Eczeem achter of in het oor: oorzaken, behandeling en wanneer naar de huisarts

Eczeem achter of in het oor veroorzaakt intense jeuk, roodheid en schilfering. Meestal gaat het om atopisch eczeem of contacteczeem — beide goed beheersbaar zodra je de uitlokkende factor kent en de huid consequent hydrateert.¹ De behandeling begint bij het vermijden van de prikkel, aangevuld met dagelijkse verzorging met een parfumvrije emollient.²

Wat is eczeem in of achter het oor precies?

Eczeem (atopische dermatitis of contactdermatitis) is een chronische ontsteking waarbij de huidbarrière minder goed functioneert.¹ Hierdoor dringen allergenen en irriterende stoffen makkelijker door, wat leidt tot de typische klachten:

• Intense jeuk, ook ‘s nachts
• Roodheid en schilfering van de huid
• Natte huid, korstjes of kleine blaasjes
• Verdikking van de huid bij aanhoudend krabben

De huid achter het oor is dun, warm en vochtig — ideale omstandigheden voor irritatie. Eczeem in het oor (de gehoorgang) komt eveneens voor en kan klachten geven die lijken op otitis externa, een ontsteking van de gehoorgang.³

Waardoor ontstaat eczeem achter het oor?

Er zijn twee hoofdoorzaken:

Atopisch eczeem

Bij atopisch eczeem speelt een combinatie van erfelijke aanleg en een verstoorde immuunreactie een rol.⁴ De huidbarrière functioneert minder goed, waardoor de huid gevoeliger reageert op uitlokkende factoren zoals stress, transpiratie en temperatuurwisselingen.⁵

Contacteczeem

Contacteczeem ontstaat door direct contact met een allergeen of irriterende stof.¹ Veelvoorkomende triggers voor eczeem achter het oor:

• Shampoo, haarverf of conditioner
• Nikkel of andere metalen in oorbellen of brillenmonturen
• Het materiaal of de pasvorm van een hoortoestel
• Oordopjes of in-ear oortjes

Gebruik je recent een nieuw product en begonnen de klachten kort daarna? Dan is contacteczeem de meest logische verklaring.

Hoe behandel je eczeem achter of in het oor?

Stap 1: Achterhaal de uitlokkende factor

Houd twee weken bij welke producten je gebruikt — shampoo, zeep, sieraden, haaraccessoires — en wanneer de klachten opvlakken. Stop tijdelijk met verdachte producten. Bij contacteczeem levert dit vaak al merkbare verbetering op.²

Gebruik je een hoortoestel en vermoed je dat dit de oorzaak is? Overleg met je audioloog of een ander materiaal of model beschikbaar is.

Stap 2: Verzorg en hydrateer de huid

Een vette, parfumvrije emollient helpt de huidbarrière te herstellen en vermindert jeuk.² Breng dit meerdere keren per dag aan, ook wanneer je geen klachten hebt.

Stap 3: Wat je moet vermijden

• Niet krabben. Krabben beschadigt de huid, verergert de ontsteking en verlengt het herstel.
• Geen wattenstaafjes in het oor. Dit irriteert de gehoorgang en vergroot het risico op beschadiging.⁶
• Vermijd heet water. Gebruik lauw water en een milde, zeepvrije wasgel.

Wanneer is eczeem in het oor gevaarlijk?

Eczeem in de gehoorgang vraagt extra zorg. De huid is er gevoelig en moeilijk bereikbaar. Onbehandeld eczeem in het oor kan de huidbarrière zodanig aantasten dat bacteriën of schimmels makkelijker binnendringen, wat kan leiden tot otitis externa (een gehoorgangontsteking).³⁷

Breng geen zalven in het oor aan zonder advies van je huisarts of KNO-arts. Gebruik nooit wattenstaafjes in de gehoorgang — ook niet om te krabben.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Raadpleeg je huisarts als:

• Klachten niet verbeteren binnen twee tot vier weken ondanks zelfzorg
• Er tekenen van infectie zijn: gele korst, pus, warmte of koorts
• De jeuk het slapen ernstig verstoort
• Je vermoedt dat een hoortoestel of medicijn de oorzaak is

Meer informatie over eczeem en wanneer je hulp moet zoeken, vind je op Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen over eczeem achter en in het oor

Welke zalf werkt het beste bij eczeem achter het oor?

Bij milde klachten is een parfumvrije, hydraterende emollient de eerste keuze. Bij een actieve ontsteking kan de huisarts een milde corticosteroïdenzalf voorschrijven.² Gebruik corticosteroïden altijd kortdurend en alleen op medisch advies.

Kan eczeem achter het oor ook in het oor komen?

Ja, eczeem kan zich uitbreiden van de huid achter het oor naar de gehoorgang. Eczeem in de gehoorgang is kwetsbaarder en kan leiden tot secundaire infectie.³ Raadpleeg hiervoor je huisarts of KNO-arts.

Kan mijn hoortoestel eczeem veroorzaken?

Ja, het materiaal of de pasvorm van een hoortoestel kan de huid achter of in het oor irriteren en contacteczeem uitlokken.² Bespreek met je audioloog of een ander model of materiaal beter bij jouw huid past.

Is eczeem achter het oor besmettelijk?

Nee, eczeem is niet besmettelijk. Het is een niet-infectieuze ontsteking van de huid die verband houdt met erfelijke aanleg of contactallergie.¹ Je kunt het niet overdragen op anderen.

Kan eczeem in het oor suizen veroorzaken?

Suizen (tinnitus) en eczeem zijn twee aparte aandoeningen. Ze kunnen tegelijk voorkomen wanneer huidirritatie in de gehoorgang ongemak veroorzaakt, maar een direct oorzakelijk verband is niet aangetoond. Raadpleeg een arts als beide klachten samen optreden.

Hoe lang duurt eczeem achter het oor?

Dat varieert. Contacteczeem verdwijnt vaak zodra de uitlokkende factor wordt weggenomen. Atopisch eczeem is chronisch maar goed beheersbaar met consequente huidverzorging.⁵ Houdt eczeem langer dan vier weken aan, raadpleeg dan je huisarts.

Mag ik zalf van de drogist gebruiken bij eczeem achter het oor zonder recept?

Hydraterende zalven (emollients) zijn vrij verkrijgbaar en veilig voor dagelijks gebruik. Corticosteroïdenzalven zijn in Nederland in lage sterkte beperkt vrij verkrijgbaar. Vraag altijd advies aan de apotheker over de juiste sterkte en maximale toepassingsduur.