Psoriasis of eczeem: zo zie je het verschil

Rode, schilferige plekken op je huid kunnen zowel eczeem als psoriasis zijn. Het verschil zit in drie dingen: de locatie op je lichaam, de dikte van de schilfers en de onderliggende oorzaak. Eczeem wordt meestal uitgelokt door externe prikkels; psoriasis is een auto-immuunziekte die van binnenuit ontstaat.¹²

Wat is eczeem precies?

Eczeem is een verzamelnaam voor huidaandoeningen die zich uiten als rode, schilferige, jeukende plekken. Atopisch eczeem — de meest voorkomende variant — is een chronische ontsteking waarbij de huidbarrière verstoord is en het immuunsysteem overreageert op onschuldige prikkels.¹

Bij contacteczeem speelt een externe uitlokkende factor de hoofdrol: een allergeen (zoals nikkel of parfum) of een irriterende stof (zoals schoonmaakmiddelen).³ Vermijd je die stof, dan verdwijnen de klachten meestal vanzelf.

Is er geen duidelijke trigger, dan richt de behandeling zich op symptoomverlichting. Dat begint vaak met indifferente crèmes en bij opvlammingen corticosteroïdzalf. Bij ernstige of therapieresistente vormen kan de dermatoloog modernere middelen voorschrijven, zoals biologicals of JAK-remmers.⁴

Wat maakt psoriasis anders dan eczeem?

Psoriasis is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem een foutief signaal afgeeft: huidcellen delen tot tien keer sneller dan normaal.² Die overtollige cellen stapelen zich op als dikke, zilverwitte schilfers op scherp begrensde rode plekken. Omdat de oorzaak van binnenuit het lichaam komt, is psoriasis niet eenvoudig weg te nemen en verloopt het doorgaans chronisch.⁵

Recente inzichten laten zien dat psoriasis meer is dan alleen een huidziekte. Er is een sterke associatie met het metabool syndroom — waaronder overgewicht, hoge bloeddruk en verstoorde bloedsuikerwaarden — wat het behandelplan beïnvloedt.⁶

Meer betrouwbare achtergrondinformatie over beide aandoeningen vind je op Thuisarts.nl.

Hoe zie je het verschil tussen psoriasis en eczeem?

De locatie op je lichaam en het uiterlijk van de plekken zijn de sterkste aanwijzingen:

Kenmerk	Eczeem	Psoriasis
Voorkeursplek	Binnenkant ellebogen en knieën	Buitenkant ellebogen en knieën
Schilfers	Fijn, soms vochtige blaasjes	Dik, droog, zilverachtig
Begrenzing	Vaag, geleidelijke overgang	Scherp begrensd
Jeuk	Vaak heftig	Soms, ook brandend gevoel
Nagels	Zelden aangedaan	Putjes, verkleuring, brokkelen7

Bij psoriasis kunnen ook de nagels en gewrichten betrokken raken. Nagelpsoriasis komt voor bij tot 80% van de mensen met psoriasis en kan zelfs het eerste symptoom zijn, nog vóór huidklachten verschijnen.⁷ Lees meer over psoriasis op de hoofdhuid als je daar specifiek last van hebt.

Hoe stelt je huisarts de diagnose?

Je huisarts kijkt naar de combinatie van locatie, het uiterlijk van de plekken en je klachtengeschiedenis. Zijn er aanwijsbare uitlokkende factoren — een allergeen of irriterende stof? Dan wijst dat eerder op eczeem. Zijn de plekken scherp begrensd, zitten ze aan de buitenkant van de gewrichten en zijn er eventueel nagel- of gewrichtsklachten? Dan past het beeld beter bij psoriasis.⁵⁸

Bij twijfel kan een verwijzing naar de dermatoloog volgen. Die kan zo nodig een kleine huidbiopsie nemen: een stukje huid dat onder de microscoop wordt bekeken om de diagnose te bevestigen.

Wanneer is het zelfs voor specialisten lastig?

Als de plekken alleen op handen of voeten zitten, is de diagnose uitdagend — ook voor de dermatoloog. Eczeem, psoriasis én een huidschimmel (tinea pedis of tinea manuum) kunnen er dan vrijwel identiek uitzien.⁸ Een verkeerde diagnose leidt tot een verkeerde behandeling, waardoor klachten kunnen verergeren.

Twijfel je over je eigen huid? Maak een afspraak bij je huisarts in plaats van zelf te behandelen. Zeker als de plekken langer dan twee tot drie weken aanhouden of verergeren.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of ik psoriasis of eczeem heb?

De locatie van de plekken is een sterke aanwijzing: eczeem zit vaker aan de binnenkant van ellebogen en knieën, psoriasis aan de buitenkant. Psoriasis geeft doorgaans dikkere, zilverwitte schilfers met een scherpe begrenzing; eczeem geeft fijnere schilfers en soms vochtige blaasjes. Voor een betrouwbare diagnose is een bezoek aan de huisarts nodig, zeker als de klachten langer dan twee à drie weken aanhouden.

