• Een hersenvliesontsteking, wat is dat precies?

Een hersenvliesontsteking, wat is dat precies?

2018-08-23T09:26:39+00:00 augustus 29th, 2018|Gezondheid Algemeen|0 Reacties

Acute meningitis, ook wel een hersenvliesontsteking genoemd, wordt als een medisch noodgeval beschouwd. Een zeer angstaanjagende bevinding toont aan dat een hoog percentage (tot 75%) van alle levensbedreigende gevallen van een hersenvliesontsteking voorkomt bij jonge kinderen onder de leeftijd van 5 jaar. Hersenvliesontsteking is ook een steeds ernstiger probleem onder tieners en jonge volwassenen in de leeftijd van 15 - 24 jaar geworden. Dit komt door de manier waarop bepaalde besmettelijke soorten zich gemakkelijk in overvolle scholen of universiteitsinstellingen kunnen verspreiden.

Van alle soorten hersenvliesontsteking wordt bacteriële meningitis als de meest ernstige en levensbedreigende soort beschouwd. Terwijl ongeveer 50% van de bacteriële meningitis gevallen in het verleden fataal waren, is deze statistiek dankzij de recente medische vooruitgang aanzienlijk gedaald tot ongeveer 10% - 15%.

Hersenvliesontsteking is zo'n ernstige aandoening omdat het de gezondheid van de hersenen direct bedreigt en veel risico's voor het centrale zenuwstelsel (CZS) met zich meebrengt. Enkele van de eerste symptomen van een hersenvliesontsteking - die meteen moeten worden behandeld om complicaties te voorkomen - omvatten plotselinge ernstige hoofdpijn, hoge koorts, braken en nekpijn.

Hoe waarschijnlijk is het dat hersenvliesontsteking ernstige complicaties of langdurige schade zal veroorzaken? Dit hangt af van factoren zoals: het specifieke soort ziekteverwekker dat de ziekte veroorzaakt, hoe lang het duurt voordat de betreffende patiënt behandeld wordt (hoe langer het duurt, hoe groter de kans op complicaties) en de gezondheid en de leeftijd van de patiënt.

Wat is hersenvliesontsteking?

Hersenvliesontsteking is een infectie, die wordt gekenmerkt door een ontsteking van de membranen (hersenvliezen) rondom de hersenen en het ruggenmerg. Hersenvliesontsteking kan worden veroorzaakt door een virale infectie (de meest voorkomende soort), een bacteriële infectie of, zelden, door een parasitaire- of schimmelinfectie. Baby's, kinderen, tieners en volwassenen kunnen allen een hersenvliesontsteking ontwikkelen, hoewel de verschillende soorten meningitis wel de neiging hebben om verschillende leeftijdsgroepen te beïnvloeden.

Hersenvliesontsteking veroorzaakt samen met cerebrospinale vloeistof (CSF), een vloeistof die de structuren van het centrale zenuwstelsel beschermt, de disfunctie van de hersenvliezen.

De meninges worden gedefinieerd als “de drie membranen (de dura mater, de arachnoide en de pia mater) die de schedel en het wervelkanaal omsluiten en de hersenen en het ruggenmerg omringen".

De hersenvliezen, samen met het hersenvocht, fungeren in principe als beschermers van de hersenen en vormen een barrière, die helpt om te voorkomen dat ziektekiemen of een traumatisch proces de hersenen direct beïnvloedt.

CSF bevindt zich in het hoofd en langs het gehele ruggenmerg, waardoor het ruggenmerg in principe ‘zweeft’ en als een bescherming tegen trauma fungeert. Wanneer iemand hersenvliesontsteking ontwikkelt, dringen de kiemen (de virussen, de bacteriën of de schimmels) die de ziekte veroorzaken in het hersenvocht door.

