
Oogoefeningen: wat werkt écht en wat niet?
Helpen oogoefeningen tegen vermoeide ogen, een lui oog of bijziendheid? Wat werkt wel, wat niet, en wanneer ga je naar de oogarts?
Oogoefeningen kunnen vermoeide en droge ogen na schermwerk verlichten. Bij een lui oog hoort visuele training soms bij de behandeling, maar dan onder begeleiding. Bijziendheid, verziendheid of astigmatisme verhelpen ze niet: je brilsterkte verandert er niet door. Wat oefeningen wel doen is je ogen af en toe rust geven, zodat ze minder snel overbelast raken.
Wat kunnen oogoefeningen écht voor je doen?
Je ogen worden bewogen door zes oogspieren aan de buitenkant van het oog. Binnenin zit de ciliairspier, die de lens boller of platter maakt zodat je scherp kunt stellen. Kijk je urenlang op korte afstand naar een scherm, dan staat die ciliairspier al die tijd aangespannen. Pauzes en afwisseling in kijkafstand halen die spanning eraf.
Wat je realistisch kunt verwachten:
- Minder vermoeide ogen: regelmatig in de verte kijken ontspant je focusspier na lang schermwerk
- Minder droge ogen: bewust en volledig knipperen verdeelt het traanvocht beter over je hoornvlies
- Minder nek- en hoofdpijnklachten bij sommige mensen: in een gerandomiseerde studie bij mensen met chronische nekpijn, spanningshoofdpijn en een naar voren staand hoofd gaf het toevoegen van oogbewegingsoefeningen aan nekstabilisatietraining meer verbetering in pijn, functie en kwaliteit van leven dan nekoefeningen alleen 1
- Ondersteuning bij een lui oog: bij kinderen met amblyopie kan visuele training deel uitmaken van de behandeling, altijd via een oogarts of orthoptist
Wat je niet kunt verwachten is een lagere brilsterkte. Bijziendheid, verziendheid en astigmatisme komen door de vorm van het oog, en die vorm verander je niet met oefeningen.
Welke oefeningen helpen tegen vermoeide en droge ogen?
De 20-20-20-regel is het makkelijkst vol te houden als je veel achter een scherm zit. Kijk elke 20 minuten 20 seconden naar iets op minstens 6 meter afstand. Je ciliairspier hoeft dan even niet scherp te stellen op dichtbij.
Bewust knipperen: tijdens geconcentreerd schermwerk knipper je minder vaak en minder volledig dan normaal, waardoor het traanvocht sneller verdampt. Knipper elk half uur een keer of tien rustig en helemaal dicht.
Wisselen tussen dichtbij en veraf: houd je duim op ongeveer 25 cm voor je gezicht en kijk er 3 seconden naar. Kijk daarna 3 seconden naar een punt op minstens 3 meter afstand. Herhaal dit 10 keer. Je laat je ogen zo afwisselend scherpstellen in plaats van urenlang op één afstand.
Oogbewegingen: beweeg je blik rustig naar rechtsboven, linksboven, linksonder en rechtsonder, een paar seconden per richting, zonder je hoofd te bewegen. Dit is vooral een pauze-oefening. Heb je ook nek- of hoofdpijnklachten, dan kan een fysiotherapeut oogbewegingen combineren met nekoefeningen 1.
Helpen computerspellen bij een lui oog?
Bij amblyopie (lui oog) leren de hersenen de beelden van het zwakkere oog minder goed gebruiken. De standaardbehandeling bij kinderen is een bril en meestal afplakken van het sterkere oog, of oogdruppels die het sterke oog tijdelijk wazig maken.
Daarnaast bestaan er behandelingen met speciale spellen of video’s waarbij beide ogen tegelijk moeten samenwerken. Die worden onderzocht en soms ingezet als aanvulling. Zo’n spel is geen gewoon computerspel dat je zelf thuis start: het is een behandeling met een vaste opzet, en het werkt alleen als een oogarts of orthoptist de voortgang volgt. Vervang afplakken dus niet op eigen houtje door gamen.
Kun je zonder bril beter zien met oefeningen?
Nee. Er zijn geen oefeningen waarmee je een bril overbodig maakt bij bijziendheid, verziendheid of astigmatisme. Wil je zonder bril, dan zijn contactlenzen of een ooglaserbehandeling de echte opties. Bespreek die met je opticien of oogarts.
Kies je voor contactlenzen, neem dan de hygiëne serieus. Een hoornvliesontsteking door lenzen (keratitis) wordt vaak onderschat en kan in ernstige gevallen blijvende schade aan je zicht geven 2. Het risico neemt toe als je lenzen inhoudt tijdens het slapen, ermee zwemt of douchet, of ze spoelt met kraanwater 2. Krijg je met lenzen een rood, pijnlijk of lichtschuw oog, haal ze er dan uit en neem dezelfde dag contact op met je huisarts of oogarts.
Dan nog een veelgehoorde zorg: dat een bril je ogen ‘lui’ maakt of je ogen verslechtert, klopt niet. Een goede bril corrigeert alleen wat je oog zelf niet scherp krijgt.
Wanneer helpen oogoefeningen niet?
Oogoefeningen vervangen geen oogzorg. Ga direct naar je huisarts of de oogarts bij:
- Plotseling slechter of wazig zien
- Vlekken, lichtflitsen of een ‘gordijn’ in je gezichtsveld
- Dubbelzien dat niet overgaat
