
De 11 beste tips tegen muggen: wat werkt echt (en wat niet)?
Welke tips tegen muggen werken echt? DEET, icaridine, horren en klamboe tegenover citronella, geurplanten en vitamine B12: dit zegt het onderzoek.
Tegen muggen werkt een combinatie het best: een bewezen afweermiddel zoals DEET of icaridine op je blote huid, horren en een klamboe binnen, en geen staand water rond je huis. Losse etherische oliën, geurplanten in de tuin en vitamine B12 doen weinig of zijn onvoldoende onderzocht. Hieronder lees je per tip wat de wetenschap zegt.
Waarom steken muggen, en waarom vaker jou dan een ander?
Alleen vrouwtjesmuggen steken. Voor hun eigen energie leven mannetjes en vrouwtjes van bloemnectar, maar het vrouwtje heeft eiwitten uit bloed nodig om eitjes te maken. Bij het steken spuit ze speeksel in je huid. Je afweersysteem reageert op dat speeksel, en daardoor krijg je de rode, jeukende bult.1
Muggen vinden je vooral via hun antennes. Daarop zitten zintuigcellen die reageren op geurstoffen uit je huid en adem.2 Ze gebruiken een combinatie van signalen: koolstofdioxide (CO₂) uit je adem, lichaamswarmte en huidgeur. Afweermiddelen werken doordat ze die zoektocht verstoren.3
De huismug die je in Nederland het vaakst tegenkomt is Culex pipiens. Dit type mug kan het West-Nijlvirus overdragen. De meeste mensen die besmet raken merken daar niets van; een klein deel krijgt koorts en heel zelden ontstaat een ernstige hersenvliesontsteking.4 In Nederland is het risico op dit moment klein.
Wat maakt jou aantrekkelijker voor muggen?
Dat sommige mensen veel vaker worden gestoken, is geen verbeelding. Een studie in Cell (2022) liet zien dat mensen met veel carboxylzuren (een groep vetzuren) op hun huid veel aantrekkelijker zijn voor muggen dan mensen met weinig van die stoffen. Dat verschil bleef bij dezelfde proefpersonen jarenlang stabiel.5
Die huidgeur is voor een groot deel aangeboren, dus je kunt hem maar beperkt veranderen. Daarnaast spelen CO₂ en warmte mee: wie zwaar ademt en het warm heeft, bijvoorbeeld na het sporten, valt voor een mug meer op.3
Wat je wél in de hand hebt:
- hoeveel huid je bloot hebt
- of je een afweermiddel gebruikt
- waar en wanneer je buiten zit
- of er broedplekken rond je huis zijn
De 11 beste tips om muggen op afstand te houden
1. Gebruik een afweermiddel dat bewezen werkt
Dit is de belangrijkste tip. DEET, icaridine (ook wel picaridine) en PMD (citriodiol, uit citroeneucalyptus) zijn de best onderzochte middelen om steken te voorkomen.13
| Werkzame stof | Wat onderzoek laat zien | Let op |
|---|---|---|
| DEET (10–30%) | Best onderzocht; beschermt enkele uren | Kan kunststof en synthetische stof aantasten |
| Icaridine | Vergelijkbaar effectief als DEET | Vrijwel geurloos, minder plakkerig |
| PMD / citriodiol | Plantaardig én effectief | Niet geschikt voor jonge kinderen |
| Citronella en losse etherische oliën | Verdampen snel; korte bescherming | Niet gebruiken als enige bescherming |
Hoe hoger de concentratie, hoe langer een middel meestal werkt. Het werkt niet beter. Breng het aan op blote huid en niet onder kleding. Gebruik je ook zonnebrand, smeer dan eerst de zonnebrand en daarna het muggenmiddel. Na zwemmen of flink zweten smeer je opnieuw.
Kinderen en zwangerschap. Voor kinderen gelden per middel leeftijds- en concentratiegrenzen; die staan op de verpakking. Een Chinees observationeel onderzoek vond een verband tussen blootstelling aan muggenmiddelen op jonge leeftijd en ADHD-achtig gedrag.6 Dat bewijst niet dat het middel de oorzaak is, maar het is wel een reden om je aan het etiket te houden en bij baby’s vooral op kleding, horren en een klamboe te vertrouwen. Ben je zwanger of geef je borstvoeding, overleg dan met je apotheek of huisarts welk middel geschikt is.
