Lichttherapie bij eczeem: werkt UV-fototherapie of collageen rood licht?

Lichttherapie kan eczeem verminderen, maar alleen de medische variant met ultraviolet licht is daarvoor onderzocht. Dermatologen zetten smalband-UVB in bij matig tot ernstig atopisch eczeem wanneer zalven onvoldoende helpen.¹² Voor collageen rood licht uit de schoonheidssalon geven de eczeemrichtlijnen geen aanbeveling: overtuigend klinisch bewijs ontbreekt.

Hieronder lees je wat het verschil is, wat je van een kuur fototherapie kunt verwachten en welke risico’s erbij horen.

Wat is collageen lichttherapie?

Collageen lichttherapie gebruikt rozerood zichtbaar licht, met een golflengte van ongeveer 600 tot 700 nanometer. Het idee is dat dit licht de aanmaak van collageen in de huid stimuleert. Anders dan bij een zonnebank komt er geen ultraviolet licht aan te pas.

Aanbieders noemen naast een stevigere huid soms ook verlichting van eczeem als voordeel. Die laatste claim is niet onderbouwd. De Amerikaanse en Europese richtlijnen voor atopisch eczeem bespreken bij lichttherapie uitsluitend ultraviolette vormen en doen geen aanbeveling voor rood zichtbaar licht.¹² Zie het dus als een cosmetische behandeling, niet als eczeemtherapie.

Werkt UV-fototherapie wel bij eczeem?

Ja, al is het geen wondermiddel. Fototherapie met ultraviolet licht remt de ontstekingsreactie in de huid en wordt in richtlijnen aanbevolen bij matig tot ernstig atopisch eczeem dat onvoldoende reageert op zalven en crèmes.¹²³ De aanbevelingen zijn voorwaardelijk: de onderzoeken zijn relatief klein en van wisselende kwaliteit, dus de zekerheid van het bewijs is beperkt.¹³

Smalband-UVB heeft de voorkeur omdat het de meeste onderbouwing heeft, breed beschikbaar is en een gunstiger risicoprofiel heeft dan PUVA.¹⁴

Helpt lichttherapie niet genoeg, dan zijn er andere opties voor ernstiger eczeem, zoals afweerremmende tabletten of injecties. Die keuze maak je samen met je dermatoloog.⁵

Hoe regel je fototherapie en bij welke arts?

Fototherapie bij eczeem loopt via een dermatoloog. Die stemt de startdosis af op je huidtype, bouwt de dosis stapsgewijs op en houdt bij hoeveel UV je in totaal hebt gehad.¹⁴

Zo pak je het aan:

• Vraag je huisarts om een verwijzing naar de dermatoloog.
• Vertel welke medicijnen en supplementen je gebruikt. Sommige middelen maken de huid gevoeliger voor licht.⁴
• Reken op meerdere bezoeken per week gedurende een aantal weken. Dat is voor veel mensen de grootste drempel.¹
• Vraag bij je zorgverzekeraar na hoe de vergoeding en het eigen risico in jouw situatie uitpakken.

In sommige gevallen is behandeling thuis mogelijk met een smalband-UVB-apparaat dat via de dermatoloog wordt voorgeschreven, met instructie en controle.¹ Dat is iets anders dan zelf een lamp kopen.

Algemene informatie over eczeem en de behandeling vind je op Thuisarts.nl.

Wat zijn de risico’s van UV-lichttherapie?

Op korte termijn kan de huid rood worden, branden of jeuken, vergelijkbaar met een lichte zonnebrand. Ook droogt de huid vaak wat uit.¹⁴

Op lange termijn speelt het risico op huidkanker en versnelde huidveroudering. Dat risico is duidelijk aangetoond bij PUVA. Bij smalband-UVB is tot nu toe geen duidelijke toename gevonden, maar omdat UV-straling in principe schade aan huidcellen geeft, blijven artsen voorzichtig en beperken ze het totale aantal behandelingen.¹⁴

Extra aandachtspunten:

• Zwangerschap: PUVA wordt tijdens de zwangerschap niet gebruikt vanwege het psoraleen. Smalband-UVB kan volgens de Europese richtlijn wel worden overwogen. Overleg dit altijd met je dermatoloog.²
• Huidkanker in het verleden of veel moedervlekken: meld dit vooraf, het kan de keuze voor fototherapie veranderen.¹
• Zonnebank: ga niet zelf naar een zonnebank om je eczeem te behandelen. Dosis en spectrum zijn daar niet afgestemd op therapeutisch gebruik en niemand bewaakt je totale UV-belasting.⁴

Welke huidverzorging hoort erbij?

