Jicht in de voet: wat kun je zelf doen bij een aanval?
Jicht in de voet: wat kun je zelf doen bij een acute aanval? Lees hoe je pijn verlicht, welke medicijnen helpen en welke voeding jichtaanvallen voorkomt.
Jicht in de voet — met name in de grote teen — veroorzaakt plotselinge, brandende pijn door ophoping van urinezuurkristallen. Bij een acute aanval help je jezelf het best met rust, koelen, de voet omhoogleggen en een ontstekingsremmer zoals naproxen. Op langere termijn verlaag je het risico met voedingsaanpassingen, voldoende water en — in overleg met je huisarts — urinezuurverlagende medicatie.1
Waarom treft jicht zo vaak de voet?
Jicht is een inflammatoire gewrichtsaandoening die ontstaat wanneer het urinezuurgehalte in het bloed langdurig te hoog is (hyperurikemie) en het urinezuur begint te kristalliseren.2 De naaldvormige kristallen slaan bij voorkeur neer in koelere lichaamsdelen — en de grote teen is het koudste gewricht van je lichaam.1
Bij 50–70 % van de eerste aanvallen zit de ontsteking in het basisgewricht van de grote teen, medisch podagra genoemd.[^7] Ook de enkel, wreef, knie en pols kunnen getroffen worden.
Urinezuur is een afbraakproduct van purinen, stoffen die van nature voorkomen in rood vlees, orgaanvlees, schaaldieren en alcohol.[^7] Normaal gesproken lost urinezuur op in het bloed en verlaat het je lichaam via de nieren. Wanneer de productie te hoog wordt of de uitscheiding tekortschiet, stapelen kristallen zich op in gewrichten en omliggend weefsel.
Wie heeft een verhoogd risico op jicht?
Jicht is de meest voorkomende inflammatoire gewrichtsaandoening bij mannen boven de 40.[^7] Vrouwen worden kwetsbaarder na de menopauze, doordat het beschermende effect van oestrogeen op de urinezuuruitscheiding wegvalt.2
Risicofactoren op een rij:
- Voeding rijk aan dierlijke purinen: rood vlees, orgaanvlees, schaaldieren
- Alcohol — bier en sterke drank zijn het sterkst geassocieerd met hogere urinezuurspiegels[^7]
- Overgewicht — vetweefsel stimuleert systemische ontsteking en vermindert renale klaring[^7]
- Medicijnen zoals diuretica (plasmiddelen) en lage dosis aspirine — beiden remmen de urinezuuruitscheiding1
- Nierproblemen — verminderde klaring van urinezuur
- Erfelijke aanleg — genetische varianten in transporteiwitten beïnvloeden de urinezuurhuishouding3
- Comorbiditeiten zoals hoge bloeddruk, diabetes type 2, metabool syndroom en hypothyreoïdie[^7]
Jicht die vóór het 30e levensjaar optreedt, heeft vaker een sterk genetische basis en verloopt doorgaans agressiever.2
Hoe herken je een jichtaanval in de voet?
Een aanval begint typisch ‘s nachts of vroeg in de ochtend: je wordt wakker met een voet die klopt, gloeit, vuurrood is en zo gevoelig dat zelfs het gewicht van een bedlaken ondraaglijk voelt.1
Typische kenmerken:
- Hevige, plotselinge pijn die in minuten tot uren opbouwt
- Zwelling en warmte rondom het gewricht
- Roodheid die soms over een groter huidoppervlak uitstraalt
- Stijfheid en beperkte beweeglijkheid — lopen kan tijdelijk onmogelijk zijn
Zonder behandeling trekt een aanval na 7–14 dagen vanzelf weg, maar de onderliggende kristallen blijven aanwezig en kunnen nieuwe aanvallen uitlokken.1 Meer over het kristallisatieproces lees je in ons artikel over jicht en gewrichtspijn.
