Psoriasis inversa: herkennen, behandelen en dagelijks leven

Psoriasis inversa is een vorm van psoriasis in de huidplooien: oksels, liezen, bilnaad en onder de borsten. Je ziet gladde, scherp begrensde rode plekken, meestal zonder de bekende schilfers. Behandelen kan, maar de dunne plooihuid vraagt mildere middelen dan psoriasis elders. Laat de diagnose stellen door je huisarts of dermatoloog, want andere plooiaandoeningen lijken erop.

Hoe herken je psoriasis inversa?

Psoriasis is een chronische ontstekingsziekte van de huid waarbij het afweersysteem een rol speelt. De bekendste vorm, psoriasis vulgaris (plaque psoriasis), geeft rode, schilferende plekken op bijvoorbeeld ellebogen, knieën en de onderrug. Bij psoriasis inversa zitten de plekken juist op plaatsen waar huid tegen huid ligt. Door warmte en vocht in de plooi blijven schilfers daar niet zitten, waardoor de plek glad en soms glanzend oogt.

Omdat de plekken uit het zicht zitten en mensen zich er soms voor schamen, duurt het vaak langer voordat iemand ermee naar de huisarts gaat. Psoriasis inversa kan op zichzelf voorkomen, maar ook samen met een andere vorm van psoriasis. Algemene patiënteninformatie over psoriasis vind je op Thuisarts.nl.

Op welke plekken komt psoriasis inversa voor?

De aandoening zit op plaatsen waar huid op huid ligt en vocht blijft hangen:

• Oksels
• Liezen en de binnenkant van de bovenbenen
• Bilnaad
• Onder de borsten
• Onder een buikplooi en rond de navel
• Achter de oren
• Rond de geslachtsdelen

Heb je overgewicht, dan heb je meer en diepere plooien. De plekken kunnen dan op meer plaatsen tegelijk ontstaan en schuren sneller.

Is het psoriasis inversa, een schimmelinfectie of hidradenitis?

Rode plekken in een plooi zijn lang niet altijd psoriasis. Twee aandoeningen worden er regelmatig mee verward: een schimmel- of gistinfectie en hidradenitis suppurativa (ook acne inversa of acne ectopica genoemd). Hidradenitis is een chronische ontstekingsziekte van de plooihuid met pijnlijke bulten, abcessen en gangetjes onder de huid, die littekens kunnen achterlaten.¹

De aandoeningen kunnen ook tegelijk voorkomen. Zo kan een geïrriteerde plooi er een gistinfectie bij krijgen. Omdat de behandeling per aandoening anders is, is zelf dokteren hier geen goed idee. Je huisarts kan zo nodig een kweek of huidschraapsel afnemen, of je doorverwijzen naar een dermatoloog.

Wat lokt een opvlamming uit?

Waarom psoriasis bij de een vooral in de plooien zit en bij de ander niet, is niet goed bekend. Wel zijn er factoren die de plooihuid extra belasten en klachten kunnen verergeren:

• Wrijving: huid die langs huid of langs strakke kleding schuurt
• Zweet en vocht dat in de plooi blijft staan
• Een bijkomende schimmel- of gistinfectie
• Overgewicht, door meer en diepere plooien

Merk je dat je plekken steeds op hetzelfde moment terugkomen, bijvoorbeeld na het sporten of in warme periodes? Noteer dat en neem het mee naar je afspraak. Het helpt je arts om de behandeling en adviezen op jou af te stemmen.

Hoe wordt psoriasis inversa behandeld?

De behandeling begint bijna altijd met een middel dat je op de huid smeert. Bij uitgebreide of hardnekkige psoriasis kan de dermatoloog zwaardere middelen overwegen.

Zalf of crème op de plekken

De huid in plooien is dun en neemt werkzame stoffen sterker op dan de huid elders. Daarom kiest een arts hier doorgaans voor een mild tot matig sterk corticosteroïd (hormoonzalf of -crème), en meestal voor een beperkte periode. Is er ook een schimmel- of gistinfectie, dan kan een antischimmelmiddel worden toegevoegd.

Let op: smeer geen sterke hormoonzalf die je voor een ander lichaamsdeel hebt gekregen in je plooien. Langdurig of te sterk smeren kan de plooihuid dunner maken. Overleg bij twijfel met je huisarts of apotheker welke sterkte je waar mag gebruiken en hoe lang.