Lichttherapie komt niet in plaats van de basisverzorging, maar erbovenop. De basis van elke eczeembehandeling is het dagelijks insmeren met een vette crème of zalf (emolliens), ook als je huid rustig is. Dat ondersteunt de huidbarrière en helpt opvlammingen te beperken.²⁶

Daarnaast adviseren richtlijnen:

• kort en lauw douchen in plaats van lang en heet;²
• milde, zeepvrije reinigingsmiddelen zonder parfum;²
• je bekende prikkels vermijden, zoals stoffen die bij jou jeuk uitlokken.²

Meer hierover lees je in ons artikel over huidverzorging bij atopisch eczeem.

Helpt een dieet tegen eczeem?

Voor de meeste mensen niet. De Amerikaanse allergologierichtlijn raadt eliminatiediëten bij atopisch eczeem af: het effect op de huid is klein en onzeker, terwijl het weglaten van voedingsmiddelen risico’s heeft, zoals tekorten en bij kinderen het ontstaan van een voedselallergie.³ Denk je dat een bepaald voedingsmiddel je klachten verergert, bespreek dat dan met je huisarts of dermatoloog voordat je iets schrapt.

Veelgestelde vragen

Word je bruin van UV-B lichttherapie of van lichttherapielampen voor thuis?

Van medische UVB-lichttherapie kun je licht bruin worden, omdat UVB de aanmaak van pigment in de huid stimuleert.⁴ Dat geldt ook voor een UVB-thuisapparaat dat je via de dermatoloog krijgt. Lampen met rood of infrarood licht, zoals collageenlampen en LED-panelen, bevatten geen UV en maken je niet bruin. Een bruine kleur is overigens geen doel van de behandeling en zegt niets over hoe goed het eczeem reageert.

Wat is het verschil tussen collageen lichttherapie en medische fototherapie?

Collageen lichttherapie werkt met rood zichtbaar licht en is een cosmetische behandeling. Medische fototherapie werkt met ultraviolet licht (meestal smalband-UVB) en wordt in eczeemrichtlijnen aanbevolen wanneer smeren onvoldoende helpt.¹² Voor rood licht bij eczeem bestaat zo’n aanbeveling niet.

Wordt fototherapie bij eczeem vergoed?

Behandeling door een dermatoloog met een verwijzing van de huisarts valt doorgaans onder de basisverzekering, waarbij je eigen risico wordt aangesproken. De precieze voorwaarden verschillen per polis en per behandelvorm, zeker bij thuisbehandeling. Vraag het daarom vooraf na bij je zorgverzekeraar. Collageen lichttherapie in een salon betaal je zelf.

Hoe lang duurt een kuur lichttherapie bij eczeem?

Een kuur smalband-UVB bestaat meestal uit twee tot drie behandelingen per week, gedurende een aantal weken tot enkele maanden.¹ De belichting zelf duurt kort, van seconden tot enkele minuten. Je dermatoloog bepaalt het schema en beoordeelt tussentijds of doorgaan zinvol is.

Kan ik collageen rood licht combineren met mijn eczeembehandeling?

Over die combinatie is geen goed onderzoek beschikbaar. Bespreek het daarom met je dermatoloog, zeker als je ook UV-fototherapie krijgt of medicijnen gebruikt die de huid lichtgevoeliger maken.⁴ Vervang je voorgeschreven behandeling in geen geval door een salonbehandeling.

Is lichttherapie veilig tijdens de zwangerschap?

Smalband-UVB kan volgens de Europese richtlijn tijdens de zwangerschap worden overwogen als smeren onvoldoende helpt. PUVA wordt dan niet gebruikt vanwege het psoraleen.² Meld een zwangerschap of zwangerschapswens altijd bij je dermatoloog, zodat de behandeling daarop kan worden afgestemd.