Brughoektumor en otosclerose: twee zeldzame oorzaken van oorsuizen

Een brughoektumor en otosclerose zijn twee zeldzame oorzaken van oorsuizen (tinnitus). Een brughoektumor is een goedaardig gezwel op de evenwichtszenuw en geeft meestal klachten aan één oor. Otosclerose is een botaandoening rond de stijgbeugel in het middenoor. Beide zijn goed op te sporen en er bestaan behandelingen voor.

Oorsuizen heeft meestal een onschuldigere achtergrond, zoals gehoorverlies door lawaai of ouderdom.¹ Blijft het suizen aan één kant, of hoor je aan één oor steeds slechter, dan is onderzoek zinvol. Algemene uitleg over oorsuizen vind je op Thuisarts.nl.

Wat is een brughoektumor?

Een brughoektumor heet medisch een vestibulair schwannoom. De oudere naam is acusticusneurinoom. Het is een goedaardig gezwel dat ontstaat uit de cellen van Schwann, de cellen die het isolerende laagje rond de evenwichtszenuw vormen.² Het gezwel ligt in de inwendige gehoorgang of in de brughoek, de ruimte tussen de hersenstam en de kleine hersenen.³

Het is geen kanker en het zaait niet uit.² Wel kan een groeiend gezwel op de gehoorzenuw, de evenwichtszenuw en later op omliggende structuren drukken. Daarom wordt het altijd gevolgd, ook als je weinig klachten hebt.

De meeste brughoektumoren groeien langzaam, en een deel groeit na de ontdekking helemaal niet meer.²

Welke klachten geeft een brughoektumor?

De klachten ontstaan meestal sluipend en aan één kant:²³

• Eenzijdig gehoorverlies: de meest voorkomende klacht, vaak geleidelijk erger. Soms begint het met plotselinge doofheid aan één oor.
• Oorsuizen aan één oor: een piep, ruis of brom die niet weggaat.
• Evenwichtsklachten: een onvast gevoel of duizeligheid.
• Doof gevoel of tintelingen in het gezicht: vooral bij grotere tumoren.

Gehoorverlies en oorsuizen hebben veel vaker een andere oorzaak, bijvoorbeeld lawaaischade of ototoxische stoffen.¹ Het patroon is wat telt: klachten aan één oor die niet verdwijnen zijn een reden voor onderzoek.

Hoe wordt een brughoektumor vastgesteld?

De huisarts verwijst je bij eenzijdige klachten naar de KNO-arts. Daar volgt eerst een gehoortest. Is het gehoor aan één kant duidelijk slechter dan aan de andere kant, dan is een MRI-scan met contrastvloeistof het aangewezen onderzoek. Daarmee zijn ook tumoren van een paar millimeter zichtbaar.²³

Hoe wordt een brughoektumor behandeld?

Er zijn drie opties. Welke bij jou past hangt af van de grootte en groei van de tumor, je gehoor, je leeftijd en je eigen voorkeur.²

Afwachten en scannen. Bij kleine tumoren met weinig klachten is dit vaak de eerste keuze. Groeit de tumor, dan kan alsnog behandeld worden.²

Radiochirurgie. In een gerandomiseerd onderzoek uit 2023 (V-REX) kregen 100 mensen met een kleine of middelgrote brughoektumor óf direct radiochirurgie, óf controles met scans. Na vier jaar was het tumorvolume in de bestraalde groep gemiddeld afgenomen en in de afwachtgroep toegenomen. In gehoor, oorsuizen en kwaliteit van leven vonden de onderzoekers geen duidelijk verschil.⁴ Bestraling remt dus de groei, maar het is niet aangetoond dat je klachten er eerder door verbeteren.

Operatie. Dit is vooral een optie bij grote tumoren of tumoren die op de hersenstam drukken. De belangrijkste risico’s zijn verlies van het gehoor aan de geopereerde kant en uitval van de aangezichtszenuw. De kans daarop neemt toe naarmate de tumor groter is.⁵

Geen van de drie opties geeft zekerheid dat het oorsuizen verdwijnt.² Bespreek met je behandelteam wat je van elke aanpak mag verwachten.

Is een brughoektumor erfelijk?

Meestal niet. Verreweg de meeste brughoektumoren ontstaan toevallig, aan één kant en zonder dat het in de familie voorkomt. Een uitzondering is de zeldzame erfelijke aandoening NF2-gerelateerde schwannomatose, vroeger neurofibromatose type 2 genoemd. Daarbij ontstaan vaak aan beide kanten tumoren, meestal al op jonge leeftijd.⁶ Bij een tumor op jonge leeftijd of aan beide kanten kan de arts erfelijkheidsonderzoek voorstellen.⁶

Wat is otosclerose?

