Honing bij eczeem: werkt het echt en hoe gebruik je het veilig?

Honing kan eczeemklachten verlichten dankzij antibacteriële en ontstekingsremmende eigenschappen.¹ Vooral Manuka-honing laat in laboratorium- en kleinschalig klinisch onderzoek positieve effecten zien op de huidbarrière en bacteriegroei.² Grootschalige klinische trials ontbreken nog, maar de aanwijzingen zijn veelbelovend genoeg om honing als aanvulling op je reguliere behandeling te overwegen.

Wat is eczeem en waarom is de huidbarrière zo kwetsbaar?

Eczeem — medisch: atopische dermatitis — is een chronische huidaandoening waarbij de huidbarrière structureel verzwakt is.³ Hierdoor dringen irriterende stoffen en bacteriën makkelijker de huid binnen, wat leidt tot ontsteking, jeuk en roodheid. De aandoening wordt mede aangestuurd door een overactieve immuunreactie en verstoringen in de huidmicrobiota — de bacteriën die normaal je huid beschermen.⁴

Naar schatting heeft 15–20% van de kinderen en 5–10% van de volwassenen eczeem.⁵ Klachten wisselen: periodes van verergering (flares) worden afgewisseld met rustiger periodes. Voor uitleg over diagnose en standaardbehandeling kun je terecht bij Thuisarts.nl.

Werkt honing echt bij eczeem?

Honing bevat meerdere bioactieve bestanddelen die relevant zijn bij huidaandoeningen:⁶

Bij eczeem speelt Staphylococcus aureus een sleutelrol: deze bacterie is aanwezig op de huid van tot 90% van de patiënten en verergert ontstekingen.⁴ De antibacteriële werking van honing kan dit mechanisme mogelijk afremmen.¹

Recent laboratoriumonderzoek toont aan dat Manuka-honing de arylkoolwaterstofreceptor (AhR) activeert — een receptor die betrokken is bij het reguleren van huidontsteking.² Dit biedt een aanvullende mechanistische verklaring voor de gunstige effecten. Een studie uit 2025 met honingbevattende verbanden liet daarnaast veelbelovende resultaten zien bij atopische dermatitis in een diermodel, met verbeterde huidbarrièrefunctie en verminderde ontsteking.⁷

Belangrijk voorbehoud: grootschalige gerandomiseerde klinische onderzoeken (RCT’s) specifiek naar honing bij eczeem ontbreken vooralsnog.¹ De beschikbare aanwijzingen komen uit kleinere studies, reviews en laboratoriumonderzoek. Effectiviteit is veelbelovend, niet definitief bewezen.

Hoe breng je honing aan op je huid?

Topische toepassing is de meest onderzochte manier om honing bij eczeem in te zetten.¹ Praktische richtlijnen:

• Gebruik Manuka-honing (UMF ≥ 10) of medicinale honing — deze varianten hebben de meest consistente antibacteriële activiteit.²
• Breng een dunne laag aan op de aangedane plek en laat 20–30 minuten intrekken.
• Spoel daarna af met lauw water om kleverigheid te verwijderen.
• Breng honing niet aan op open of geïnfecteerde huidplekken zonder overleg met een arts of apotheker.
• Test altijd eerst op een klein stukje gezonde huid en wacht 24 uur — een allergische reactie is zeldzaam maar mogelijk, vooral bij mensen met een pollen- of bijengiftallergie.⁸

Welke honing is het meest geschikt bij eczeem?

Gepasteuriseerde supermarkthoning verliest bij verhitting een deel van de enzymen en antibacteriële activiteit. Voor therapeutisch gebruik verdient rauwe of medicinale honing de voorkeur.⁶

Heeft honing in je voeding ook effect op eczeem?

De conditie van je huid wordt ook van binnenuit beïnvloed. Onderzoek naar de zogeheten darm-huid-as laat zien dat de darmflora invloed heeft op de huidimmunologie.³ Honing als gedeeltelijke vervanging van geraffineerde suiker is een eenvoudige dieetaanpassing:

• In thee: een theelepel honing vervangt suiker en levert flavonoïden.⁶
• Door yoghurt: yoghurt heeft een probiotische werking die de darmflora kan ondersteunen.
• Over havermout of fruit: als ontbijt of snack.
• Als broodbeleg: in combinatie met kwark of noten.

De ontstekingsremmende eigenschappen van rauwe honing bij inname zijn gedocumenteerd in klinische observaties, al is het directe effect op eczeem via het dieet minder goed onderzocht dan topische toepassing.⁹

Let op: honing bevat voornamelijk fructose en glucose (~70–80%).⁶ Bij mensen met diabetes of insulineresistentie telt honing mee als suiker — stem de inname af met je zorgverlener.

