Jicht in de voet: wat kun je zelf doen bij een aanval?
Jicht in de voet veroorzaakt plotselinge, hevige pijn door urinezuurkristallen. Wat kun je zelf doen bij een aanval en hoe voorkom je herhaling?
Jicht in de voet is een van de pijnlijkste gewrichtsklachten die er bestaan: naaldvormige urinezuurkristallen hopen zich op in het gewricht van de grote teen of de enkel en veroorzaken een plotselinge, brandende pijn die je letterlijk uit bed houdt. Met de juiste aanpak kun je aanvallen verkorten en herhaling voorkomen.1
Waarom treft jicht zo vaak de voet?
Jicht is een inflammatoire gewrichtsaandoening die ontstaat wanneer het urinezuurgehalte in het bloed te hoog wordt (hyperurikemie) en urinezuur begint te kristalliseren.2 Die kristallen slaan bij voorkeur neer in koelere gewrichten — en de grote teen is het koudste gewricht van je lichaam.1
Bij 50–70% van de eerste aanvallen is het gewricht aan de basis van de grote teen betrokken, een toestand die medisch podagra heet.3 Jicht kan ook de enkel, de wreef, de knie of de pols treffen.
Urinezuur ontstaat bij de afbraak van purinen — chemische verbindingen die van nature voorkomen in rood vlees, orgaanvlees, schaaldieren en alcohol.4 Normaal lost urinezuur op in het bloed en verlaat het het lichaam via de nieren. Schiet de productie te hoog of de uitscheiding tekort, dan hopen kristallen zich op in gewrichten en omringend weefsel.
Wie heeft verhoogd risico op jicht in de voet?
Jicht is de meest voorkomende inflammatoire gewrichtsaandoening bij mannen boven de 40.2 Vrouwen worden kwetsbaarder na de menopauze, wanneer het beschermende effect van oestrogeen op de urinezuuruitscheiding wegvalt.5
Factoren die het risico verhogen:
- Voeding hoog in dierlijke purinen: rood vlees, orgaanvlees, schaaldieren
- Alcoholgebruik — bier en sterke drank het sterkst geassocieerd2
- Overgewicht — vetweefsel verhoogt systemische ontsteking2
- Diuretica of aspirine — beiden kunnen de urinezuuruitscheiding remmen4
- Nierproblemen — verminderde klaring van urinezuur
- Familiaire aanleg — genetische varianten in transporteiwitten voor urinezuur6
- Comorbiditeiten zoals hoge bloeddruk, diabetes type 2 en hypothyreoïdie2
Jicht die voor het 30e levensjaar ontstaat, heeft vaker een sterk genetische component en een agressiever beloop.5
Hoe herken je een jichtaanval in de voet?
Een aanval begint typisch ‘s nachts of vroeg in de ochtend: je wordt wakker met een voet die klopt, gloeit, vuurrood is en zo gevoelig dat zelfs het gewicht van een bedlaken ondraaglijk voelt.1
Typische kenmerken:
- Hevige, plotselinge pijn die in minuten tot uren opbouwt
- Zwelling en warmte rondom het gewricht
- Roodheid die soms over een groter huidoppervlak uitstraalt
- Stijfheid en beperkte beweeglijkheid — lopen kan tijdelijk haast onmogelijk zijn
Een aanval trekt zonder behandeling na 7–14 dagen vanzelf weg, maar de onderliggende kristallen blijven aanwezig en kunnen nieuwe aanvallen uitlokken.4 Meer over het kristallisatieproces lees je in ons artikel over jicht en gewrichtspijn.