- Oogpijn of een rood oog dat niet vanzelf weggaat
- Klachten na een klap of stoot tegen je oog, ook als het in eerste instantie meevalt
Heb je een oogaandoening zoals glaucoom of netvliesproblemen, of heb je een oogoperatie gehad? Overleg dan eerst met je oogarts voordat je met oefeningen begint. Betrouwbare uitleg over oogklachten vind je op Thuisarts.nl.
Waarom gaan je ogen met de leeftijd achteruit?
Rond je veertigste wordt de lens in je oog stijver. Daardoor kun je minder goed scherpstellen op dichtbij: presbyopie, ook wel ouderdomsverziendheid. Dit is een normaal verouderingsproces dat je met oefeningen niet kunt tegenhouden. Een leesbril of multifocale lenzen lossen het op.
Ook andere factoren spelen op de lange termijn mee:
| Factor | Mogelijk gevolg | Wat helpt |
|---|---|---|
| Langdurig schermwerk | Vermoeide, droge ogen | 20-20-20-regel, bewust knipperen |
| Weinig buiten zijn (kinderen) | Meer kans op bijziendheid | Dagelijks buiten spelen |
| Roken | Meer kans op maculadegeneratie | Stoppen met roken |
| Diabetes | Schade aan het netvlies | Goede bloedsuikerregeling, oogcontrole volgens advies |
| Ouder worden | Leesproblemen, staar | Regelmatige oogcontrole |
Veelgestelde vragen over oogoefeningen
Weet er iemand een trucje om beter te kunnen zien zonder bril?
Helaas bestaat dat trucje niet. Bij bijziendheid, verziendheid of astigmatisme zit het probleem in de vorm van het oog, en oefeningen veranderen die niet. Wil je zonder bril, dan zijn contactlenzen of een laserbehandeling de opties. Laat je daarover adviseren door een opticien of oogarts.
Helpen oogoefeningen bij droge ogen?
Bewust en volledig knipperen helpt vaak, omdat je tijdens schermwerk minder knippert en het traanvocht dan sneller verdampt. Knipper elk half uur een paar keer helemaal dicht en neem regelmatig pauze. Houden de klachten aan, ga dan naar je huisarts.
Maakt het dragen van een bril je ogen slechter?
Nee. Een bril corrigeert alleen wat je oog zelf niet scherp krijgt en verandert je oog niet. Twijfel je of je sterkte nog klopt, laat je ogen dan nameten bij een opticien of oogarts.
Hoe snel merk je effect van oogoefeningen?
Minder vermoeide ogen merk je vaak al na een paar dagen met vaste schermpauzes. Behandeling van een lui oog duurt meestal maanden en gebeurt altijd onder begeleiding van een oogarts of orthoptist.
Zijn contactlenzen een veilig alternatief voor een bril?
Voor de meeste mensen wel, mits je de hygiëneregels volgt. Slapen, zwemmen of douchen met lenzen en spoelen met kraanwater vergroten de kans op een ernstige hoornvliesontsteking. Krijg je een rood, pijnlijk oog, haal je lenzen er dan uit en bel dezelfde dag je huisarts.
Zijn oogoefeningen veilig na een oogoperatie of bij een oogaandoening?
Niet altijd. Na een laserbehandeling of bij aandoeningen zoals glaucoom of netvliesproblemen overleg je eerst met je oogarts. Rustige pauze-oefeningen zoals in de verte kijken zijn meestal geen probleem, maar laat je oogarts dat bevestigen.
Helpen oogoefeningen tegen hoofdpijn?
Misschien, als je hoofdpijn samenhangt met spanning in je nek en een naar voren staand hoofd. In een studie bij die groep gaf het toevoegen van oogbewegingsoefeningen aan nekoefeningen meer verbetering dan nekoefeningen alleen. Bij nieuwe, heftige of veranderende hoofdpijn ga je eerst naar je huisarts.
Footnotes
-
Park SH, Oh YJ, Lee MM. Improving Function and Quality of Life in Patients with Chronic Neck Pain, Tension-Type Headache, and Forward Head Posture: The Role of Eyeball Exercise and Cervical Stabilization Programs. Medical Science Monitor. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38889104/ ↩ ↩2
-
Maier P, Betancor PK, Reinhard T. Contact Lens–Associated Keratitis—an Often Underestimated Risk. Deutsches Ärzteblatt International. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35912449/ ↩ ↩2
Persoonlijk plan · gratis
Afvallen met keto? Begin met jouw plan
Beantwoord een paar korte vragen en ontvang direct je persoonlijke keto-plan.
Start de keto-check- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Bronnen
- Park SH, Oh YJ, Lee MM — Improving Function and Quality of Life in Patients with Chronic Neck Pain, Tension-Type Headache, and Forward Head Posture: The Role of Eyeball Exercise and Cervical Stabilization Programs · Medical Science Monitor · 2024
- Maier P, Betancor PK, Reinhard T — Contact Lens–Associated Keratitis—an Often Underestimated Risk · Deutsches Ärzteblatt International · 2022
Gratis keto-check · 2 minuten
Ontvang je persoonlijke keto-plan om af te vallen
Afgestemd op wat jij lekker vindt en hoeveel tijd je hebt om te koken. Je plan staat direct klaar.
Ja, ik wil mijn keto-plan- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Lees ook
Meer over levensstijl