De vier stadia van jicht
| Stadium | Omschrijving | Kenmerken |
|---|---|---|
| 1 – Asymptomatische hyperurikemie | Verhoogd urinezuur zonder klachten | Geen pijn, maar kristalvorming is al mogelijk |
| 2 – Acute jicht | Plotselinge aanval | Hevige pijn, roodheid, zwelling (7–14 dagen) |
| 3 – Interval jicht | Periode tussen aanvallen | Vrijwel klachtenvrij; schade stapelt stil op |
| 4 – Chronische tofeuze jicht | Langdurig onbehandeld | Tofi, permanente gewrichtsschade, nierproblemen |
Chronische tofeuze jicht ontwikkelt zich doorgaans pas na circa tien jaar onbehandelde ziekte.4
Wat kun je zelf doen bij een acute jichtaanval?
Rust, koelen en druk vermijden zijn de eerste stappen.1 Leg de voet omhoog en breng een koud kompres — geen ijs direct op de huid — gedurende 15–20 minuten aan. Ruime schoenen of sandalen helpen extra druk te voorkomen.
Vrij verkrijgbare NSAID’s zoals ibuprofen of naproxen zijn bij een acute aanval effectieve pijnstillers.1 Raadpleeg je huisarts als je maagklachten hebt, nierproblemen hebt of bloedverdunners gebruikt.
Let op: Aspirine is bij jicht géén goede keuze — salicylaten kunnen de urinezuuruitscheiding tijdelijk remmen en een aanval verlengen of verergeren.1
Drink voldoende water (2–2,5 liter per dag) om de nieren te ondersteunen bij het afvoeren van urinezuur.[^8]
Welke medicijnen schrijft de huisarts voor bij jicht?
| Medicijn | Werking | Wanneer |
|---|---|---|
| Colchicine | Remt de ontstekingsreactie op kristallen | Effectief als je het binnen 12–24 uur na het begin inneemt[^8] |
| NSAID’s (hogere dosis) | Pijn- en ontstekingsremming | Eerste keuze bij een acute aanval1 |
| Corticosteroïden | Ontstekingsremming | Bij contra-indicatie voor NSAID’s of colchicine1 |
| Allopurinol | Verlaagt urinezuurproductie | Langetermijngebruik; niet starten tijdens een aanval1 |
| Febuxostat | Verlaagt urinezuurproductie | Alternatief bij intolerantie voor allopurinol[^8] |
Urinezuurverlagende therapie (ULT) zoals allopurinol wordt aanbevolen bij patiënten met herhaalde aanvallen, tofi of nierstenen.1 Het doel is een serumurinezuur onder 0,36 mmol/L (6 mg/dL).2
Raadpleeg Thuisarts.nl voor actuele patiënteninformatie over jicht.
Welke voeding helpt om jichtaanvallen te voorkomen?
Voeding beïnvloedt direct de urinezuurspiegels. Onderzoek laat zien dat dierlijke purinen het risico sterker verhogen dan plantaardige — spinazie, peulvruchten en paddenstoelen hoef je niet te mijden.[^7] Meer over purine-rijke voeding lees je in ons artikel over jicht en voeding.
| Beperk of vermijd | Gunstig of neutraal |
|---|---|
| Rood vlees, orgaanvlees | Magere zuivel (verlaagt urinezuur)[^7] |
| Garnalen, mosselen, ansjovis | Kersen en kersensap (beperkt bewijs voor minder aanvallen)[^8] |
| Bier en sterke drank | Voldoende water (≥ 2 L/dag) |
| Frisdrank met fructose-glucosestroop | Koffie (matig gebruik geassocieerd met lager risico)[^7] |
| Vleesbouillon | Groenten, inclusief purine-rijke soorten[^7] |
Gewichtsverlies bij overgewicht verlaagt urinezuurspiegels aantoonbaar, maar crashdiëten kunnen tijdelijk juist méér urinezuur vrijmaken door snelle weefselafbraak.[^7] Kies daarom voor geleidelijk afvallen.
Veelgestelde vragen
Kan jicht ook jeuk veroorzaken in of onder de voet?