De symptomen van een hersenvliesontsteking

De symptomen van meningitis hebben veel gemeen met de symptomen van griep en daarom worden de twee ziekten ook vaak verward. De symptomen van bacteriële hersenvliesontsteking en die van virale hersenvliesontsteking ontwikkelen zich sneller dan bij een normale hersenvliesontsteking of andere soorten en meestal is dit in de loop van meerdere dagen.

De symptomen van een hersenvliesontsteking kunnen enigszins, afhankelijk van het soort hersenvliesontsteking dat iemand heeft verschillen, hoewel het ontwikkelen van koorts, het hebben van sterke hoofdpijn, braken en het ervaren van stijfheid in de nek algemene symptomen zijn die bij alle soorten voorkomen. Voor veel patiënten begint de infectie eerst als ontsteking aan de luchtwegen of in de oren en verspreidt het zich vervolgens naar de organen, de bloedbaan en de hersenen.

Bij kinderen (ouder dan 2 jaar) en volwassenen komen de volgende symptomen van een hersenvliesontsteking het meest voor:

  • misselijkheid, maagkrampen, braken
  • vermoeidheid, slaperigheid, traagheid
  • verwarring en desoriëntatie
  • ernstige hoofdpijn
  • gevoeligheid voor fel licht
  • slechte eetlust en verminderde dorst
  • minder vaak een abnormale huidskleur of huiduitslag
  • zeer koude handen en voeten
  • spierpijn of gewrichtspijn
  • snelle ademhaling en koude rillingen

De symptomen van een hersenvliesontsteking bij baby's/peuters kunnen omvatten:

  • plotselinge hoge koorts
  • prikkelbaarheid en constant huilen (ook wanneer het kindje wordt vastgehouden)
  • moeilijk eten of moeite met de borstvoeding
  • vermoeidheid/lethargie en abnormale inactiviteit
  • een uitstulping in de zachte plek bovenop het hoofd van een baby, en
  • tekenen van stijfheid in het lichaam en de nek.

Complicaties van een hersenvliesontsteking:

Een hersenvliesontsteking is een zeer ernstige ziekte die meestal te behandelen is, maar die zeker wel levensbedreigend kan zijn. In ernstige gevallen kan meningitis convulsies zelfs en coma veroorzaken. Soms kan er ook een ontsteking van de encefale structuren ontstaan maar dit is meestal als de behandeling te laat is of de infectie niet onder controle kan worden gekregen. Wanneer de behandeling wordt uitgesteld is er, vooral bij gevoelige patiënten zoals zuigelingen, jonge kinderen of ouderen ook het risico op permanente hersenbeschadiging, gehoorverlies of neurologische schade.

Soorten hersenvliesontsteking

  1. Virale hersenvliesontsteking

Dit is het meest voorkomende soort hersenvliesontsteking, maar gelukkig is het meestal mild en gaat het vanzelf weg zonder problemen op de lange termijn te veroorzaken. Meestal wordt virale hersenvliesontsteking veroorzaakt door een groep virussen die 'enterovirussen' worden genoemd, waaronder gewone virussen zoals het herpes simplex-virus, HIV, de bof en het West-Nijlvirus. Deze virussen treffen mensen het vaakst wanneer het warm weer is (in de zomer en de late lente), maar kunnen op elk moment van het jaar worden verkregen.

  1. Bacteriële hersenvliesontsteking

Bacteriële hersenvliesontsteking ontwikkelt zich wanneer bepaalde soorten schadelijke bacteriën de bloedbaan binnendringen en dan naar de hersenvliezen (de hersenen en het ruggenmerg) reizen of na een oorontsteking, een sinusinfectie, een schedelbreuk of een operatie de meninges direct binnendringen.

