Reiki bij eczeem: helpt stressvermindering bij huidklachten?

Reiki geneest eczeem niet: er is geen klinische studie die Reiki bij mensen met eczeem heeft getest. Wel suggereren meta-analyses dat Reiki angst en spanning kan verminderen¹², en stress is een erkende factor bij opvlammingen van eczeem.³⁴ Reiki is daarmee hooguit een ontspannende aanvulling op zalven en medische zorg, nooit een vervanging.

Wat is Reiki en hoe werkt het?

Reiki ontstond in de jaren twintig in Japan en werd ontwikkeld door Mikao Usui. Het woord wordt meestal vertaald als ‘universele levensenergie’. Een beoefenaar legt de handen op of vlak boven je lichaam, terwijl jij ligt en rustig ademt. Het lijkt daarmee op andere vormen van ontspanning en op mindfulness, met het verschil dat je zelf niets hoeft te doen.

De techniek kwam via Hawayo Takata vanuit Japan naar de Verenigde Staten en verspreidde zich daarna over de wereld. Beoefenaars worden opgeleid door een Reiki Master. Het is in Nederland geen beschermd beroep: iedereen mag zich Reiki-beoefenaar noemen.

Belangrijk om te weten: het bestaan van een levensenergie die via de handen wordt doorgegeven is wetenschappelijk niet aangetoond. Wat onderzoekers wel meten, is hoe mensen zich na een sessie voelen. Deelnemers beschrijven vooral ontspanning, warmte en rust.⁵

Waarom verergert stress eczeem?

Dat stress en eczeem samenhangen is geen inbeelding. Overzichtsstudies beschrijven hoe stresshormonen en zenuwsignalen het afweersysteem in de huid beïnvloeden, waardoor ontstekingen makkelijker oplaaien.³ Bij eczeem (constitutioneel of atopisch eczeem) is de huidbarrière al kwetsbaar en reageert het afweersysteem sneller dan normaal.⁶

Onderzoek uit 2026 in Science beschrijft een concrete route: psychische stress activeert het sympathische zenuwstelsel (het ‘gaspedaal’ van je lichaam), dat vervolgens eosinofielen aanstuurt, een type afweercel dat huidontsteking verergert.⁷ Dit is fundamenteel onderzoek naar het mechanisme. Het zegt nog niets over welke ontspanningsmethode bij mensen helpt.

Daarnaast speelt gedrag een rol. Een overzichtsartikel over de psychologie van eczeem beschrijft de vicieuze cirkel van jeuk en krabben, slecht slapen en somberheid of angst, die elkaar versterken.⁴ Krabben beschadigt de huid verder, waardoor de jeuk toeneemt.

Werkt Reiki tegen stress en angst? Wat zegt onderzoek?

Een meta-analyse uit 2024 van gerandomiseerde studies vond dat mensen die Reiki kregen gemiddeld lagere angstscores hadden dan de controlegroep.¹ Een meta-analyse uit 2025 vond ook een gunstig effect op kwaliteit van leven.² Een systematische review uit 2023 zag bij mensen met kanker een afname van de ervaren pijn.⁸

Daar horen drie kanttekeningen bij:

• Geen enkele studie ging over eczeem. De deelnemers hadden andere klachten, vaak kanker of chronische ziekte.
• De studies zijn klein en wisselend van kwaliteit. Dat erkennen de onderzoekers zelf.²
• Het is onduidelijk wat precies werkt. Rust, aandacht en aanraking kunnen het effect verklaren, zonder dat er sprake is van energieoverdracht.

De redenering ‘Reiki ontspant, dus het helpt bij eczeem’ is dus een aanname. Ze is denkbaar, maar niet getest.

Hoe verhoudt Reiki zich tot andere aanpakken bij eczeem?

