
Bloeddruk en seizoenen: waarom is je bloeddruk hoger in de winter?
Waarom is je bloeddruk hoger in de winter? Zo beïnvloeden kou, binnentemperatuur en minder bewegen je bloeddruk, en dit kun je eraan doen.
Je bloeddruk ligt in de winter bij de meeste mensen hoger dan in de zomer. In veel studies is het verschil een paar mmHg in de bovendruk, en bij ouderen en mensen met hoge bloeddruk is het vaak groter. Kou vernauwt je bloedvaten en zet je stresssysteem aan. Daarnaast beweeg je in de donkere maanden meestal minder 12. Een warme woning, blijven bewegen en goed meten helpen om dat effect te beperken.
Waarom stijgt je bloeddruk als het koud is?
Bij lage temperaturen trekken de bloedvaatjes in je huid samen. Zo verlies je minder warmte. Tegelijk wordt je sympathisch zenuwstelsel actiever, het deel van je zenuwstelsel dat je lichaam in de ‘aan’-stand zet. Je hart en vaten werken dan tegen meer weerstand in, en daardoor stijgt de druk 2.
In een onderzoek waarin deelnemers lange tijd elk uur hun bloeddruk lieten meten, ging een lagere buitentemperatuur samen met een hogere boven- en onderdruk 1. Een groot cohortonderzoek onder ruim 50.000 Chinese volwassenen liet zien dat ook snelle temperatuurwisselingen samengaan met een hogere bloeddruk, los van de kou zelf 3.
Speelt het weer ook een rol?
Waarschijnlijk wel. Een Duits onderzoek keek naar weersveranderingen en het aantal ziekenhuisopnames vanwege hoge bloeddruk. Het vond een verband tussen de twee 4. Zo’n verband zegt nog niet dat het weer de opnames veroorzaakt. Het past wel bij het beeld dat temperatuur en weer invloed hebben op je bloeddruk.
Extra aandacht bij bestaande hoge bloeddruk
Heb je al hoge bloeddruk? Dan is de winter het moment om extra op te letten. Bij mensen met hoge bloeddruk lijken de seizoensschommelingen groter, en ook bij ouderen 2. Merk je dat je waarden in de winter structureel hoger liggen? Bespreek dat met je huisarts. Pas je medicatie nooit zelf aan. Meer achtergrond vind je bij de Hartstichting en op Thuisarts.nl.
Hoe groot is het verschil tussen winter en zomer?
Dat verschilt per persoon. Volgens een review uit 2023 ligt de bovendruk in de winter in veel studies gemiddeld zo’n 5 mmHg hoger dan in de zomer. Bij ouderen en bij mensen die al medicatie gebruiken kan het verschil groter zijn 2. Volgens dezelfde review weten we nog niet goed wat dit betekent voor de behandeling, bijvoorbeeld of je medicatie per seizoen zou moeten aanpassen.
Het effect zit niet alleen in de uren dat je wakker bent. Seizoensverschillen in de nachtelijke bloeddruk hangen samen met schade aan hart en nieren 5. ’s Nachts daalt je bloeddruk normaal gesproken, en een winterse stijging valt dan niet op.
Ook de schommelingen zelf tellen mee. Bloeddrukvariabiliteit, van uur tot uur, van dag tot dag en van seizoen tot seizoen, wordt gezien als een aparte risicofactor voor hart- en vaatziekten 6. Het gaat dus om je gemiddelde bloeddruk en ook om hoe sterk die over het jaar heen beweegt.
Welke rol speelt de temperatuur in je huis?
In de winter ben je het grootste deel van de tijd binnen. Onderzoek laat zien dat de binnentemperatuur samenhangt met je bloeddruk en met de schommelingen daarin. Een koude woning gaat samen met hogere waarden 7. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert om je woning in het koude seizoen op minimaal 18 °C te houden, omdat lagere temperaturen nadelig zijn voor de gezondheid. Dat geldt vooral voor ouderen en mensen met hart- en vaatziekten 8.
Praktisch betekent dat:
- Houd de ruimtes waar je de meeste tijd doorbrengt op minimaal 18 °C 8
- Laat je slaapkamer niet ijskoud worden, zeker niet als je ouder bent of hoge bloeddruk hebt 7
- Vermijd grote temperatuurverschillen tussen kamers, bijvoorbeeld tussen de woonkamer en een koude badkamer of gang 3
- Trek een extra laag aan als je van een warme naar een koude ruimte of naar buiten gaat
Wat kun je zelf doen tegen een hogere bloeddruk in de winter?
In de winter bewegen we gemiddeld minder, eten we meer en komen we vaak wat aan. Reviews noemen deze leefstijlfactoren als een deel van de verklaring voor de seizoensstijging 2. Daar kun je dus zelf iets aan doen.
Blijf bewegen, ook als het koud is
Regelmatig bewegen is een van de adviezen die Thuisarts.nl en de Hartstichting geven om je bloeddruk te verlagen. Een paar tips voor de winter:
- Warme, laagjesgewijze kleding maakt buiten bewegen een stuk aantrekkelijker
- Een dagelijkse stevige wandeling van een half uur is een goed begin
- Geen zin om naar buiten te gaan? Fietsen op een hometrainer, traplopen of zwemmen zijn goede alternatieven
- Bouw de inspanning rustig op, vooral bij strenge kou
Let op je voeding en je gewicht
Rond de feestdagen gaat er vaak meer zout, vet en alcohol in, en dat werkt niet in het voordeel van je bloeddruk. Volgens de Hartstichting is overgewicht een belangrijke risicofactor voor hoge bloeddruk. Het Voedingscentrum heeft praktische tips om minder zout te eten en recepten die verwarmend én gezond zijn.
Let op bij drop en zoethout, die in de winter populair zijn in thee en snoep. Zoethout kan je bloeddruk verhogen. Heb je hoge bloeddruk? Gebruik het dan liever niet of maar heel weinig. Op Thuisarts.nl lees je meer over voeding bij hoge bloeddruk.
Waar let je op als je in de winter je bloeddruk meet?
Meet je thuis? Houd dan rekening met het seizoen en met het tijdstip waarop je meet. Onderzoek uit een bloeddrukpoli laat zien dat allebei meetellen bij de vraag of je bloeddruk goed onder controle is 9. Een hoge meting in januari betekent dus niet meteen dat je behandeling faalt. Een structureel hogere winterwaarde verdient wel aandacht.
| Factor | Effect op de meting | Wat te doen |
|---|---|---|
| Wintermaanden | Bloeddruk gemiddeld hoger | Vergelijk metingen binnen hetzelfde seizoen |
| Tijdstip | Waarden verschillen over de dag | Meet steeds op een vast tijdstip |
| Koude kamer | Kan de meting verhogen | Meet in een verwarmde kamer |
| Net bewogen of gehaast | Vertekent de meting | Zit eerst 5 minuten rustig |