De vier stadia van jicht
| Stadium | Omschrijving | Kenmerken |
|---|---|---|
| 1 – Asymptomatische hyperurikemie | Verhoogd urinezuur zonder klachten | Geen pijn, maar kristalvorming mogelijk |
| 2 – Acute jicht | Plotselinge aanval | Hevige pijn, roodheid, zwelling (7–14 dagen) |
| 3 – Interval jicht | Periode tussen aanvallen | Vrijwel klachtenvrij; schade stapelt stil op |
| 4 – Chronische jicht | Langdurig onbehandeld | Tofi, permanente gewrichtsschade, nierproblemen |
Chronische jicht ontwikkelt zich doorgaans pas na circa 10 jaar onbehandelde ziekte.3
Wat kun je zelf doen bij een jichtaanval?
Rust, koelen en druk vermijden zijn de eerste stappen. Leg de voet omhoog en breng een koud kompres — geen ijs direct op de huid — gedurende 15–20 minuten aan op het gewricht. Ruime schoenen of sandalen helpen extra druk te vermijden.
Vrij verkrijgbare NSAID’s zoals ibuprofen of naproxen zijn bij een acute jichtaanval effectieve pijnstillers.1 Raadpleeg je huisarts als je maagklachten hebt, nierproblemen hebt, of bloedverdunners gebruikt.
Let op: Aspirine is bij jicht géén goede keuze — salicylaten kunnen de urinezuuruitscheiding tijdelijk remmen en een aanval verlengen of verergeren.4
Veel water drinken (2–2,5 liter per dag) ondersteunt de nieren bij het afvoeren van urinezuur.
Medicijnen die je huisarts kan voorschrijven
| Medicijn | Werking | Wanneer |
|---|---|---|
| Colchicine | Ontstekingsremmend | Effectief bij start binnen 24 uur na aanval |
| NSAID’s (hogere dosis) | Pijn- en ontstekingsremming | Eerste keuze bij acute aanval |
| Corticosteroïden | Ontstekingsremming | Bij contra-indicatie voor NSAID’s of colchicine |
| Allopurinol / febuxostat | Verlaagt urinezuurproductie | Langdurig gebruik; niet starten tijdens aanval1 |
Raadpleeg Thuisarts.nl voor actuele patiënteninformatie over jicht.
Welke voeding helpt om jichtaanvallen te voorkomen?
Voeding beïnvloedt direct de urinezuurspiegels. Onderzoek suggereert dat dierlijke purinen het risico sterker verhogen dan plantaardige — spinazie, peulvruchten en paddenstoelen hoef je dus niet per se te vermijden.4 Meer details over purine-rijke voeding vind je in ons artikel over jicht en voeding.
| Vermijd (verhoogt urinezuur) | Gunstig of neutraal |
|---|---|
| Rood vlees, orgaanvlees | Magere zuivelproducten |
| Garnalen, mosselen, ansjovis | Kersen en kersensap (beperkt bewijs)7 |
| Bier en sterke drank | Voldoende water (≥ 2 L/dag) |
| Frisdrank met fructose-glucosestroop | Koffie (matig gebruik geassocieerd met lager risico)7 |
| Vleesbouillon | Groenten, ook purine-rijke soorten |
Gewichtsverlies bij overgewicht verlaagt urinezuurspiegels, maar crashdiëten kunnen tijdelijk juist meer urinezuur vrijmaken door snelle weefselafbraak.2
Veelgestelde vragen
Kan jicht ook jeuk veroorzaken in of onder de voet?
Jeuk rond een jichtgewricht is mogelijk. De huid boven een ontstoken gewricht kan tijdens of na een aanval schilferen en jeuken door de lokale ontstekingsreactie. Intense jeuk diep in de voet zonder duidelijke roodheid of zwelling past minder typisch bij jicht en kan andere oorzaken hebben — bespreek aanhoudende klachten met je huisarts.
Hoe lang duurt een jichtaanval gemiddeld?
Een onbehandelde jichtaanval duurt doorgaans 7 tot 14 dagen en verdwijnt daarna vanzelf. Met NSAID’s of colchicine, zeker als je die binnen 24 uur na het begin inneemt, kan de aanval aanzienlijk korter duren. Na de aanval is het gewricht soms nog enkele dagen gevoelig.