De basis van elke eczeembehandeling is dagelijks invetten met een neutrale zalf of crème, aangevuld met ontstekingsremmende zalven zoals corticosteroïden (hormoonzalven) tijdens opvlammingen. Bij ernstig eczeem zijn er lichttherapie en medicijnen die het afweersysteem afremmen.⁹

Aanpak	Bewijs bij eczeem	Rol
Invetten en hormoonzalf	Goed onderbouwd9	Basisbehandeling
Lichttherapie en systemische medicatie	Goed onderbouwd bij ernstig eczeem9	Via dermatoloog
Psychologische begeleiding	Beschreven als zinvolle aanvulling4	Bij krabgedrag, stress, slecht slapen
Reiki	Niet onderzocht bij eczeem	Hooguit ontspanning

Wil je iets doen aan de stresskant van je eczeem, dan zijn methoden die bij eczeem zelf zijn bestudeerd, zoals het afleren van krabgedrag en psychologische begeleiding, een logischer startpunt dan Reiki.⁴

Wat kun je verwachten van een Reiki-sessie?

Je ligt volledig gekleed op een behandeltafel. De beoefenaar legt de handen op of boven je hoofd, schouders, romp en benen. Een sessie verloopt meestal zo:

• Kennismaking: je bespreekt je klachten en verwachtingen.
• Behandeling: handoplegging in stilte of met rustige muziek, vaak een half uur tot een uur.
• Nabespreking: je vertelt wat je hebt ervaren.

In een studie naar de beleving van Reiki noemden deelnemers vooral diepe ontspanning en een gevoel van warmte.⁵ Heb je open of ontstoken eczeemplekken, vraag dan of de beoefenaar de handen boven de huid houdt in plaats van erop. Zo voorkom je wrijving en irritatie.

Wanneer ga je met eczeem naar de huisarts?

Reiki vervangt geen medische zorg. Ga naar je huisarts als je eczeem ondanks goed invetten niet verbetert, als de jeuk je uit je slaap houdt, of als plekken nat worden, gele korstjes krijgen of pijn doen. Dat laatste kan op een infectie wijzen. Op Thuisarts.nl lees je wat je zelf kunt doen en welke behandelingen er zijn.

Stop nooit op eigen initiatief met voorgeschreven zalven of medicijnen omdat je een aanvullende therapie volgt. Merk je dat somberheid of angst een grote rol speelt, bespreek dat dan ook. Psychische klachten komen bij eczeem vaker voor en zijn goed te behandelen.⁴

Veelgestelde vragen

Werkt Reiki ook bij psoriasis?

Daar is geen onderzoek naar gedaan. Stress beïnvloedt ook bij psoriasis het afweersysteem in de huid³, dus ontspanning kan prettig zijn, maar er is geen studie die laat zien dat Reiki psoriasisplekken vermindert. Laat psoriasis behandelen via je huisarts of dermatoloog en zie Reiki hooguit als ontspannende aanvulling.

Kan Reiki mijn eczeemmedicatie vervangen?

Nee. Reiki is niet onderzocht bij eczeem, terwijl invetten en ontstekingsremmende zalven goed onderbouwd zijn.⁹ Stop niet op eigen houtje met je behandeling en bespreek aanvullende therapieën met je huisarts of dermatoloog.

Hoeveel Reiki-sessies heb je nodig?

Daar bestaat geen richtlijn voor, en voor eczeem ontbreekt elk onderzoek. In studies naar angst liep het aantal sessies sterk uiteen.¹ Spreek vooraf een beperkt aantal sessies af en beoordeel daarna eerlijk of je je er meer ontspannen door voelt.

Is Reiki veilig als je eczeem hebt?

Reiki zelf is een rustige behandeling waarbij je gekleed blijft liggen. Het risico zit vooral in het uitstellen of stoppen van een werkzame behandeling. Vraag bij open of ontstoken plekken om handposities boven de huid en overleg eerst met je arts als je ernstige psychische klachten hebt.

Wordt Reiki vergoed door de zorgverzekering?