Twijfel je of je bloeddruk te hoog is, of zie je in de winter een duidelijke stijging? Neem dan contact op met je huisarts. Op Thuisarts.nl staat hoe je thuis goed meet en wanneer je actie moet ondernemen.
Veelgestelde vragen
Dus geen lage kamertemperatuur?
Klopt, een koude woning is niet gunstig voor je bloeddruk. Onderzoek laat zien dat een lagere binnentemperatuur samengaat met een hogere bloeddruk en grotere schommelingen. De WHO adviseert in het koude seizoen minimaal 18 °C binnen. Vooral ouderen en mensen met hoge bloeddruk doen er goed aan hun woning, en ook de slaapkamer, niet te koud te laten worden.
Hoeveel hoger is mijn bloeddruk in de winter dan in de zomer?
In veel studies ligt de bovendruk in de winter gemiddeld zo’n 5 mmHg hoger dan in de zomer. Bij ouderen en bij mensen met hoge bloeddruk kan het verschil groter zijn. Je eigen patroon leer je kennen door het hele jaar door op vaste momenten te meten.
Moet mijn bloeddrukmedicatie in de winter worden aangepast?
Dat kan, maar pas je medicatie nooit zelf aan. Er zijn nog geen vaste richtlijnen voor seizoensgebonden aanpassingen. Neem je thuismetingen mee naar je huisarts. Die beoordeelt of een aanpassing nodig is.
Is buiten sporten in de kou slecht voor mijn bloeddruk?
Voor de meeste mensen niet. Regelmatig bewegen wordt juist aangeraden om je bloeddruk te verlagen. Kou kan je bloedvaten wel tijdelijk vernauwen, dus kleed je warm aan en bouw rustig op. Heb je hart- of vaatklachten of krijg je pijn op de borst bij inspanning in de kou? Overleg dan eerst met je arts.
Kan een plotselinge weersverandering mijn bloeddruk beïnvloeden?
Waarschijnlijk wel. Grote temperatuurwisselingen gaan samen met een hogere bloeddruk, en weersveranderingen hangen samen met het aantal ziekenhuisopnames vanwege hoge bloeddruk. Ben je gevoelig voor bloeddrukschommelingen? Meet dan wat vaker in periodes met grote weersomslagen.
Waarom is mijn bloeddruk ‘s nachts in de winter belangrijk?
’s Nachts daalt je bloeddruk normaal gesproken. Onderzoek laat zien dat seizoensverschillen in de nachtelijke bloeddruk samenhangen met schade aan hart en nieren. Omdat je dit zelf niet merkt, kan je huisarts bij twijfel een 24-uursmeting laten doen.
Footnotes
-
Fan P, Xue X, Hu J. Ambient temperature and ambulatory blood pressure: An hourly-level, longitudinal panel study. The Science of the Total Environment. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36521627/ ↩ ↩2
-
Barbosa ECD, Farina GS, Basso CS. Seasonal variation in blood pressure: what is still missing?. Frontiers in Cardiovascular Medicine. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37663410/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
-
Zhu W, Liu Y, Zhang L. Ambient temperature variability and blood pressure in a prospective cohort of 50,000 Chinese adults. Journal of Human Hypertension. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36257970/ ↩ ↩2
-
Bauer F, Lindtke J, Seibert F. Impact of weather changes on hospital admissions for hypertension. Scientific Reports. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35383236/ ↩
-
Cheng Y, Sheng CS, Huang JF. Seasonality in nighttime blood pressure and its associations with target organ damage. Hypertension Research. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36788302/ ↩
-
Narita K, Hoshide S, Kario K. Short- to long-term blood pressure variability: Current evidence and new evaluations. Hypertension Research. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36759660/ ↩
-
Umishio W. Importance of measuring indoor temperature to understand blood pressure levels and variability at home. Hypertension Research. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38216733/ ↩ ↩2
-
World Health Organization. WHO Housing and health guidelines. World Health Organization. 2018. https://www.who.int/publications/i/item/9789241550376 ↩ ↩2
-
Shin J. Time of the day and season should be considered for automated office blood pressure-based assessment of control status in hypertension clinic. Hypertension Research. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39300305/ ↩
Gratis check · 2 minuten
Ontdek waar jouw bloeddruk vandaan komt
Zout, stress, gewicht of slaap — bij iedereen ligt het ergens anders. Doe de gratis check en zie welke factor bij jou het zwaarst weegt, inclusief wat je er als eerste aan doet.
Ja, laat mij zien- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke advies
Bronnen
- Fan P, Xue X, Hu J — Ambient temperature and ambulatory blood pressure: An hourly-level, longitudinal panel study · The Science of the Total Environment · 2023
- Barbosa ECD, Farina GS, Basso CS — Seasonal variation in blood pressure: what is still missing? · Frontiers in Cardiovascular Medicine · 2023
- Zhu W, Liu Y, Zhang L — Ambient temperature variability and blood pressure in a prospective cohort of 50,000 Chinese adults · Journal of Human Hypertension · 2023
- Bauer F, Lindtke J, Seibert F — Impact of weather changes on hospital admissions for hypertension · Scientific Reports · 2022
- Cheng Y, Sheng CS, Huang JF — Seasonality in nighttime blood pressure and its associations with target organ damage · Hypertension Research · 2023
- Narita K, Hoshide S, Kario K — Short- to long-term blood pressure variability: Current evidence and new evaluations · Hypertension Research · 2023
- Umishio W — Importance of measuring indoor temperature to understand blood pressure levels and variability at home · Hypertension Research · 2024
- World Health Organization — WHO Housing and health guidelines · World Health Organization · 2018
- Shin J — Time of the day and season should be considered for automated office blood pressure-based assessment of control status in hypertension clinic · Hypertension Research · 2024
Persoonlijk advies · gratis
Welke aanpak past bij jouw bloeddruk?
Wat bij de één werkt, doet bij de ander weinig. Deze korte check kijkt naar jouw situatie, jouw voeding en jouw gewoontes — en geeft je meteen een plan op maat.
Ja, ik doe de check- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke advies
Lees ook
Meer over aandoeningen