Ja, jeuk rond een jichtgewricht is mogelijk. De huid boven een ontstoken gewricht kan tijdens of na een aanval schilferen en jeuken door de lokale ontstekingsreactie. Intense jeuk diep in de voet zonder duidelijke roodheid of zwelling past minder typisch bij jicht en kan andere oorzaken hebben, zoals eczeem of een schimmelinfectie. Bespreek aanhoudende klachten met je huisarts.
Hoe lang duurt een jichtaanval gemiddeld?
Een onbehandelde jichtaanval duurt doorgaans 7 tot 14 dagen en verdwijnt daarna vanzelf. Met NSAID’s of colchicine, zeker als je die binnen 24 uur na het begin inneemt, kan de aanval aanzienlijk korter duren. Na de aanval is het gewricht soms nog enkele dagen gevoelig.
Hoe snel werken jichtmedicijnen nadat je ze hebt ingenomen?
NSAID’s zoals ibuprofen werken doorgaans binnen enkele uren merkbaar pijnstillend. Colchicine geeft vaak binnen 12 tot 24 uur verlichting als het vroeg in de aanval wordt ingenomen. Urinezuurverlagende middelen zoals allopurinol werken pas na weken tot maanden en zijn bedoeld om toekomstige aanvallen te voorkomen, niet om een acute aanval te behandelen.
Kan ik tijdens een ernstige jichtaanval toch naar buiten?
Bij een hevige aanval is lopen pijnlijk en is rust het meest aan te raden om het gewricht niet verder te belasten. Ruime, zachte schoenen of sandalen helpen druk te vermijden. Als de pijn zo hevig is dat lopen werkelijk niet mogelijk is, kan tijdelijk gebruik van een rollator of rolstoel uitkomst bieden. Bespreek aanhoudende mobiliteitsklachten met je huisarts.
Hoe weet ik of het jicht is en niet een andere gewrichtsaandoening?
Jicht onderscheidt zich door de combinatie van plotselinge, extreme pijn — vaak ‘s nachts — met roodheid, warmte en zwelling, meestal rond de grote teen of enkel. Een definitieve diagnose stelt je huisarts door het urinezuurgehalte in je bloed te meten en bij twijfel gewrichtsvocht te onderzoeken op kristallen. Andere aandoeningen zoals septische artritis of reactieve artritis kunnen vergelijkbare klachten geven, dus laat het altijd beoordelen.
Kun je jicht definitief genezen?
Jicht is een chronische aandoening die niet volledig geneest, maar wél goed te beheersen is. Met urinezuurverlagende medicatie zoals allopurinol, gecombineerd met voedingsaanpassingen en een gezond gewicht, kun je nieuwe aanvallen grotendeels voorkomen. De meeste mensen met jicht leiden na adequate behandeling zelden tot nooit meer aan aanvallen.
Footnotes
-
FitzGerald JD. Gout. Annals of Internal Medicine. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40063960/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12
-
Asghari KM, Zahmatyar M, Seyedi F. Gout: global epidemiology, risk factors, comorbidities and complications: a narrative review. BMC Musculoskeletal Disorders. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39702222/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4
-
Afinogenova Y, Danve A, Neogi T. Update on gout management: what is old and what is new. Current Opinion in Rheumatology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34907116/ ↩
-
Tausche AK. Gout. Zeitschrift für Rheumatologie. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35596003/ ↩
Gratis jicht-check · 2 minuten
Doe de gratis jicht-quiz
Wil je weten waar bij jou de meeste winst zit? Beantwoord een paar korte vragen en ontvang direct jouw persoonlijke purinearme plan.
Ja, start de gratis quiz- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Bronnen
- FitzGerald JD — Gout · Annals of Internal Medicine · 2025
- Tausche AK — Gout · Zeitschrift für Rheumatologie · 2022
- Punzi L, Scagnellato L, Galozzi P — Gout: one year in review 2025 · Clinical and Experimental Rheumatology · 2025
- Ankli B, Daikeler T — Update Gout · Therapeutische Umschau · 2023
- Asghari KM, Zahmatyar M, Seyedi F — Gout: global epidemiology, risk factors, comorbidities and complications: a narrative review · BMC Musculoskeletal Disorders · 2024
- Afinogenova Y, Danve A, Neogi T — Update on gout management: what is old and what is new · Current Opinion in Rheumatology · 2022
Gratis check · 2 minuten
Wat kun jij vanavond gewoon eten?