Wat is het verschil tussen een hersenvliesontsteking en de meningokokkenziekte? Meningokokkenziekte is elke ziekte die veroorzaakt wordt door een soort van bacteriën genaamd Neisseria meningitidis. Deze ziekten zijn ernstig en omvatten een hersenvliesontsteking en bloedbaaninfecties (zoals bloedvergiftiging). Er zijn vier soorten bacteriële meningokokkenmeningitis: types A, B, C en Y. Meningokokkenmeningitis kan mensen van elke leeftijd treffen, maar komt vaker voor bij kinderen en jonge volwassenen. Dit soort kan op elk moment van het jaar voorkomen, maar komt vaker voor in de winter en het vroege voorjaar.

De stammen van bacteriën die bacteriële hersenvliesontsteking kunnen veroorzaken zijn:

  • Streptococcus pneumoniae- momenteel de meest voorkomende oorzaak van bacteriële hersenvliesontsteking bij baby's, jonge kinderen en volwassenen. Dit soort treedt op wanneer bacteriën zich door de bloedbaan verspreiden. Het wordt ook wel pneumokokken meningitis genoemd, wat de neiging heeft om een oorontsteking of hoofdletsel te veroorzaken.
  • Neisseria meningitidis- veroorzaakt meestal een bovenste luchtweginfectie en treft tieners en jonge volwassenen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie heeft Neisseria meningitidis het potentieel grote epidemieën te veroorzaken. Er zijn nu 12 serogroepen van N. meningitidis geïdentificeerd, waarvan deskundigen geloven dat zes (A, B, C, W, X en Y) epidemieën kunnen veroorzaken.
  • Haemophilus influenzae- is de belangrijkste oorzaak bij het ontwikkelen van de ziekte bij kinderen.
  • Listeria monocytogenes- ook wel listeria genoemd en wordt aangetroffen in bacteriën die in voedsel zitten, waaronder ongepasteuriseerde kazen en vleeswaren/bewerkt vlees zoals hotdogs en vleeswaren.
  1. Fungale hersenvliesontsteking

Fungale hersenvliesontsteking komt minder vaak voor dan virale of bacteriële hersenvliesontsteking en wordt veroorzaakt door langzaam groeiende organismen die de hersenvliezen binnendringen. Meestal resulteert dit in chronische hersenvliesontsteking, die op lange termijn symptomen, waaronder hoofdpijn, koorts, braken en mentale mist veroorzaakt. In tegenstelling tot virale en bacteriële hersenvliesontsteking is fungale schimmelmeningitis niet besmettelijk. Mensen die een verzwakt immuunsysteem/immuundeficiënties hebben, inclusief mensen met HIV/AIDS, kanker of auto-immuunziekten lopen het meeste risico op het krijgen van deze vorm.

  1. Parasitaire hersenvliesontsteking

Naegleria fowleri is een soort parasiet die over de hele wereld wordt aangetroffen, hoewel het maar zeer zelden hersenvliesontsteking veroorzaakt. Dit microscopisch organisme komt het lichaam via de neus binnen en reist dan door naar de hersenen. Het wordt aangetroffen in warme zoetwaterbronnen (zoals meren, rivieren en warmwaterbronnen) en kan ook worden overgedragen door verontreinigde grondafvoer of warm water uit industriële bronnen dat wordt geloosd. Zelden kan het worden verkregen bij het zwemmen in vervuilde zwembaden of bubbelbaden die waterverwarmingstoestellen gebruiken.

  1. Niet-infectieuze hersenvliesontsteking

Zoals hierboven al is beschreven, wordt hersenvliesontsteking meestal veroorzaakt door bacteriën, virussen, schimmels of andere infectieuze stoffen. Zelden kan hersenvliesontsteking echter ook worden veroorzaakt door een ontsteking, een chemische irritatie of infiltratie van kwaadaardige cellen.

