TENS bij jicht: helpt elektrische stimulatie tegen jichtpijn?

Voor TENS bij jicht bestaat nauwelijks rechtstreeks onderzoek. Verwante technieken zijn wel bestudeerd: elektroacupunctuur gaf in een meta-analyse van gerandomiseerde studies minder pijn bij acute jichtartritis¹, en zenuwstimulatie via het oor remde jichtontsteking bij muizen². TENS kan hooguit een aanvulling zijn op je gewone behandeling en verlaagt je urinezuur niet.

Wat is jicht en waarom doet een aanval zo’n pijn?

Jicht is een gewrichtsontsteking door urinezuurkristallen. Als er langdurig te veel urinezuur in je bloed zit, kunnen kristallen neerslaan in een gewricht. Je afweer reageert daar heftig op, met een plotselinge, zeer pijnlijke aanval als gevolg. Vaak zit die in de grote teen, maar ook enkels, knieën en vingers kunnen meedoen. Een heldere uitleg voor patiënten vind je op Thuisarts.nl.

Dat mensen hier gevoelig voor zijn, heeft een evolutionaire achtergrond. De meeste zoogdieren breken urinezuur af met het enzym uricase. Bij mensen en mensapen is dat enzym in de loop van de evolutie uitgeschakeld, waardoor ons urinezuurgehalte van nature hoger ligt³. Dezelfde kennis wordt gebruikt bij de ontwikkeling van uricase als geneesmiddel³.

Hoe werkt TENS als pijnbestrijding?

TENS staat voor transcutaneous electrical nerve stimulation: zenuwstimulatie met zwakke stroompulsen door de huid heen. Een klein apparaat geeft die pulsen af via zelfklevende elektroden. Je voelt een tinteling op de plek van de plakkers.

De gangbare verklaring is dat de tinteling het pijnsignaal op weg naar de hersenen deels overstemt. Dat heet de poorttheorie van pijn (gate control theory). TENS richt zich dus op hoe je pijn ervaart. Het doet niets aan de kristallen in het gewricht en niets aan het urinezuur in je bloed.

Werkt TENS ook specifiek bij jichtpijn?

Dat is niet aangetoond. In het recente onderzoek naar elektrische stimulatie bij jicht gaat het vrijwel steeds om twee andere technieken, niet om het TENS-apparaat dat je thuis gebruikt.

Elektroacupunctuur. Hierbij loopt zwakke stroom door acupunctuurnaalden. Een systematische review met meta-analyse uit 2023 bundelde gerandomiseerde studies bij mensen met acute jichtartritis. Elektroacupunctuur hing daarin samen met minder pijn dan de vergelijkingsbehandeling¹. De onderzoekers vragen zelf om grotere en beter opgezette studies voordat je er harde conclusies aan kunt verbinden¹. Een studie uit 2026 beschrijft een mogelijk mechanisme: remming van het NLRP3-inflammasoom, een eiwitcomplex dat de ontstekingsreactie op urinezuurkristallen aanjaagt⁴.

Zenuwstimulatie via het oor. Bij transcutaneous auricular vagus nerve stimulation (taVNS) prikkelt een elektrode op de oorschelp een tak van de nervus vagus, een zenuw die ontstekingsreacties helpt afremmen. Bij muizen met opgewekte jichtontsteking verminderde dit de ontsteking, doordat er minder neutrofielen (een type witte bloedcel) het weefsel binnendrongen². Een overzichtsartikel uit 2025 noemt taVNS een veelbelovende onderzoeksrichting bij reumatische aandoeningen, maar de stap naar de dagelijkse praktijk is nog niet gezet⁵.

Elektroacupunctuur en taVNS zijn dus iets anders dan TENS. Je kunt de uitkomsten niet één op één overzetten op een TENS-apparaat. Wat je er wel uit kunt afleiden: elektrische stimulatie bij jicht wordt serieus onderzocht, maar voor TENS zelf ontbreekt het bewijs.

Welke behandeling van jicht is wél goed onderbouwd?

De basis van de jichtbehandeling is medicatie, aangevuld met leefstijl. Bij een aanval schrijft de huisarts meestal een ontstekingsremmende pijnstiller, colchicine of prednison voor. Wie vaak aanvallen heeft, kan een middel krijgen dat het urinezuur blijvend verlaagt, zoals allopurinol. Welke keuze bij jou past, hangt af van je nieren, je hart en je andere medicijnen. Op Thuisarts.nl staat wat je huisarts kan doen en wat je zelf kunt doen.

TENS hoort niet in dit rijtje thuis. Wil je het proberen tegen aanhoudende gewrichtspijn, zie het dan als iets ernaast en stop nooit op eigen houtje met voorgeschreven medicijnen. Lees ook meer over natuurlijke ontstekingsremmers en over de samenhang tussen jicht en diabetes.