Levensstijl
Anatomie van het oog: hoe werken iris, pupil, netvlies en oogzenuw?
Hoe werken iris, pupil, netvlies en oogzenuw samen? Lees hoe je oog licht omzet in beeld, in begrijpelijke taal. Deel 2 van Beter zien zonder bril.

Gelukkig zijn: wat de wetenschap zegt over blijvend welzijn
Wat maakt je écht blijvend gelukkig? Wat onderzoek zegt over de hedonistische tredmolen, geld, relaties, beweging en leven naar je waarden.

Rijst koken: zo doe je het elke keer goed
Hoe kook je rijst perfect? Waterverhouding en kooktijd per soort, alle rijstsoorten vergeleken, en zo bewaar en warm je gekookte rijst veilig op.

10 slechte gewoontes die je welzijn kosten (en hoe je ze doorbreekt)
Welke slechte gewoontes ondermijnen je gezondheid? 10 herkenbare patronen, van slaaptekort tot stilzitten, met kleine stappen om ze echt te doorbreken.

Intrinsieke versus extrinsieke motivatie: wat werkt écht om door te zetten?
Intrinsieke of extrinsieke motivatie: wat helpt je echt doorzetten? Lees wat onderzoek zegt en hoe je motivatie omzet in een concrete eerste stap.
5 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
gerdadine Wat een fijne tips!Pluchke Mijn ogen waren vorig jaar op het nippertje van slecht en goed dus moest nog niet een bril dragen. Maar dit jaar erger. Weet er iemand een trucje om beter te kunnen zien en geen bril te moeten dragen?Marion Je ogen zijn echt met oefeningen te verbeteren.! Eigen ervaring. Het werkt. Zie o.m. Natuurlijkzien.nlAnoniem Bedankt ik heb op het moment nu een half jaar een bril en mij ogem gaam steeds meer achreruit ik weet nu tenminste hoeAnita Hulshof Ik zou graag specifieke oefeningen willen om mijn ogen weer samen te laten werken. ik heb een lui oog wat soms scheel kijkt. Ben vaak duizelig door de slechte samenwerking van mijn ogen.