Is bacteriële hersenvliesontsteking besmettelijk? Ja! De bacteriën die een hersenvliesontsteking veroorzaken, kunnen van persoon tot persoon via druppeltjes vocht of speeksel, wat meestal gebeurt bij nauw contact worden overgedragen. De overdracht kan plaatsvinden door het kussen van iemand die geïnfecteerd is of door niezen, hoesten, naast iemand slapen of nauw contact, het delen van eet- of drinkgerei of geslachtsgemeenschap. Wat verrassend is, is dat deskundigen geloven dat tot 20% van de bevolking altijd Neisseria meningitis in hun keel draagt, maar dat de bacteriën normaal gesproken in de meeste gevallen geen infectie veroorzaken.

Een hersenvliesontsteking, wat is dat precies?

Risicofactoren van een hersenvliesontsteking

Ziekteverwekkers (of ziektekiemen) die een hersenvliesontsteking veroorzaken, komen de structuren van het centrale zenuwstelsel via drie mogelijke routes binnen: door de bloedsomloop, door zich in de buurt van de hersenvliezen te vermenigvuldigen of na een infectie of door direct contact.

Risicofactoren voor het ontwikkelen van een hersenvliesontsteking omvatten:

  • Herstel van een ziekte, zoals de griep of een infectie (vooral een oor-, sinus- of luchtweginfectie).
  • Wonen in buurten waar ziekten gemakkelijk kunnen worden verspreid, zoals universiteitscampussen/slaapzalen, internaten, militaire barakken of verpleeghuizen.
  • Zwanger zijn of moeder van een pasgeborene. Tijdens de zwangerschap kan listeria de placentabarrière passeren en een infectie die fataal kan zijn voor de foetus veroorzaken.
  • Een oudere volwassene zijn met een verzwakt immuunsysteem.
  • Als gevolg van contact met fecale contaminatie, meestal wanneer de handen niet goed worden gewassen. Dit kan ook gebeuren wanneer je luiers verschoont of openbare toiletten gebruikt die iemand die geïnfecteerd is ook heeft gebruikt.
  • Elke vorm van verspreiding van oog-, neus- en mondafscheidingen of blaarvocht.
  • Onlangs een soort van chemische reactie of geneesmiddelallergie te hebben gehad.
  • Herstel van kanker of een ontstekingsziekte zoals sarcoïdose.
  • Herstel na een operatie, vooral een operatie waarbij incisies worden gemaakt in het hoofd/de schedel. Chirurgie zorgt voor mensen met AIDS, diabetes, alcoholisme of mensen die immunosuppressieve medicatie nemen het grootste risico.

Conventionele behandelingen van een hersenvliesontsteking

De behandeling van een hersenvliesontsteking hangt af van het soort dat iemand heeft (het specifieke pathogeen dat de infectie veroorzaakt).

Behandelingen:

De meest voorkomende manier waarop een hersenvliesontsteking wordt behandeld, is het gebruik van intraveneuze antibiotica (voor bacteriële hersenvliesontsteking) en/of breedspectrumantibiotica. Afhankelijk van de symptomen van de hersenvliesontsteking die een patiënt ervaart, kunnen er ook andere behandelingen nodig zijn om bijvoorbeeld zwelling van de hersenen, convulsies, geïnfecteerde sinussen en uitdroging te beheersen. Soms is er ook een operatie nodig om de ontstoken membranen in de hersenen te ontlasten en zwelling/druk rond de hersenen te verminderen.

Antibiotica werken niet om bacteriële hersenvliesontsteking mee te behandelen. De meeste virale gevallen zijn mild en verdwijnen binnen enkele weken zonder behandeling vanzelf (net als de griep). Gedurende deze periode wordt er welaanbevolen dat de patiënt veel rust krijgt (bedrust), nauw contact met anderen vermijdt en pijnstillers die zonder recept kunnen worden verkregen gebruikt om spierpijn en pijn te verminderen. Bovendien worden er soms om het genezingsproces te versnellen ook antivirale medicijnen voorgeschreven.