2. Bedek je huid
Lange mouwen, een lange broek en sokken zorgen ervoor dat er weinig huid overblijft om te steken. Dit advies staat ook in de voorlichting over door muggen overgedragen ziekten zoals dengue.7 Kies luchtige, ruimvallende kleding: door strakke dunne stof kan een mug soms toch heen steken.
3. Haal staand water weg
Muggen leggen hun eitjes op stilstaand water. Bloempotschotels, emmers, verstopte dakgoten en open regentonnen zijn ideale broedplekken. Leeg ze minstens één keer per week of dek ze af. Zo voorkom je dat er rond je huis nieuwe muggen bijkomen.7
4. Zet horren voor ramen en deuren
Horren zijn een goedkope manier om muggen buiten te houden zonder chemie. Controleer ze voor het seizoen op scheurtjes en kieren.
5. Slaap onder een klamboe
Slaap je met het raam open of op een camping, dan voorkomt een klamboe nachtelijke steken. Op reis naar gebieden met malaria of dengue raden reisklinieken vaak een klamboe aan die met insectenwerend middel is behandeld.
6. Zet een ventilator aan
Muggen zijn zwakke vliegers. Een ventilator op het terras of naast je bed maakt het ze moeilijker om bij je te komen, en verspreidt bovendien je adem en lichaamswarmte. Het is een eenvoudige aanvulling zonder chemie.
7. Let op in de schemering en ‘s avonds
De huismug die het West-Nijlvirus kan overdragen, steekt vooral van de schemering tot in de nacht.4 Smeer je juist op die momenten in, of ga naar binnen. Ga je na het sporten ‘s avonds buiten zitten? Dan ben je extra aantrekkelijk door je warmte en zware ademhaling.3
8. Verwacht niet te veel van losse etherische oliën
Citronella, lavendel en andere geurige oliën bevatten stoffen waar muggen niet van houden. Het probleem is dat ze snel verdampen, waardoor de bescherming kort duurt. Onderzoekers werken daarom aan nieuwe formuleringen die plantaardige stoffen langer op de huid houden, maar die zijn nog experimenteel.8 Een uitzondering is PMD/citriodiol (zie tip 1): dat is wel goed onderzocht.
Let op: pure etherische olie kan de huid irriteren. Smeer die nooit onverdund op de huid, en zeker niet bij kinderen.
9. Zie muggenwerende planten als decoratie
Citroengras, lavendel, basilicum en munt ruiken lekker en passen goed in een tuin. Dat een plant in een pot muggen merkbaar op afstand houdt, is niet aangetoond. De werkzame stoffen moeten vrijkomen en in de lucht hangen om iets te doen. Zet ze dus neer omdat je ze mooi vindt, en niet als je enige bescherming.
10. Sla ultrasone apparaten en apps over
Apparaatjes en apps die met een hoge pieptoon muggen zouden verjagen, werken niet. Een Cochrane-review van tien veldstudies vond geen enkel bewijs dat elektronische muggenverjagers steken voorkomen.9
11. Zet een muggenval aan de rand, niet in het midden
Muggenvallen met CO₂ of een lokstof kunnen in een tuin helpen om het aantal muggen omlaag te brengen, maar het effect wisselt. Zet een val aan de rand van je buitenruimte. Staat hij midden tussen de mensen, dan lok je de muggen juist naar je zitplek.
Wat doe je bij een muggenbult?
- Koel de plek direct met koud water of een ijsblokje in een doekje.
- Krab niet. Krabben houdt de jeuk in stand en kan wondjes geven die ontsteken.
- Bij veel jeuk helpt een antihistaminicum (tablet tegen allergie), en soms een licht hormoonzalfje zoals hydrocortison 1%. Beide zijn zonder recept te koop bij apotheek en drogist.1
Op Thuisarts.nl lees je meer over insectenbeten. Bel de huisarts als de plek steeds roder, warmer en pijnlijker wordt, als je koorts krijgt, of als de zwelling na een paar dagen niet afneemt. Bel 112 bij benauwdheid, een opgezwollen gezicht of duizeligheid na een steek.