Kan ik tijdens een ernstige jichtaanval toch naar buiten?
Bij een hevige aanval is lopen pijnlijk en is rust het meest aan te raden om het gewricht niet verder te belasten. Ruime, zachte schoenen of sandalen helpen druk te vermijden. Als de pijn zo hevig is dat lopen werkelijk niet mogelijk is, kan tijdelijk gebruik van een rollator of rolstoel uitkomst bieden. Bespreek aanhoudende mobiliteitsklachten met je huisarts.
Hoe snel werken jichtmedicijnen nadat je ze hebt ingenomen?
NSAID’s zoals ibuprofen werken doorgaans binnen enkele uren merkbaar pijnstillend. Colchicine geeft vaak binnen 12 tot 24 uur verlichting als het vroeg in de aanval wordt ingenomen. Urinezuurverlagende middelen zoals allopurinol werken pas na weken tot maanden en zijn bedoeld om toekomstige aanvallen te voorkomen, niet om een acute aanval te behandelen.
Hoe weet ik of het jicht is en niet een andere gewrichtsaandoening?
Jicht onderscheidt zich door de combinatie van plotselinge, extreme pijn — vaak ‘s nachts — roodheid, warmte en zwelling rond het gewricht van de grote teen of enkel. Je huisarts kan de diagnose bevestigen via bloedonderzoek op urinezuurwaarden of door gewrichtsvloeistof te onderzoeken op urinezuurkristallen. Andere aandoeningen die op jicht kunnen lijken zijn pseudojicht, infectieuze artritis en artrose.
Waar vind ik betrouwbare patiënteninformatie over jicht?
Thuisarts.nl is de meest betrouwbare Nederlandstalige bron voor patiënteninformatie over jicht, opgesteld in samenwerking met het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Daar vind je praktische uitleg over symptomen, behandeling en wanneer je de huisarts moet raadplegen. Voor vragen over jouw specifieke medicatie kun je ook terecht bij je apotheker.
Footnotes
-
FitzGerald JD. Gout. Annals of Internal Medicine. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40063960/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
-
Asghari KM, Zahmatyar M, Seyedi F. Gout: global epidemiology, risk factors, comorbidities and complications. BMC Musculoskeletal Disorders. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39702222/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6
-
Punzi L, Scagnellato L, Galozzi P. Gout: one year in review 2025. Clinical and Experimental Rheumatology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40153315/ ↩ ↩2
-
Afinogenova Y, Danve A, Neogi T. Update on gout management: what is old and what is new. Current Opinion in Rheumatology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34907116/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
-
Pascart T, Ducoulombier V, Jauffret C. Early-onset gout. Joint Bone Spine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38336273/ ↩ ↩2
-
Wu X, You C. The biomarkers discovery of hyperuricemia and gout: proteomics and metabolomics. PeerJ. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36632144/ ↩
-
Punzi L, Galozzi P, Luisetto R. Gout: one year in review 2023. Clinical and Experimental Rheumatology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38306017/ ↩ ↩2
Bronnen
- FitzGerald JD — Gout · Annals of Internal Medicine · 2025
- Pascart T, Ducoulombier V, Jauffret C — Early-onset gout · Joint Bone Spine · 2024
- Afinogenova Y, Danve A, Neogi T — Update on gout management: what is old and what is new · Current Opinion in Rheumatology · 2022
- Punzi L, Scagnellato L, Galozzi P — Gout: one year in review 2025 · Clinical and Experimental Rheumatology · 2025
- Asghari KM, Zahmatyar M, Seyedi F — Gout: global epidemiology, risk factors, comorbidities and complications · BMC Musculoskeletal Disorders · 2024
- Wu X, You C — The biomarkers discovery of hyperuricemia and gout: proteomics and metabolomics · PeerJ · 2023
- Punzi L, Galozzi P, Luisetto R — Gout: one year in review 2023 · Clinical and Experimental Rheumatology · 2024
Gratis + wekelijkse tips
Ontvang gratis 7x KETO Ovenschotels
Inclusief boodschappenlijstje — zo staat er vanavond al een gezonde ovenschotel op tafel. Plus elke week praktische gezondheidsinzichten — altijd uitschrijven mogelijk.