Een woordje over vaccinaties tegen hersenvliesontsteking:

  • Vaccins tegen een hersenvliesontsteking omvatten: Haemophilus influenza type b (of Hib-vaccinatie), pneumokokkenconjugaat- en polysaccharidevaccins en meningokokken (MCV4)-vaccin.
  • Deze vaccins kunnen niet alle gevallen van meningokokkenziekte voorkomen en werken niet om een reeds ontwikkelde infectie te behandelen. Er zijn op dit moment ook geen vaccins beschikbaar om iemand te beschermen tegen enterovirussen, de meest voorkomende oorzaak van virale hersenvliesontsteking.
  • Houd in gedachten dat hoewel het ernstig is en je er flink ziek van bent een hersenvliesontsteking wel goed behandelbaar is.
  • Soms kunnen vaccins ernstige allergische reacties veroorzaken. Als je ervoor kiest om je te laten vaccineren, zorg er dan voor dat je de risico's kent en de tekenen van een allergische reactie kunt herkennen.

Vijf natuurlijke manieren om een hersenvliesontsteking te voorkomen en te behandelen

  1. Bescherm kinderen die het meest vatbaar zijn

Bacteriële hersenvliesontsteking is meestal een ‘kinderziekte’ en wordt verkregen van een volwassene en dit is meestal iemand in de naaste familie van het kind. Als een kind ziek is, moet het altijd thuis worden gehouden van de kinderopvang of van school. En als je een ouder bent die ziek is, moet je medische hulp inroepen en totdat je door een arts bent beter verklaard nauw contact vermijden

Wanneer een kind koorts krijgt, moet het onmiddellijk door een arts worden gezien en moet het worden weggehouden van andere gevoelige kinderen. Jonge kinderen moeten geleerd worden om altijd hun handen te wassen nadat ze naar het toilet zijn geweest en idealiter voor ze iets eten of in de buurt van hun mond brengen.

  1. Voorkom de overdracht van persoon-tot-persoon

Bij tieners en jongvolwassenen wordt de infectie vaak opgedaan op de middelbare school/universiteit of komt het van andere studenten die in de buurt wonen. Studenten of mensen die in militaire barakken of in verpleeghuizen wonen, moeten altijd voorzichtig zijn om thuis te blijven wanneer ze ziek zijn en, vooral als ze hoesten of niezen hun mond en neus bedekken als ze ziek zijn.

Je kunt helpen voorkomen dat hersenvliesontsteking zich verspreidt door altijd je handen grondig te wassen en direct contact met iemand die ziek is te vermijden. Wees heel voorzichtig met zoenen of geslachtsgemeenschap met iemand anders die ziek is. Wees ook voorzichtig als het gaat om het delen van gebruiksvoorwerpen, schoonheidsproducten zoals scheerapparaten of pincetten, tandenborstels, sigaretten, enz.

  1. Verbeter de immuunfunctie en neem gezonde gewoonten aan

Je kunt helpen om jezelf op natuurlijke wijze tegen virussen en bacteriële infecties te beschermen door een ontstekingsremmend dieet met gezonde voedingsmiddelen te eten, voldoende te slapen en te rusten, regelmatig te sporten en te voorkomen dat je medicijnen gebruikt die niet noodzakelijk zijn. Als je vaak infecties of virussen ontwikkelt, overleg dan met je arts of er manieren zijn waarop je jezelf kunt beschermen, zoals bijvoorbeeld het gebruik van antivirale kruiden, adaptogene kruiden of andere supplementen.

Je kunt ook je bescherming verhogen door te vermijden dat je zwemt in verdachte meren of beekjes en voorzorgsmaatregelen te nemen om insectenbeten te voorkomen (met name muggen en andere insecten die ziekten met zich mee dragen die mensen kunnen infecteren). Bestrijding van knaagdieren (muizen en ratten) in en rond je huis kan ook de mogelijkheid van het krijgen van een infectie als gevolg van contact met besmette ontlasting verminderen.