Wanneer is een muggensteek meer dan vervelend?
In Nederland is een muggensteek bijna altijd alleen lastig. Op reis kan dat anders zijn. In tropische gebieden brengt de tijgermug (Aedes) virussen als dengue over. Dengue kan hoge koorts, hoofdpijn en spier- en gewrichtspijn geven, en soms een ernstig beloop.7 Ook het West-Nijlvirus komt in delen van Zuid-Europa en de Verenigde Staten vaker voor.4
Daar zijn de tips uit dit artikel extra belangrijk: afweermiddel, bedekkende kleding en een klamboe. Krijg je in de weken na een reis koorts, bel dan je huisarts en vertel waar je bent geweest.
Veelgestelde vragen
Helpt vitamine B12 slikken tegen muggen?
Daar is geen betrouwbaar bewijs voor. Het idee is dat B-vitamines je huidgeur veranderen, maar dat is in gecontroleerd onderzoek niet bevestigd. Voor bescherming kun je beter een bewezen middel als DEET of icaridine gebruiken.
Hebben andere lezers goede ervaringen met vitamine B12 tegen muggen?
Sommige lezers merken minder steken, maar losse ervaringen zeggen weinig over oorzaak en gevolg. Het aantal muggen verschilt sterk per week en per plek, en hoe aantrekkelijk je voor muggen bent hangt vooral af van je eigen huidgeur. Wil je toch vitamine B12 nemen, dan is dat bij normale doseringen meestal veilig, maar reken niet op bescherming tegen steken.
Welk muggenmiddel werkt het best?
DEET (10–30%) is het best onderzocht en beschermt meerdere uren. Icaridine werkt vergelijkbaar, ruikt nauwelijks en voelt minder plakkerig. PMD/citriodiol is een goed onderzocht plantaardig alternatief, maar niet geschikt voor jonge kinderen.
Waarom word ik altijd gestoken en anderen niet?
Muggen kiezen vooral op huidgeur, en die is voor een groot deel aangeboren. Mensen met veel carboxylzuren op hun huid zijn tot veel keer aantrekkelijker dan anderen. Je huidgeur kun je weinig veranderen, maar met een afweermiddel, bedekkende kleding en horren kun je het aantal steken wel flink terugdringen.
Hoe lang werkt een muggenmiddel?
Dat hangt af van de werkzame stof en de concentratie. DEET en icaridine beschermen meestal een aantal uren; losse etherische oliën vaak veel korter. Smeer opnieuw na zwemmen, flink zweten of als de aangegeven werkingsduur voorbij is.
Werken muggenverjagers met geluid of apps?
Nee. Een Cochrane-review van tien veldstudies vond geen bewijs dat elektronische en ultrasone muggenverjagers steken voorkomen. Je kunt je geld beter uitgeven aan horren, een klamboe of een goed afweermiddel.
Hoe houd ik muggen uit mijn slaapkamer?
Zet horren voor de ramen, haal staand water rond je huis weg en slaap zo nodig onder een klamboe. Een ventilator naast het bed maakt het muggen ook moeilijker om bij je te komen. Doe ‘s avonds het licht uit voordat je het raam openzet.