Otosclerose is een aandoening van het bot rond het binnenoor. Er ontstaat nieuw, afwijkend bot rond de stijgbeugel, het kleinste gehoorbeentje. De stijgbeugel komt daardoor vast te zitten en geeft geluidstrillingen minder goed door aan het binnenoor. Dat heet geleidingsgehoorverlies.

De klachten beginnen meestal op jongvolwassen of middelbare leeftijd en nemen langzaam toe:

• Geleidelijk gehoorverlies, vaak aan beide oren maar niet even sterk
• Oorsuizen, dat vaak samengaat met gehoorverlies¹
• Soms een licht onvast gevoel

Otosclerose komt in sommige families vaker voor. De KNO-arts stelt de diagnose met een gehoortest en onderzoek van het middenoor, soms aangevuld met een CT-scan.

Hoe wordt otosclerose behandeld?

Er zijn twee gangbare routes. Een hoortoestel versterkt het geluid en is vaak voldoende zolang het gehoorverlies beperkt is. De verbening zelf stopt er niet door.

Bij een operatie aan de stijgbeugel (stapedotomie) maakt de KNO-arts een kleine opening in de voetplaat van de stijgbeugel en plaatst een prothese die de trillingen weer doorgeeft. Het doel is een beter gehoor. Het oorsuizen kan daarna afnemen, maar dat is niet zeker. Zoals bij elke ooroperatie is er een kleine kans dat het gehoor aan dat oor juist slechter wordt. Vraag je KNO-arts naar de resultaten en risico’s in jouw situatie.

Wat is het verschil tussen een brughoektumor en otosclerose?

Wanneer ga je naar de huisarts?

Neem contact op met je huisarts als je:

• plotseling veel slechter hoort aan één of beide oren: bel dan dezelfde dag nog, want bij plotselinge doofheid is snel onderzoek belangrijk;
• oorsuizen hebt dat aan één kant zit en na enkele weken niet weg is;
• aan één oor geleidelijk slechter gaat horen;
• gehoorklachten hebt samen met duizeligheid, een onvast gevoel of een doof gevoel in je gezicht.

De huisarts kan je verwijzen naar een KNO-arts of een audiologisch centrum. Meer over oorsuizen en wat je er zelf aan kunt doen lees je op Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen

Is een brughoektumor kanker? Nee. Een brughoektumor is een goedaardig gezwel dat niet uitzaait.² Het kan wel groeien en op zenuwen drukken, en daarom wordt het altijd met scans gevolgd.

Verdwijnt oorsuizen door een brughoektumor vanzelf? Daar kun je niet op rekenen. Het oorsuizen kan in sterkte wisselen, maar geen van de behandelingen geeft zekerheid dat het verdwijnt.² Begeleiding bij het leren omgaan met oorsuizen, bijvoorbeeld via een audiologisch centrum, kan dan helpen.¹

Kun je veilig afwachten bij een brughoektumor? Bij een kleine tumor met weinig klachten is afwachten met regelmatige MRI-scans een erkende aanpak.² In de V-REX-studie groeide het tumorvolume in de afwachtgroep gemiddeld wel, maar gehoor en kwaliteit van leven verschilden na vier jaar niet duidelijk van de bestraalde groep.⁴ Het is belangrijk dat je de controles niet overslaat.

Is een brughoektumor erfelijk? Meestal niet. Alleen bij de zeldzame aandoening NF2-gerelateerde schwannomatose speelt erfelijkheid een rol, en dan ontstaan er vaak aan beide kanten tumoren.⁶

Helpt een operatie bij otosclerose ook tegen het oorsuizen? De operatie is bedoeld om het gehoor te verbeteren. Het oorsuizen kan daarna minder worden, maar dat is niet te voorspellen. Bespreek de verwachte resultaten en de risico’s met je KNO-arts.

Is het plaatje bij dit artikel de voorkant van het gezicht of de achterkant van het hoofd? De afbeelding is een illustratie en geen medische scan. Medische tekeningen van een brughoektumor tonen meestal een doorsnede van het hoofd, van voren of van bovenaf gezien. Het gezwel ligt diep in het hoofd, achter het oor en tegen de hersenstam aan, en is van buitenaf niet te zien of te voelen.