  1. Wees extra voorzichtig als je zwanger bent

Zwangere vrouwen moeten voorzichtig zijn en het eten van voedsel dat listeriose bevat vermijden. Voedingsmiddelen die het meest waarschijnlijk besmet zijn, zijn: zachte kazen en niet-gepasteuriseerde zuivelproducten (hoewel dit een beetje controversieel is), bewerkt vlees zoals hotdogs en vleeswaren, rauw vlees, rauwe eieren en rauwe vis. Vlees, zuivelproducten en andere dierlijke producten moeten worden verwarmd tot 75° C om listeria-bacteriën te doden. Zwangere vrouwen moeten ook het advies van hierboven met betrekking tot zichzelf gezond houden en hun immuunsysteem sterk houden volgen.

  1. Beheer op een natuurlijke manier pijn en stijfheid

Als je virale hersenvliesontsteking hebt en rust om te herstellen van de infectie, zijn er bepaalde dingen die je kunt doen om het ongemak te verminderen en de genezing te ondersteunen. Hier zijn enkele manieren om meningitisklachten als hoofdpijn, nekstijfheid, koorts en lichaamspijnen te behandelen:

  • Krijgt voldoende slaap. Houd je slaapkamer of huis comfortabel door de temperatuur laag te houden en sterk licht dat kan leiden tot hoofdpijn te beperken.
  • Probeer natuurlijke pijnstillers, inclusief het aanbrengen van essentiële pepermuntolie op het zere gedeelte voor pijn in de nek of het hoofd. Je kunt ook in een bad gaan zitten met Epsom-zout en als je wat etherische olie zoals lavendelolie toevoegt kun je voor ontspanning zorgen.
  • Neem pijnstillers, zoals acetaminophen of ibuprofen die je zonder recept kunt kopen om hoofdpijn en pijn in de nek te verlichten.
  • Probeer op de pijnlijke plekken een zachte massage en het aanbrengen van koude kompressen om zo de doorbloeding te verbeteren en de zwelling te verminderen.
  • Voorkom uitdroging door voldoende water of vloeistoffen zoals kokosmelk en kruidenthee te drinken. Eet indien mogelijk voedsel zoals fruit en groenten dat rijk is aan vocht. Je kunt ook om gehydrateerd te blijven en als je maag het verdraagt genieten van een fruitsmoothie, bouillon of soep getrokken van botten.

Voorzorgsmaatregelen bij de behandeling van een hersenvliesontsteking

Deskundigen bevelen aan dat iedereen die vermoedt dat ze een hersenvliesontsteking hebben, vooral als het een jong kind of kind is, onmiddellijk naar een arts of de eerste hulp gaat voor het krijgen van een behandeling. Het is belangrijk om niet te wachten om te kijken of de symptomen van een hersenvliesontsteking vanzelf verdwijnen, omdat na verloop van tijd de ziekte gewoonlijk verergert en ingewikkelder wordt om te behandelen.

Tot slot…

De eerste en meest ernstige symptomen van een hersenvliesontsteking waarnaar moet worden gezocht zijn plotselinge koorts, convulsies, coma, verdoving, hoofdpijn en nekpijn. Waarschuw je arts bij alle tekenen en symptomen die je hebt ervaren en bespreek de risicofactoren die op jou van toepassing zijn. Als jij of de persoon die ziek is zich erg gedesoriënteerd of vermoeid voelt, rijd dan niet naar het ziekenhuis, maar bel 112 voor hulp.


Bronnen

www.doctissimo.fr/html/dossiers/meningite.htm

www.e-sante.fr/meningite-son-traitement-est-toujours-urgence/actualite/1122

www.medicalnewstoday.com/articles/9276.php

Reactie achterlaten

Over de Auteur:

Robert Jan (RJ) is de initiatiefnemer en het (nieuwe) gezicht van OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.
Zoek Op Klacht:
0 Shares
Share
Tweet
Pin