Footnotes
-
Vander Does A, Labib A, Yosipovitch G. Update on mosquito bite reaction: Itch and hypersensitivity, pathophysiology, prevention, and treatment. Frontiers in Immunology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36211437/ ↩ ↩2 ↩3
-
Lahondère C. Mosquito Electroantennography. Cold Spring Harbor Protocols. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35902242/ ↩
-
Lazzari CR. Why do repellents repel?. Current Opinion in Insect Science. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39332619/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4
-
Gould CV, Staples JE, Guagliardo SAJ. West Nile Virus: A Review. JAMA. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40622703/ ↩ ↩2 ↩3
-
De Obaldia ME, Morita T, Dedmon LC. Differential mosquito attraction to humans is associated with skin-derived carboxylic acid levels. Cell. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36261039/ ↩
-
Zhou C, Fu W, Wei X. Association between early-life mosquito repellents exposure and ADHD-like behaviours. Journal of Public Health (Oxford). 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38841748/ ↩
-
Zhou S, Malani P. What Is Dengue?. JAMA. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39145951/ ↩ ↩2 ↩3
-
Duarte JL, Di Filippo LD, Ribeiro TC. Effective Mosquito Repellents: Myrcene- and Cymene-Loaded Nanohydrogels against Aedes aegypti. Pharmaceutics. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39204441/ ↩
-
Enayati A, Hemingway J, Garner P. Electronic mosquito repellents for preventing mosquito bites and malaria infection. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2007. https://doi.org/10.1002/14651858.CD005434.pub2 ↩
Persoonlijk plan · gratis
Afvallen met keto? Begin met jouw plan
Beantwoord een paar korte vragen en ontvang direct je persoonlijke keto-plan.
Start de keto-check- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Bronnen
- Gould CV, Staples JE, Guagliardo SAJ — West Nile Virus: A Review · JAMA · 2025
- Vander Does A, Labib A, Yosipovitch G — Update on mosquito bite reaction: Itch and hypersensitivity, pathophysiology, prevention, and treatment · Frontiers in Immunology · 2022
- De Obaldia ME, Morita T, Dedmon LC — Differential mosquito attraction to humans is associated with skin-derived carboxylic acid levels · Cell · 2022
- Lahondère C — Mosquito Electroantennography · Cold Spring Harbor Protocols · 2022
- Lazzari CR — Why do repellents repel? · Current Opinion in Insect Science · 2024
- Zhou S, Malani P — What Is Dengue? · JAMA · 2024
- Zhou C, Fu W, Wei X — Association between early-life mosquito repellents exposure and ADHD-like behaviours · Journal of Public Health (Oxford) · 2024
- Duarte JL, Di Filippo LD, Ribeiro TC — Effective Mosquito Repellents: Myrcene- and Cymene-Loaded Nanohydrogels against Aedes aegypti · Pharmaceutics · 2024
- Enayati A, Hemingway J, Garner P — Electronic mosquito repellents for preventing mosquito bites and malaria infection · Cochrane Database of Systematic Reviews · 2007
Gratis keto-check · 2 minuten
Ontvang je persoonlijke keto-plan om af te vallen
Afgestemd op wat jij lekker vindt en hoeveel tijd je hebt om te koken. Je plan staat direct klaar.
Ja, ik wil mijn keto-plan- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Lees ook
Meer over levensstijl

Levensstijl
Obstipatie bij het prikkelbare darmsyndroom: oorzaken en wat echt helpt
Last van obstipatie door het prikkelbare darmsyndroom? Lees welke vezels, voeding, beweging en middelen volgens recent onderzoek echt helpen.

PowerPlate tegen cellulite: werkt trilplaattraining echt?
Helpt een PowerPlate tegen cellulite? Lees wat onderzoek wel en niet laat zien, hoe je veilig traint en wanneer cellulitis een infectie is.

Droge mond (xerostomie): oorzaken, klachten en 15 manieren om het te verlichten
Waarom heb je een droge mond en wat helpt er echt? Lees over de oorzaken van xerostomie, van medicijnen tot Sjögren, en wat je er zelf aan kunt doen.

Koffiedik scrub bij cellulite: wat werkt er écht, en wat niet?
Helpt een koffiedik scrub tegen cellulite? Lees wat cafeïne en scrubben wel en niet doen, hoe je de scrub maakt en welke behandelingen beter onderbouwd zijn.

Lage rugpijn voorkomen en verhelpen: wat werkt echt?
Wat helpt echt tegen lage rugpijn? Lees wat onderzoek zegt over bewegen, oefeningen, zitten, tillen, slaaphouding en wanneer je naar de huisarts gaat.
4 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
Henk Ik heb inderdaad bloedgroep O. Wat mij heeft geholpen is het regelmatig slikken van vitamine B12.Team OptimaleGezondheid Goede tip, Henk. Zijn er meer lezers die ervaring hebben met deze toepassing?