Is psoriasis besmettelijk?

Nee, psoriasis is niet besmettelijk. Het is een auto-immuunziekte die van binnenuit het lichaam ontstaat en niet overdraagbaar is via huidcontact. Je kunt psoriasis dus niet ‘oplopen’ via iemand die het heeft.

Kan eczeem overgaan in psoriasis?

Nee, eczeem wordt niet psoriasis. Het zijn twee biologisch fundamenteel verschillende aandoeningen met een andere oorzaak en een ander ziekteverloop. Wel kunnen beide aandoeningen tegelijk bij dezelfde persoon voorkomen, wat de diagnose extra ingewikkeld maakt.

Wat doet de huisarts als hij twijfelt aan de diagnose?

Bij twijfel — bijvoorbeeld als de plekken alleen op handen of voeten zitten — kan je huisarts je doorverwijzen naar een dermatoloog. Die kan zo nodig een huidbiopsie nemen: een klein stukje huid dat onder de microscoop bekeken wordt om de diagnose te bevestigen.

Is psoriasis erfelijk?

Er is een genetische aanleg voor psoriasis: als een eerstegraads familielid het heeft, is de kans om het zelf te krijgen verhoogd. Toch is erfelijkheid niet de enige factor; omgevingsinvloeden en stress spelen ook een rol bij het al dan niet tot uiting komen van de ziekte. Raadpleeg je huisarts als je familiegeschiedenis en klachten je zorgen baren.

Kan psoriasis ook de nagels aantasten?

Ja, nagelpsoriasis komt voor bij tot 80% van de mensen met psoriasis. Je nagels kunnen putjes, verkleuring of brokkeling vertonen. Soms is nagelpsoriasis zelfs het eerste symptoom, nog vóór er huidklachten optreden. Een dermatoloog kan de nagels beoordelen en een gerichte behandeling instellen.

Is psoriasis alleen een huidziekte?

Nee, psoriasis is een systemische auto-immuunziekte die ook buiten de huid gevolgen kan hebben. Er is een sterke associatie met het metabool syndroom (overgewicht, hoge bloeddruk, verstoord cholesterol) en met gewrichtsontsteking (artritis psoriatica). Daarom kijkt je arts bij psoriasis ook naar je algemene gezondheid.

Footnotes

1. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M. Unraveling the skin: a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches. Frontiers in Immunology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38500882/ ↩ ↩²

2. Sugumaran D, Yong ACH, Stanslas J. Advances in psoriasis research: From pathogenesis to therapeutics. Life Sciences. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39153596/ ↩ ↩²

3. Schuler CF 4th, Billi AC, Maverakis E. Novel insights into atopic dermatitis. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36428114/ ↩

4. Gatmaitan JG, Lee JH. Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis. International Journal of Molecular Sciences. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37511138/ ↩

5. Perry M. Psoriasis: an overview. British Journal of Nursing. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39141331/ ↩ ↩²

6. Wu JJ, Kavanaugh A, Lebwohl MG. Psoriasis and metabolic syndrome: implications for the management and treatment of psoriasis. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35238067/ ↩

7. Canal-García E, Bosch-Amate X, Belinchón I. Nail Psoriasis. Actas Dermo-Sifiliográficas. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35697407/ ↩ ↩²

8. Helm MF, Clebak KT, Critchfield L. Psoriasis and Papulosquamous Disorders. Primary Care. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40835291/ ↩ ↩²

Bronnen

1. Afshari M, Kolackova M, Rosecka M — Unraveling the skin: a comprehensive review of atopic dermatitis, current understanding, and approaches · Frontiers in Immunology · 2024
2. Schuler CF 4th, Billi AC, Maverakis E — Novel insights into atopic dermatitis · The Journal of Allergy and Clinical Immunology · 2023
3. Sugumaran D, Yong ACH, Stanslas J — Advances in psoriasis research: From pathogenesis to therapeutics · Life Sciences · 2024
4. Perry M — Psoriasis: an overview · British Journal of Nursing · 2024
5. Canal-García E, Bosch-Amate X, Belinchón I — Nail Psoriasis · Actas Dermo-Sifiliográficas · 2022
6. Wu JJ, Kavanaugh A, Lebwohl MG — Psoriasis and metabolic syndrome: implications for the management and treatment of psoriasis · Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology · 2022
7. Gatmaitan JG, Lee JH — Challenges and Future Trends in Atopic Dermatitis · International Journal of Molecular Sciences · 2023
8. Helm MF, Clebak KT, Critchfield L — Psoriasis and Papulosquamous Disorders · Primary Care · 2025