Waar moet je op letten bij het gebruik van honing bij eczeem?

Honing is voor de meeste mensen veilig bij topisch gebruik, maar er zijn belangrijke uitzonderingen:⁸

• Kinderen jonger dan één jaar: geef nooit honing oraal vanwege het risico op botulisme. Topisch gebruik bij baby’s alleen in overleg met een kinderarts.
• Pollen- of bijengiftallergie: honing kan sporen bevatten die een allergische reactie uitlokken. Doe altijd een huidtest.
• Geïnfecteerd eczeem: breng geen honing aan op open, nattende of geïnfecteerde plekken zonder medisch advies.
• Combinatie met medicatie: er zijn geen bekende interacties met corticosteroïdencrèmes, maar gebruik ze bij voorkeur op verschillende momenten. Bespreek combinatietherapieën met je dermatoloog.

Een recente systematische review over de veiligheid van bijenproducten benadrukt dat bijwerkingen zeldzaam maar mogelijk zijn, en dat kwaliteitscontrole van honingproducten essentieel is.⁸

Raadpleeg bij twijfel altijd je huisarts of dermatoloog. Voor betrouwbare informatie over eczeem kun je terecht bij Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen

Is honing wetenschappelijk bewezen effectief bij eczeem?

Honing heeft aangetoonde antibacteriële en ontstekingsremmende eigenschappen die mechanistisch relevant zijn bij eczeem. Reviews uit 2024 beschrijven positieve effecten in kleinere studies en laboratoriumonderzoek.¹⁶ Grootschalige klinische trials specifiek voor eczeem ontbreken echter nog, waardoor de effectiviteit als veelbelovend maar niet definitief bewezen geldt.

Welke honing werkt het best bij eczeem?

Manuka-honing met een UMF-waarde van 10 of hoger heeft de meest consistente antibacteriële activiteit dankzij het hoge methylglyoxalgehalte.² Rauwe, onbehandelde honing is een goed en goedkoper alternatief. Medicinale honing zoals L-Mesitran is gestandaardiseerd en verkrijgbaar bij de apotheek. Gepasteuriseerde supermarkthoning heeft door verhitting de minste actieve bestanddelen.

Hoe snel zie ik resultaat als ik honing op mijn eczeem smeer?

Ervaringen lopen uiteen: sommige mensen merken al na enkele toepassingen minder jeuk en een zachtere huid. Een realistisch beeld krijg je na twee tot vier weken consistent gebruik. Verergeren klachten of verschijnen tekenen van infectie — toenemende roodheid, warmte of pus — stop dan de toepassing en raadpleeg een arts.

Zijn er ervaringen van anderen met honing bij eczeem?

Ja, lezers delen positieve ervaringen — bijvoorbeeld minder jeuk en een merkbaar zachtere huid al na enkele weken, soms met verbluffende resultaten na twee weken consequent gebruik. Dit sluit aan bij de mechanismen die in onderzoek worden beschreven.¹ Individuele ervaringen variëren sterk en honing is geen vervanging voor een reguliere behandeling.

Is honing veilig voor kinderen met eczeem?

Topisch gebruik van honing is bij kinderen ouder dan één jaar over het algemeen veilig. Geef kinderen jonger dan één jaar nooit honing oraal vanwege het risico op infantiel botulisme.⁸ Raadpleeg bij twijfel de kinderarts of huisarts, zeker bij ernstig of geïnfecteerd eczeem.

Kan honing mijn eczeem ook verergeren?

In zeldzame gevallen kan honing een lokale allergische reactie veroorzaken, met name bij mensen met een pollen- of bijengiftallergie.⁸ Test honing altijd eerst op een klein stukje gezonde huid en wacht 24 uur. Neemt roodheid, zwelling of jeuk toe na toepassing, stop dan het gebruik en raadpleeg een arts.

Kan ik honing gebruiken als mijn eczeem geïnfecteerd is?

Breng honing niet zelfstandig aan op open of geïnfecteerde wonden. Hoewel medicinale honing klinisch wordt gebruikt bij bepaalde wondinfecties, vereist geïnfecteerd eczeem een diagnose en gerichte behandeling door een arts. Raadpleeg bij twijfel je huisarts of apotheker.

Kan ik honing combineren met mijn corticosteroïdencrème?

Er zijn geen bekende negatieve interacties tussen honing en corticosteroïdencrèmes bij uitwendig gebruik. Gebruik ze bij voorkeur op verschillende momenten van de dag — honing als aanvullende verzorging, corticosteroïden als medicamenteuze behandeling. Bespreek combinatietherapieën altijd met je dermatoloog of huisarts.