Download gratisLees ook
Meer over aandoeningen
Aandoeningen
Acute jichtaanval: wat doe je direct om de pijn te stoppen?
Wat doe je direct bij een acute jichtaanval? Ontdek hoe snel ingrijpen met NSAID's, colchicine of prednison de aanval verkort — ook als je allergisch bent voor NSAID's.
Jicht en metabool syndroom: wat is de relatie en wat kun je doen?
Een jichtaanval kan een vroeg signaal zijn van het metabool syndroom. Leer wat de link is tussen urinezuur, bloeddruk, bloedsuiker en overgewicht.
Jicht onder controle: een 3-stappenplan voor minder en lichtere aanvallen
Hoe krijg je jicht onder controle? Met pijnmanagement, gerichte levensstijlveranderingen en het bijhouden van aanvallen pak je de oorzaak aan.
Jicht en hoge bloeddruk: waarom hangen ze samen en wat kun je doen?
Kan hoge bloeddruk jicht veroorzaken — of is het andersom? Ontdek het bewezen tweezijdige verband, gedeelde risicofactoren en wat je zelf kunt doen.
TENS en elektriciteit bij jicht: wat zegt het onderzoek?
Kan elektrische stimulatie (TENS) jichtpijn verlichten? Wat het onderzoek zegt over TENS als aanvulling op jichtbehandeling en wanneer het veilig is.
33 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
p.g Ottens ook ik heb van tijd tot tijd deze gruwel je moet er mee leren leven maar wennen doet het nooit sterkteCente Portugal Ik heb een jacuzzi gebouwd en op een kub water 200 gram biocarbonaat elke dag een half uurtje er in op 39 graden. Goed zweten en gelijk meer dan een liter water drinken. Het trekt de jicht uit je lichaam.ML Kranenburg Goedendag, Waar kan ik dit kussentje kopen, wat op de foto staat. Vrg, marjoleinRobert Jan Hendriksauteur Hallo, Ik ga een review schrijven over verschillende kussentjes voor extra comfort. Deze zal ik op de jicht blog plaatsen (www.optimalegezondheid.com/jicht/). Persoonlijk denk ik dat je de beste keuze hebt om kussentjes te bestellen via amazon.com. Succes!marie Hallo, gaat jicht ook gepaard met jeuk onder de voeten en pijn? Hee af en toe heb ik hier erg last van. Komt spontaan opzetten. Een koelelement verlicht het een beetje.Robert Jan Hendriksauteur Dag Marie, Jicht pijn kan ook onder de voet optreden. Vaak begint een jichtaanval in de grote teen, maar de pijnklachten kunnen ook optreden in de enkel of onderkant van de voet. Verstandig is om door een specialist vast te laten stellen of er sprake is van jicht. Succes!Anja Tetteroo Vraag... Er is bij mij jicht geconstateerd helaas ik heb het in me knie of boven kant voet bij me kleine teen. Sinds vannacht heb ik de zelf pijn in mijn voet maar dan aan de onderkant voet ..de bal van me voet. Ik word er gek van .. Iemand bekent ermee op die plek? Heb net mijn medicijne ervoor ingenomen ..groetjes AnjaHilda ik heb pijn aan de buitenkant v mijn voet, bij de kleine teen, de hele zijkant, weet niet of het jicht is. daarom lees ik alles hier. sterkte.angela bastings Wat is het verschijnsel als je af en toe hevige soort jeuk IN je voet krijgt. Het is niet de huis, maar het zit dieper. Het is niet echt pijn, maar branderige jeuk en na een tijdje gaat het wel weer over, maar op dat moment is het vreselijk. Weet iemand waardoor dat kan komen?thbronsema vraag ,wat kost me zo 'n boek van jicht stop?Robert Jan Hendriksauteur Kijk maar eens op deze pagina, daar vindt je alle informatie over de