Je hebt de lijstjes gezien. In 2 minuten weet je wat er bij jou op tafel kan — en welke twee dingen in je keukenkast zwaarder wegen dan je groente.
Ja, laat mijn plan zien- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Lees ook
Meer over aandoeningen
Aandoeningen
Jicht: 7 prikkels buiten voeding die je risico verhogen
Welke factoren buiten voeding verhogen je risico op jicht? Ontdek 7 bewezen triggers — van erfelijkheid en medicijnen tot uitdroging — en wat je zelf kunt doen.
Jicht en spierverzuring: wat is het verschil en wat kun je doen?
Wat is het verschil tussen jicht en spierverzuring? Ontdek de oorzaken, wat je zelf kunt doen bij een acute aanval en wanneer medicatie nodig is.
Colchicine bij jicht: hoe werkt het, bijwerkingen en wanneer is het geschikt?
Hoe werkt colchicine bij een jichtaanval en wat zijn de risico's? Alles over werking, bijwerkingen, interacties met statines en wanneer het middel geschikt is.
Jicht in de voet: hoe lang duurt een aanval en het kristallisatieproces?
Hoe lang duurt jicht in de voet? Drie tot tien dagen zonder behandeling. Lees over het kristallisatieproces, zelfhulp en wanneer naar de huisarts.
Acute jichtaanval: wat doe je direct om de pijn te stoppen?
Wat doe je direct bij een acute jichtaanval? Ontdek hoe snel ingrijpen met NSAID's, colchicine of prednison de aanval verkort — ook als je allergisch bent voor NSAID's.
33 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
p.g Ottens ook ik heb van tijd tot tijd deze gruwel je moet er mee leren leven maar wennen doet het nooit sterkteCente Portugal Ik heb een jacuzzi gebouwd en op een kub water 200 gram biocarbonaat elke dag een half uurtje er in op 39 graden. Goed zweten en gelijk meer dan een liter water drinken. Het trekt de jicht uit je lichaam.ML Kranenburg Goedendag, Waar kan ik dit kussentje kopen, wat op de foto staat. Vrg, marjoleinRobert Jan Hendriksauteur Hallo, Ik ga een review schrijven over verschillende kussentjes voor extra comfort. Deze zal ik op de jicht blog plaatsen (www.optimalegezondheid.com/jicht/). Persoonlijk denk ik dat je de beste keuze hebt om kussentjes te bestellen via amazon.com. Succes!marie Hallo, gaat jicht ook gepaard met jeuk onder de voeten en pijn? Hee af en toe heb ik hier erg last van. Komt spontaan opzetten. Een koelelement verlicht het een beetje.Robert Jan Hendriksauteur Dag Marie, Jicht pijn kan ook onder de voet optreden. Vaak begint een jichtaanval in de grote teen, maar de pijnklachten kunnen ook optreden in de enkel of onderkant van de voet. Verstandig is om door een specialist vast te laten stellen of er sprake is van jicht. Succes!Anja Tetteroo Vraag... Er is bij mij jicht geconstateerd helaas ik heb het in me knie of boven kant voet bij me kleine teen. Sinds vannacht heb ik de zelf pijn in mijn voet maar dan aan de onderkant voet ..de bal van me voet. Ik word er gek van .. Iemand bekent ermee op die plek? Heb net mijn medicijne ervoor ingenomen ..groetjes AnjaHilda ik heb pijn aan de buitenkant v mijn voet, bij de kleine teen, de hele zijkant, weet niet of het jicht is. daarom lees ik alles hier. sterkte.angela bastings Wat is het verschijnsel als je af en toe hevige soort jeuk IN je voet krijgt. Het is niet de huis, maar het zit dieper. Het is niet echt pijn, maar branderige jeuk en na een tijdje gaat het wel weer over, maar op dat moment is het vreselijk. Weet iemand waardoor dat