Biologicals bij matige tot ernstige psoriasis

Biologicals zijn medicijnen die je via een injectie krijgt en die één specifiek ontstekingssignaal in het afweersysteem remmen. Ze zijn bedoeld voor mensen met matige tot ernstige psoriasis bij wie andere behandelingen te weinig doen. Voor psoriasis zijn onder meer IL-17-remmers geregistreerd; dezelfde groep middelen wordt ook bij andere ontstekingsziekten van de huid onderzocht.² Een voorbeeld is secukinumab, dat inmiddels ook bij hidradenitis suppurativa wordt ingezet.³

Een andere groep zijn de IL-23-remmers, zoals guselkumab. In de GUIDE-studie uit 2024 bleef de psoriasis bij mensen die heel goed op guselkumab reageerden even goed onder controle met een injectie per 16 weken als met een injectie per 8 weken.⁴ Dat onderzoek ging over plaque psoriasis, niet specifiek over de inversa-vorm. Het interval aanpassen doe je dan ook nooit zelf.

Biologicals remmen een deel van je afweer en zijn niet voor iedereen geschikt. Of ze voor jou een optie zijn, hangt onder meer af van de ernst, je andere medicijnen, bijkomende aandoeningen en een eventuele zwangerschap(swens). Dat bespreek je met je dermatoloog.

Wat kun je zelf doen bij psoriasis inversa?

Goede verzorging vervangt de behandeling niet, maar kan schuren en broeien wel beperken:

• Dep de plooien droog na het douchen in plaats van te wrijven
• Draag loszittende, ademende kleding en ondergoed zonder knellend elastiek
• Trek na het sporten of flink zweten droge kleding aan
• Gebruik op de plekken geen geparfumeerde zeep of deodorant als je merkt dat die prikt
• Werk bij overgewicht aan een gezonder gewicht; minder diepe plooien betekent minder wrijving

Psoriasis inversa is chronisch: rustige periodes wisselen af met opvlammingen. Ga terug naar je huisarts als de plekken nat worden, gaan ruiken, pijn doen of niet reageren op de behandeling. Dat kan wijzen op een infectie of op een andere diagnose.

Veelgestelde vragen

Een vriend heeft rode vlekken in zijn nek en op armen en handen, en zijn vingertoppen barsten pijnlijk open. Is dit psoriasis guttata of inversa?

Het beeld dat je beschrijft past bij geen van beide goed. Psoriasis inversa zit in huidplooien en psoriasis guttata geeft kleine, druppelvormige plekjes verspreid over het lichaam. Pijnlijke kloven aan de vingertoppen kunnen wel bij psoriasis van de handen horen, maar ook bij handeczeem of een contactallergie. Op afstand is dat niet te beoordelen. Omdat hij veel pijn heeft en open huid kan ontsteken, is het verstandig dat hij op korte termijn naar de huisarts gaat.

Is psoriasis inversa besmettelijk?

Nee. Psoriasis is een ontstekingsziekte van de huid en geen infectie, dus je kunt het niet overdragen via huidcontact, handdoeken of beddengoed. Een schimmel- of gistinfectie die er in een plooi bij kan komen, is wel een infectie. Laat dat onderscheid door je huisarts maken.

Kan psoriasis inversa helemaal genezen?

Psoriasis is een chronische aandoening en is op dit moment niet te genezen. Met behandeling kunnen de plekken wel sterk verminderen of een tijd helemaal wegblijven. De kans dat ze terugkomen blijft bestaan, dus een plan voor opvlammingen is nuttig om met je arts af te spreken.

Wat is het verschil tussen psoriasis inversa en hidradenitis suppurativa?

Beide zitten in de huidplooien, maar het zijn verschillende ziektes. Hidradenitis suppurativa geeft pijnlijke, diepe bulten, abcessen en gangetjes onder de huid die littekens kunnen achterlaten.¹ Psoriasis inversa geeft gladde, rode plekken zonder pus. De behandeling verschilt, dus laat een dermatoloog de diagnose stellen.

Welke kleding draag je het beste bij psoriasis inversa?

Kies kleding die ruim valt en vocht doorlaat, en ondergoed zonder strak elastiek op de plekken waar je last hebt. Trek na het sporten zo snel mogelijk iets droogs aan. Het doel is minder schuren en minder broeien in de plooi.

Helpt een dieet bij psoriasis inversa?

Er is geen dieet waarvan vaststaat dat het psoriasis inversa geneest. Heb je overgewicht, dan kan afvallen de plooien minder diep maken en zo wrijving en broeien verminderen. Schrap niet op eigen houtje hele voedingsgroepen; overleg bij twijfel met je huisarts of een diëtist. Algemeen voedingsadvies vind je bij het Voedingscentrum.

Wanneer moet je met plekken in je huidplooien naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als rode plekken in een plooi na een à twee weken niet wegtrekken, steeds terugkomen of pijn doen. Ga eerder bij nattende of stinkende plekken, pus, koorts of pijnlijke bulten. Dat kan op een infectie of op hidradenitis wijzen en vraagt een andere aanpak.