Reiki zit niet in de basisverzekering. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden alternatieve behandelingen gedeeltelijk, vaak alleen als de behandelaar bij een erkende beroepsvereniging is aangesloten. Controleer je polisvoorwaarden voordat je een afspraak maakt.

Wat is het verschil tussen Reiki en mindfulness bij eczeem?

Mindfulness is een oefening die je zelf doet en overal kunt toepassen, ook op het moment dat je wilt krabben. Reiki onderga je passief bij een beoefenaar. Psychologische methoden zijn bij eczeem beter bestudeerd dan Reiki.⁴

Kan stress alleen eczeem veroorzaken?

Stress is een factor die eczeem kan verergeren, maar niet de enige oorzaak. Eczeem ontstaat door een samenspel van erfelijke aanleg, een kwetsbare huidbarrière en een overactief afweersysteem.⁶ Stress verminderen kan helpen, maar maakt goede huidverzorging niet overbodig.

Footnotes

1. Guo X, Long Y, Qin Z. Therapeutic effects of Reiki on interventions for anxiety: a meta-analysis. BMC Palliative Care. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38872168/ ↩ ↩² ↩³

2. Liu K, Qin Z, Qin Y. Effects of Reiki therapy on quality of life: a meta-analysis of randomized controlled trials. Systematic Reviews. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40148929/ ↩ ↩² ↩³

3. Zhang H, Wang M, Zhao X. Role of stress in skin diseases: A neuroendocrine-immune interaction view. Brain, Behavior, and Immunity. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38128623/ ↩ ↩² ↩³

4. Courtney A, Su JC. The Psychology of Atopic Dermatitis. Journal of Clinical Medicine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38541828/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

5. Lillehei A. The subjective experience of Reiki. Explore (New York, N.Y.). 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35851503/ ↩ ↩²

6. Bai R, Zheng Y, Dai X. Atopic dermatitis: diagnosis, molecular pathogenesis, and therapeutics. Molecular Biomedicine. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41047454/ ↩ ↩²

7. Tian J, Cao Y, Li Y. A sympathetic-eosinophil axis orchestrates psychological stress to exacerbate skin inflammation. Science. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41855337/ ↩

8. Avci A, Gün M. The Effect of Reiki on Pain Applied to Patients With Cancer: A Systematic Review. Holistic Nursing Practice. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37595119/ ↩

9. Wollenberg A, Werfel T, Ring J. Atopic Dermatitis in Children and Adults—Diagnosis and Treatment. Deutsches Ärzteblatt International. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36747484/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

Bronnen

1. Guo X, Long Y, Qin Z — Therapeutic effects of Reiki on interventions for anxiety: a meta-analysis · BMC Palliative Care · 2024
2. Liu K, Qin Z, Qin Y — Effects of Reiki therapy on quality of life: a meta-analysis of randomized controlled trials · Systematic Reviews · 2025
3. Zhang H, Wang M, Zhao X — Role of stress in skin diseases: A neuroendocrine-immune interaction view · Brain, Behavior, and Immunity · 2024
4. Courtney A, Su JC — The Psychology of Atopic Dermatitis · Journal of Clinical Medicine · 2024
5. Tian J, Cao Y, Li Y — A sympathetic-eosinophil axis orchestrates psychological stress to exacerbate skin inflammation · Science · 2026
6. Wollenberg A, Werfel T, Ring J — Atopic Dermatitis in Children and Adults—Diagnosis and Treatment · Deutsches Ärzteblatt International · 2023
7. Avci A, Gün M — The Effect of Reiki on Pain Applied to Patients With Cancer: A Systematic Review · Holistic Nursing Practice · 2023
8. Lillehei A — The subjective experience of Reiki · Explore (New York, N.Y.) · 2022
9. Bai R, Zheng Y, Dai X — Atopic dermatitis: diagnosis, molecular pathogenesis, and therapeutics · Molecular Biomedicine · 2025