Aandoeningen
Orgaanschade door hoge bloeddruk: wat gebeurt er met je hart, nieren, hersenen en ogen?
Wat doet hoge bloeddruk met je hart, nieren, hersenen en ogen? Lees hoe orgaanschade ontstaat, welke signalen je merkt en hoe je het voorkomt.

Hoge bloeddruk en ontstekingen: hoe de vicieuze cirkel werkt
Kan ontsteking hoge bloeddruk veroorzaken? Lees wat CRP zegt, hoe vaatschade de cirkel in stand houdt en wat je zelf kunt doen.

Vitaminen tegen winterdepressie: wat helpt bij SAD en wat niet?
Helpen vitamine B6, B12, B3 en D tegen winterdepressie (SAD)? Lees wat onderzoek zegt, wat beter werkt en wanneer je naar de huisarts gaat.

Aderverkalking door hoge bloeddruk: hoe werkt dat en wat kun je doen?
Kan hoge bloeddruk aderverkalking veroorzaken? Lees hoe het proces werkt, welke klachten erbij horen en wat je zelf kunt doen om het af te remmen.

Hoesten door bloeddrukmedicijnen: oorzaak en wat je kunt doen
Waarom geeft je bloeddrukmedicijn hoest? ACE-remmers verhogen bradykinine, dat hoestprikkels uitlokt. Lees welke alternatieven geen hoest geven en wanneer naar de huisarts.
2 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
Mark Dus geen lage kamertemperatuur? Of heeft dat er niks mee te maken...Team OptimaleGezondheid De invloed van kamertemperatuur (20 graden of 18 graden) is in deze context te verwaarlozen, Mark