kan komen?thbronsema vraag ,wat kost me zo 'n boek van jicht stop?Robert Jan Hendriksauteur Kijk maar eens op deze pagina, daar vindt je alle informatie over de prijs en hoe je je aan kunt melden. Heel veel succes, Jackdennis Hallo allemaal. ik heb nu al een paar weken last van jicht wordt er knetter leip van. dokter geweest en medicijnen gehad moet zeggen werkt goed..Pieter ik ben 45 en ik heb last van jicht in mijn voeten en de medicijnen helpen niet, ik kan nu geen kant op vanwege de pijn. Kan ik dan beter een rolstoel lenen om toch naar buiten te kunnen en ik hoor jullie reactie nog wel weer groeten van Pieter.Robert Jan Hendriksauteur Beste Pieter, Ik vind het heel vervelend voor je dat je zo'n pijn hebt vanwege jicht. Ik zou ondanks de pijn wel proberen om desnoods met een rolstoel toch dagelijks buiten te komen. De hele dag binnen zitten bevordert je gemoedstoestand niet. Voor meer tips en informatie over jicht kun je kijken op het jichtblog. https://www.optimalegezondheid.com/jicht/ Heel veel sterkte, Jackg.p.felderhoff Ik heb momenteel ook weer last van Jicht in mijn enkel het is al een lange tijd geleden dat ik daar last van had en kreeg toen Diclovanac dat heb ik nu niet in huis zijn er ook andere medicijnen welke goed helpen tegen de pijnchristina Ik heb zo vreselijke pijn .dit bleek door bloeddruk medicatie zijn gekomen omdat hydrogloorthiacide dit veroorzaakt .jicht ..wat kan ik nu doen hoe lang duurt het ik trek die pijn niet meer mn voeten worden ook nog eens dik ..kan geen schoen aan .welk medicatie werkt het beste .iemand hier mee bekend . Gr christinaMarlies Ook ik heb jicht gekregen door het gebruik van hydrogloorthiacide (plastabletten) waarmee ik sinds een week acuut ben gestopt. Ik ben van mening dat mensen die deze plastablet innemen, regelmatig op urinezuur gecontroleerd moeten worden om zo op tijd bij te kunnen sturen en jicht te kunnen voorkomen :\Ahmet Sinds 2 maanden heb ik weer last van jicht en man man man wat een pijn aan de bovenkant van mijn linkervoet (dik, rood/paars). Zo een pijn heb ik nooit gevoeld , een deken erop zetten was al pijnlijk laat staan lopen. Diclofenac en colchicine hielpen helemaal niet en zware pijnstillers (lichte vorm van morfine) deed de pijn iets verlichten. Moest op krukken lopen en had steeds hulp thuis. Daarna heeft mijn HA prednisolon 50 mg geschreven en zei dat dit een paardenmiddel was en zei ''anders weet ik het ook niet meer''. Dat hielp al binnen 8 uur en mijn voet werd steeds beter. Nu heb ik steeds een voorraadje prednisolon voor als er weer een aanval komt.Mari-antonia van Loon afgelopen half jaar weer aantal keren achter mekaar jichtaanvallen gehad..meestal heb ik het bij mijn grote teen..deze keer heb ik het in mijn enkel ..en dat trekt naar mijn been en hele voet..heel pijnlijk..en bij mij helpt colchicine niet..ik krijg nu prednisolon 30 mg... en dat werkt bij de vorige aanvallen heel goed..maar bij deze enkel is het erge pijn weg maar ik kan nog niet op mijn voet lopen..loop nu met krukken door het huis.. en voor mijn werk moet ik morgen al beginnen met vervangend werk..ik zie wel hoe dit gaat.. ik wil me meer verdiepen in mijn voeding..E.Schothorst Hallo ik heb ongeveer 5 keer een heftige aanval van jicht gehad , maar nu al een hele tijd niet meer , ik kwam er achter waarom 1: dingen waar heel veel suiker in zit zoals frisdranken cola (is ook heel zuur !!) ik drink nu een scheutje karvan cevitam met water of spa rood, 2: bier vooral Duits bier ! ik drink nu alleen Hertog jan een paar flesjes. 