Is TENS thuis veilig te gebruiken bij jicht?

Bij gezonde volwassenen die de gebruiksaanwijzing volgen, geeft TENS zelden problemen. In deze situaties begin je er niet aan zonder overleg met je arts:

• Pacemaker of ICD: de stroompulsen kunnen het apparaat storen. Overleg eerst met je cardioloog.
• Zwangerschap: gebruik TENS alleen op advies van je arts of verloskundige.
• Epilepsie of een hartritmestoornis: vraag eerst advies.
• Beschadigde of ontstoken huid: plak geen elektroden op wondjes, eczeem of een rood, gezwollen gewricht.
• Voorkant van de hals, hoofd en borst: plaats daar geen elektroden.
• Verminderd gevoel in voeten of handen, bijvoorbeeld door diabetes: je merkt dan slechter of de stroom te sterk staat.

Gebruik je meerdere medicijnen of heb je een chronische aandoening? Bespreek TENS dan met je huisarts, apotheker of fysiotherapeut. Een fysiotherapeut kan je ook helpen met de instellingen en de plaatsing van de elektroden.

Waar komt het idee van stroom tegen pijn vandaan?

Pijn bestrijden met elektriciteit is een oud idee. Uit de Romeinse tijd zijn beschrijvingen bekend van artsen die de stroomstoot van een sidderrog gebruikten tegen hoofdpijn en jichtpijn. Moderne apparaten geven een veel zwakkere en regelbare puls. Het bewijs is met die techniek niet automatisch meegegroeid: voor jicht moet het onderzoek bij mensen grotendeels nog komen¹⁵.

Veelgestelde vragen

Mijn vader gebruikt plastabletten. Kunnen die jicht veroorzaken, en kun je dat met strips controleren?

Plastabletten kunnen het urinezuur in het bloed verhogen en zo de kans op jicht vergroten; dat staat ook op Thuisarts.nl. Urinestrips geven hierover geen betrouwbare informatie. De huisarts kan het urinezuur met bloedonderzoek bepalen. Halveer de dosering niet zelf: dat kan gevolgen hebben voor de bloeddruk en het hart. Vraag de huisarts of apotheker of een ander middel mogelijk is.

Kan TENS mijn jichtmedicijnen vervangen?

Nee. TENS beïnvloedt hooguit hoe je pijn ervaart en verlaagt het urinezuur niet. Voor TENS bij jicht ontbreekt bovendien rechtstreeks onderzoek; de beschikbare studies gaan over elektroacupunctuur en zenuwstimulatie via het oor¹². Blijf je voorgeschreven medicijnen gebruiken en overleg met je huisarts voordat je iets verandert.

Mag ik TENS gebruiken tijdens een acute jichtaanval?

Plak geen elektroden op een rood, gezwollen en pijnlijk gewricht. De huid is dan zeer gevoelig en voor TENS tijdens een aanval is geen onderzoek beschikbaar. De studies bij acute jichtartritis gingen over elektroacupunctuur door een behandelaar¹. Overleg bij een aanval eerst met je huisarts over de behandeling.

Is elektroacupunctuur hetzelfde als TENS?

Nee. Bij elektroacupunctuur loopt de stroom door naalden die in de huid worden gezet; bij TENS gaat de stroom via plakkers op de huid. De meta-analyse bij acute jichtartritis ging over elektroacupunctuur¹. Die uitkomsten gelden daarom niet vanzelf voor een TENS-apparaat thuis.

Wat is nervus-vagusstimulatie via het oor en kan ik dat al gebruiken bij jicht?

Bij taVNS prikkelt een elektrode op de oorschelp een tak van de nervus vagus, een zenuw die ontstekingen helpt afremmen. Bij muizen verminderde dit een opgewekte jichtontsteking². Een overzichtsartikel uit 2025 beschrijft het als onderzoeksrichting bij reumatische aandoeningen⁵. Het is nog geen gangbare behandeling van jicht bij mensen.

Hoe lang en hoe vaak mag je TENS gebruiken?

Voor jicht bestaat geen onderbouwd schema. Houd je aan de gebruiksaanwijzing van het apparaat en laat je bij voorkeur instrueren door een fysiotherapeut. Stop bij huidirritatie of toenemende pijn en neem dan contact op met je huisarts.

Wordt een TENS-apparaat vergoed?

Dat verschilt per situatie en per polis. Vraag bij je zorgverzekeraar na welke voorwaarden gelden en of een verwijzing of proefperiode via een behandelaar nodig is. Je fysiotherapeut of huisarts kan je vertellen of TENS in jouw geval zinvol is.