prijs en hoe je je aan kunt melden. Heel veel succes, Jackdennis Hallo allemaal. ik heb nu al een paar weken last van jicht wordt er knetter leip van. dokter geweest en medicijnen gehad moet zeggen werkt goed..Pieter ik ben 45 en ik heb last van jicht in mijn voeten en de medicijnen helpen niet, ik kan nu geen kant op vanwege de pijn. Kan ik dan beter een rolstoel lenen om toch naar buiten te kunnen en ik hoor jullie reactie nog wel weer groeten van Pieter.Robert Jan Hendriksauteur Beste Pieter, Ik vind het heel vervelend voor je dat je zo'n pijn hebt vanwege jicht. Ik zou ondanks de pijn wel proberen om desnoods met een rolstoel toch dagelijks buiten te komen. De hele dag binnen zitten bevordert je gemoedstoestand niet. Voor meer tips en informatie over jicht kun je kijken op het jichtblog. https://www.optimalegezondheid.com/jicht/ Heel veel sterkte, Jackg.p.felderhoff Ik heb momenteel ook weer last van Jicht in mijn enkel het is al een lange tijd geleden dat ik daar last van had en kreeg toen Diclovanac dat heb ik nu niet in huis zijn er ook andere medicijnen welke goed helpen tegen de pijnchristina Ik heb zo vreselijke pijn .dit bleek door bloeddruk medicatie zijn gekomen omdat hydrogloorthiacide dit veroorzaakt .jicht ..wat kan ik nu doen hoe lang duurt het ik trek die pijn niet meer mn voeten worden ook nog eens dik ..kan geen schoen aan .welk medicatie werkt het beste .iemand hier mee bekend . Gr christinaMarlies Ook ik heb jicht gekregen door het gebruik van hydrogloorthiacide (plastabletten) waarmee ik sinds een week acuut ben gestopt. Ik ben van mening dat mensen die deze plastablet innemen, regelmatig op urinezuur gecontroleerd moeten worden om zo op tijd bij te kunnen sturen en jicht te kunnen voorkomen :\Ahmet Sinds 2 maanden heb ik weer last van jicht en man man man wat een pijn aan de bovenkant van mijn linkervoet (dik, rood/paars). Zo een pijn heb ik nooit gevoeld , een deken erop zetten was al pijnlijk laat staan lopen. Diclofenac en colchicine hielpen helemaal niet en zware pijnstillers (lichte vorm van morfine) deed de pijn iets verlichten. Moest op krukken lopen en had steeds hulp thuis. Daarna heeft mijn HA prednisolon 50 mg geschreven en zei dat dit een paardenmiddel was en zei ''anders weet ik het ook niet meer''. Dat hielp al binnen 8 uur en mijn voet werd steeds beter. Nu heb ik steeds een voorraadje prednisolon voor als er weer een aanval komt.Mari-antonia van Loon afgelopen half jaar weer aantal keren achter mekaar jichtaanvallen gehad..meestal heb ik het bij mijn grote teen..deze keer heb ik het in mijn enkel ..en dat trekt naar mijn been en hele voet..heel pijnlijk..en bij mij helpt colchicine niet..ik krijg nu prednisolon 30 mg... en dat werkt bij de vorige aanvallen heel goed..maar bij deze enkel is het erge pijn weg maar ik kan nog niet op mijn voet lopen..loop nu met krukken door het huis.. en voor mijn werk moet ik morgen al beginnen met vervangend werk..ik zie wel hoe dit gaat.. ik wil me meer verdiepen in mijn voeding..E.Schothorst Hallo ik heb ongeveer 5 keer een heftige aanval van jicht gehad , maar nu al een hele tijd niet meer , ik kwam er achter waarom 1: dingen waar heel veel suiker in zit zoals frisdranken cola (is ook heel zuur !!) ik drink nu een scheutje karvan cevitam met water of spa rood, 2: bier vooral Duits bier ! ik drink nu alleen Hertog jan een paar flesjes. 