3: pindakaas niet eten 4: chinees eten daar zit veel Ve-tsin (mononatriumglutamaat) in ik had een keer 2 dagen achter elkaar chinees gegeten een dag later kreeg ik een heftige aanval, ik maak het nu zelf . verder neem ik elke dag 500 mg vitamine C , 5: paranoten per dag ja google maar even over die paranoten hoe goed dit is voor je gezondheid en wat walnoten en cranberry's 6:geen vlees jus en rood vlees , garnalen al 2 jaar geen last meer gehad.Ad. vrijvogel Alles laten staan waar citroen zuur in zit tot snacks toe margarine ook hier krijg je jicht aanvallen van dus geen limonade zit allemaal citroen zuur in. Sterkte allemaal.Van Osselaer Linda Als ik dit lees heb k al jaren last van jicht,laatste maanden vreselijk pijn zodat ik bijna niet kan lopen, nu is er een knobbel op mijn rechtse enkel. huisarts zegt jicht, volgende week testen laten doen en heb sinds dinsdag pijn in de onderrug,pijnstilling helpt niet.Bas Simonse Ca 5 jaar geleden 1e jichtveschijnsel niet door huisarts herkend dus diclofenac tegen ontsteking in rechter grote teen. Pas1a2 jaar later toch over op jicht dus diclofenac om de ontsteking weg te krijgen met de opvolgende diarree de voorgeschreven maagremmer maakte t alleen erger. Gebruik er nu diareeremmer bij. Allopurinol dagelijks ook geen oplossing. Daarmee gestopt.alles wat de huisarts voorschrijft moet je hier op recept veel te duur betalen bij de apotheek. Gebruik er nu Spaanse colchinine voor 5 x goedkoper en zonder recept overal te verkrijgen in Spanje Allopurinol ook. Dat terzijde, de oorzaak suikers rood vlees te vet eten rode wijn .dat beperk ik of gebruik ik niet meer gevolg is al minder pijnlijke aanvallen wel meer groente noten dadels en af en toe witte wijn bier. Nu ook baking soda elke ochtend een theelepel met halve limoen uitpersen en laten uitbruisen slokje water erbij en opdrinken dit bind de purine en voert t af. Knijpflesje limoen werkt niet. En verder alles met mate en gezond zon beetje schijf van vijf.guido lebon Hallo mijn naam is Guido ik ligt nu op de bank met jicht ik kan mij goed helpen met prednisolon maar krijg er niet zo veel van zijn er nog meer middelen om zo weinig mogelijk pijn te krijgen het zeurt soms de hele tijd bij mijn grote teen ik zit soms te koelen dan gaat het weer wat beter ik kan niet alle pillen en poeier verdragen ivm bijwerking nieren mnd GuidoKees Hermans S,morgens bij het opstaan een Citroën uit persen en op drinken s,avonds 2 eetlepels appelazijn mengen met water en op drinken voor dat je gaat slapen doet wonderen geen jicht pijn meerTeam OptimaleGezondheid Dankjewel, KeesSan Wanneer je jicht hebt in de tenen , mag je dan we de benen zwachtelen ?Team OptimaleGezondheid Op zich lijkt me dat geen probleem, San. Maar om zeker te zijn raad ik je aan om dit even met je behandelend arts te overleggen.Anita Jicht aanval is bij mij gerelateerd aan stress,,,, na stress periode komt t. Ben nu onder behandeling bij homeopaat/accupunctuur,, aangezien ik van pillen bijwerkingen kreeg. Dus mijn tip:veel ontspanning zoeken, je niet te druk maken, en van jezelf houden.Team OptimaleGezondheid Helemaal met je eens, Anita! Stress speelt een belangrijke rol bij jicht. De oorzaken van de stress (waar mogelijk) wegnemen en ontspannen!