijd heel heet drinken en eten. De hoge hitte kan je smaakpapillen beschadigen.

Conclusies en aanbevelingen

Wees zuinig op je smaakpappillen. Houdt deze in vorm door afwisselend te eten. Hier heb je, zeker op latere leeftijd, grote voordelen van. Op deze manier blijf je zo lang mogelijk genieten van smaak en geur, met zo weinig mogelijk achteruitgang in de loop van de tijd..

Nog vragen naar aanleiding van dit artikel? Laat het mij weten door hieronder een reactie achter te laten!

Waardevol artikel?

Geef ons hieronder dan een 5 sterren beoordeling! Alvast bedankt!

We are sorry that this post was not useful for you!

Let us improve this post!

Tell us how we can improve this post?


OVER DE AUTEUR:

Robert Jan Hendriks

Robert Jan Hendriks (RJ) is de oprichter en drijvende kracht achter OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.


Aanbevolen artikelen voor jou: 


Laat hieronder een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met

  1. ik heb een vraag ik ben al vierjaar mijn reuk en smaak kwijt en pijnlijke tong dat ik er wakker blijft van ik ben daardoor slechter gasn slapen veel pijn de arts kan niks is er echt niks om dit behandelen super vervelend en radeloos is dit help kan ik ook tip krijgen aub

    Reply

  2. Voor pijnlijke tong zou ik vit B12 zuigtabletten aanraden,helpt echt goed,miss dat je reuk en smaak dan ook verbeterd.

    Reply

  3. Mijn moeder heeft wel een hele goede reuk maar heeft al twee jaar geen smaak meer.
    Wat kun je daar aan doen en gaat het over of nooit.

    Reply

  4. Sinds 7 weken, na ondergaan van een zware griep, ben ik mijn smaak en geur helemaal kwijt geraakt. Ik proef wel, beetje zuur, zout en zoet, maar de smaak helemaal kwijt. Voorheen erg gevoelig voor smaak en geur. Nu helemaal niets.
    Wat is te doen, heb best veel overgelezen, wat te doen is en zo, maar soms raak ik even in twijfel, of dit ooit hersteld?

    Zou graag wat extra tips, info voor jullie willen ontgaven.
    Ben zelf een verpleegkundige en kan mijn werk niet meer goed uitvoeren.

    Reply

    1. Of dit definitief is, of dat je smaak weer terugkomt, is op afstand heel lastig te zeggen.
      Ben je al bij een specialist geweest?

      Reply

    2. Ik heb twee jaar geleden hetzelfde ondervonden door een zware griepvirus mijn reuk en smaak kwijt. Ik heb tips opgevolgd van het reuk en smaakcentrum in het ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede. Had mezelf in laten schrijven voor behandeling, heb een jaar op wachtlijst gestaan, totdat ik in september 2017 aan de beurt kwam. Eerst heb ik meteen na de griep bij een reformwinkel, vier oliën gekocht in een klein flesje , Citroën, kruidnagel, eucalyptus en rozen. Je moet hier zo vaak mogelijk per dag een voor een aan ruiken, om je reukepithel te activeren om te ruiken. Bij mij heeft het geholpen, dat mijn reuk langzaam terugkwam. Mijn smaak werd ook iets beter. Na een uitgebreid onderzoek van allerlei reuk en smaaktesten en mr I scan, kwam eruit, dat de circulatie in mijn mond naar de achterkant van mijn neus naar hersens niet goed is. De reuk schijnt het allerbelangrijkste te zijn bij je smaakbeleving. Bij iedereen is een andere diagnose natuurlijk, misschien dat je iets aan deze informatie heeft, maar ik zou je aanraden een afspraak te maken met ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede, mij hebben die reukflesjes goed geholpen. Succes en sterkte.

      Reply

  5. Lydia Szyszka,
    Ook ik heb na een griep en een bronchitis gedurende 7 weken pijnstillers( Dafalgan) , antibiotica( amoxcicilline en azithromycine) genomen en was van meetaf aan mijn smaak kwijt. je bent dus niet de enige die smaakloos verder moet! Morgen stop ik de kuur met azithromycine en wacht af of de smaak terug keert.Anders zullen we moeten overschakelen op een dieet dat zeer spicy is . En of dat zal helpen moeten we opnieuw afwachten;

    Reply

  6. Ik ben nu bijna twee jaar mijn smaak en reuk voor 50 % kwijt na een virusinfectie, naar reuk en smaakcentrum in ede geweest, allerlei onderzoeken gehad en mriscan, uitslag vond ik erg vaag, ze vertelde mij alleen, dat mijn circulatie in mijn mond via achterkant van mijn neus niet goed werkt, hier moest ik het maar mee doen, geen uitleg gehad, wat hier eventueel aan te doen is.Het beïnvloed elke dag je leven. Ik heb bepaald eten, zoals makreel en zalm, wat ik wel proef, beetje onverklaarbaar.

    Reply

  7. Hallo,..... Het troost om ervaringsverhalen te lezen!
    Al vaker googelde ik op 'van alles' mbt. dit onderwerp en vandaag op 'wat eten mensen met smaak&reukstoornis' en vond deze site.
    Fijn ook dat RJ vanuit de eigen ervaring onderzoekt en ik ben benieuwd of hij dit werkgerelateerd doet.

    Sinds een jaar ben ik smaak en reuk voor 95% kwijt. Na een ongeval, val met hoofd op straat, raakte ik in coma voor 2 dagen.
    Wat bijzonder is dat ik na het revalidatieverblijf vlgs. mij meer reuk en smaak had dan nu, ik heb de ervaring dat het nog steeds achteruit gaat.
    Het verschilt ook wel en ik probeer een manier te vinden om ermee om te gaan. Omdat ik alleen woon heb ik daar veel creativiteit voor nodig; bv. drink ik mijn smakeloze kopje koffie in de ochtend als ritueel en ga daar voor zitten, zo ook een glas port voordat ik ga eten.

    In de verschillende reacties lees ik de link met reuk, dit geeft mij wel weer een extra ritueel: veel ruiken en water drinken om de smaakpapillen wakker te helpen houden.
    Wat ik vooral mis is de ervaring dat ik geen trek in eten heb, noch de voldaan ervaring erna. Ook heb ik wel eens beschreven hoe ik 'smaak&reuk-vervalsing' beleef: zo vreemd wanneer bv. gefruite uitjes ''stinken''.

    De neuroloog en revalidatiearts geven mij een vraagteken wanneer ik er vragen over stel: het is een onderwerp waar nog weinig over bekend is en behandeling beperkt zich tot adviezen en een 'wellicht komt het terug'.

    Vraag, hoe beleven anderen deze uitzichtloosheid, en hoe beïnvloed dit jullie leven?
    Wel is het zo dat ik ervan overtuigd raak dat leefstijl: bewegen, buiten, sporten etc. en structuur en een zekere nuchterheid vooral mentaal ook helpen.
    Zo schreef ik een a-4tje met dingen die ik voor die tijd graag deed of lekker vond, daar kijk is soms naar en doe of eet iets daarvan.

    Tip die ik kreeg van een ervaringsdeskundige:
    'eet met je ogen'

    Succes en sterkte allemaal, groet Corry

    Reply

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}
2 Shares
Tweet
Pin
Share2