3: pindakaas niet eten 4: chinees eten daar zit veel Ve-tsin (mononatriumglutamaat) in ik had een keer 2 dagen achter elkaar chinees gegeten een dag later kreeg ik een heftige aanval, ik maak het nu zelf . verder neem ik elke dag 500 mg vitamine C , 5: paranoten per dag ja google maar even over die paranoten hoe goed dit is voor je gezondheid en wat walnoten en cranberry's 6:geen vlees jus en rood vlees , garnalen al 2 jaar geen last meer gehad.Ad. vrijvogel Alles laten staan waar citroen zuur in zit tot snacks toe margarine ook hier krijg je jicht aanvallen van dus geen limonade zit allemaal citroen zuur in. Sterkte allemaal.Van Osselaer Linda Als ik dit lees heb k al jaren last van jicht,laatste maanden vreselijk pijn zodat ik bijna niet kan lopen, nu is er een knobbel op mijn rechtse enkel. huisarts zegt jicht, volgende week testen laten doen en heb sinds dinsdag pijn in de onderrug,pijnstilling helpt niet.Bas Simonse Ca 5 jaar geleden 1e jichtveschijnsel niet door huisarts herkend dus diclofenac tegen ontsteking in rechter grote teen. Pas1a2 jaar later toch over op jicht dus diclofenac om de ontsteking weg te krijgen met de opvolgende diarree de voorgeschreven maagremmer maakte t alleen erger. Gebruik er nu diareeremmer bij. Allopurinol dagelijks ook geen oplossing. Daarmee gestopt.alles wat de huisarts voorschrijft moet je hier op recept veel te duur betalen bij de apotheek. Gebruik er nu Spaanse colchinine voor 5 x goedkoper en zonder recept overal te verkrijgen in Spanje Allopurinol ook. Dat terzijde, de oorzaak suikers rood vlees te vet eten rode wijn .dat beperk ik of gebruik ik niet meer gevolg is al minder pijnlijke aanvallen wel meer groente noten dadels en af en toe witte wijn bier. Nu ook baking soda elke ochtend een theelepel met halve limoen uitpersen en laten uitbruisen slokje water erbij en opdrinken dit bind de purine en voert t af. Knijpflesje limoen werkt niet. En verder alles met mate en gezond zon beetje schijf van vijf.guido lebon Hallo mijn naam is Guido ik ligt nu op de bank met jicht ik kan mij goed helpen met prednisolon maar krijg er niet zo veel van zijn er nog meer middelen om zo weinig mogelijk pijn te krijgen het zeurt soms de hele tijd bij mijn grote teen ik zit soms te koelen dan gaat het weer wat beter ik kan niet alle pillen en poeier verdragen ivm bijwerking nieren mnd GuidoKees Hermans S,morgens bij het opstaan een Citroën uit persen en op drinken s,avonds 2 eetlepels appelazijn mengen met water en op drinken voor dat je gaat slapen doet wonderen geen jicht pijn meerTeam OptimaleGezondheid Dankjewel, KeesSan Wanneer je jicht hebt in de tenen , mag je dan we de benen zwachtelen ?Team OptimaleGezondheid Op zich lijkt me dat geen probleem, San. Maar om zeker te zijn raad ik je aan om dit even met je behandelend arts te overleggen.Anita Jicht aanval is bij mij gerelateerd aan stress,,,, na stress periode komt t. Ben nu onder behandeling bij homeopaat/accupunctuur,, aangezien ik van pillen bijwerkingen kreeg. Dus mijn tip:veel ontspanning zoeken, je niet te druk maken, en van jezelf houden.Team OptimaleGezondheid Helemaal met je eens, Anita! Stress speelt een belangrijke rol bij jicht. De oorzaken van de stress (waar mogelijk) wegnemen en ontspannen!