__CONFIG_group_edit__{"jusilw5x":{"name":"Paragraph","singular":"-- Text %s"},"jusim8ni":{"name":"Quote Title","singular":"-- Text %s"},"jusimmum":{"name":"Quotation Marks","singular":"-- Image %s"},"jusimu0n":{"name":"Author Name","singular":"-- Text %s"},"jusin0tq":{"name":"Author Image","singular":"-- Content Box %s"},"jusin92w":{"name":"Quote Box","singular":"-- Content Box %s"},"jusinfv3":{"name":"Quote Block","singular":"-- Content Box %s"}}__CONFIG_group_edit__
__CONFIG_local_colors__{"colors":{"b0430":"Accent Color"},"gradients":{}}__CONFIG_local_colors__

Tijdelijk Gratis!

Het Koolhydraatarm 7 dagen menu. Download het receptenboek meteen.

Gezondheid Algemeen

Laatste Update: 18 januari 2017

Keurmerken voor voeding: Begrijp jij het nog?

0
(0)

vinkje als keurmerkEcologisch, biologisch, duurzaam, gezond, met of zonder vinkje in het groen of in het blauw. Allemaal aanduidingen die je tegenwoordig tegenkomt op verpakkingen van voedingsmiddelen. Weet jij nog wat je moet kopen als je gezond wilt eten?

Uit een recent onderzoek van het bureau MarketReponse is gebleken dat ruim 75% van de Nederlanders door de bomen het bos niet meer ziet. We weten gewoon niet meer waar alle keurmerken die je tegenkomt voor staan, en dus al helemaal niet wat we moeten kopen. Deze cijfers stammen uit 2011.

Erg opvallend is het feit dat bij eenzelfde onderzoek in 2010 dit percentage ruim 20% lager was. Een verontrustend cijfer dus. Cijfermateriaal van 2012 is niet voorhanden, maar ik vrees het ergste.

Het uiteindelijke doel van de keurmerken is om jou, als consument, te helpen bij de aankoop van de beste producten die bij jou passen. Maar door de ogenschijnlijke wildgroei van wel of niet gecertificeerde en gecontroleerde keurmerken slaat het volledig de plank mis.

Het vertrouwen in keurmerken is sterk dalende

Als we 2010 vergelijken met het jaar 2011, is het vertrouwen van de consument in keurmerken sterk dalende, waarschijnlijk weer door de eerder genoemde wildgroei. In 2010 was het nog 29% die regelmatig op een bepaald keurmerk lette, in 2011 was dit gedaald naar 24%. In 2011 was het vertrouwen in de keurmerken nog 43%, en ook dit daalde in 2011 naar 30%.

Dit staat in schril contrast met het percentage van de ondervraagden die het wel degelijk belangrijk vinden dat er een keurmerk op staat: Maar liefst 85% vindt dit belangrijk. Het is juist dit contrast wat duidelijk aangeeft dat er een wildgroei is aan keurmerken, en dat er duidelijk behoefte is aan eenduidigheid en vooral duidelijkheid.

Maar liefst 65% vond in 2011 dat de keurmerken allemaal op elkaar lijken, en een even groot percentage vindt dat er té veel keurmerken zijn. Om nog even een laatste cijfer in de strijd te gooien: maar liefst 75% van de ondervraagden vindt dat er geen duidelijke informatie over de keurmerken verstrekt wordt.

Met andere woorden: Waar staat welk keurmerk voor en wat is de waarde hiervan? Keurmerken scheppen op dit moment dus beslist geen duidelijkheid, maar eerder verwarring.

Behoefte aan een eenduidigheid

Gezien het voorgaande, is er dus een hele duidelijke behoefte aan een eenduidig systeem om aan te geven of een product voldoet aan bepaalde criteria. Maar daar zit nu ook direct de moeilijkheid hiervan. Waar moet je op toetsen? Niet iedere consument heeft behoefte aan voeding wat zowel biologisch, ecologisch, gezond, ongezond of iets anders is.

Bovendien hoeven biologische producten lang niet altijd gezond te zijn. Biologische suiker, bijvoorbeeld, blijft slechte suiker, ook al is dit biologisch.

En als er een eenduidig keurmerk ontwikkeld wordt, wat zijn dan de criteria? Moet het biologisch zijn? Ecologisch? Moet het gewoon gezond zijn? En als je dit laatste gebruikt, houdt dit dan in dat alle producten die het keurmerk niet hebben, ongezond zijn? Is een gradatie hierin noodzakelijk? En dan krijg je natuurlijk de discussie waar de grens ligt tussen gezond en ongezond. Allemaal vraagstukken waar heel moeilijk een antwoord op te geven is.

Bovendien is het lastig om een eenduidig keurmerk te ontwikkelen wat door een onafhankelijke instantie ontwikkeld en gekeurd wordt. Het is natuurlijk niet geloofwaardig dat de fabrikant zelf een keurmerk op het product plakt, en daarmee ‘zijn eigen vlees keurt’. Een onafhankelijke instantie is noodzakelijk.

Volgende vraag: wie gaat dat betalen? Gecontroleerd door de overheid? Wie controleert de keurende instantie? Moet er een keurmerk komen voor keurmerken?

Je merkt het al dat het geen eenvoudige opgave is.

Een eerste initiatief van de producenten/supermarkten is het zogenaamde vinkje: Voor iedere productgroep is een lijstje met criteria vastgesteld. Als een product voldoet aan deze criteria, én ook nog eens onderdeel is van de schijf van vijf, krijgt het een groen vinkje. Een blauw vinkje wordt gegeven aan de producten die wél aan de criteria voldoen, maar buiten de schijf van vijf vallen.

Een mooi initiatief, maar volgens mij een beetje eenduidig. Betekent dit dat producten zonder vinkje ongezond zijn? Een goede stap is wel dat er een speciale website in het leven geroepen is waarop alles duidelijk uitgelegd wordt.

Volgens mij is het nagenoeg onmogelijk om één keurmerk te hanteren voor alle producten. Er zouden keurmerken moeten zijn voor iedere groep producten, dus een keurmerk voor biologisch, voor ecologisch, voor scharrelproducten etc. Maar de vraag blijft dan of ditzelfde product dan gezond of ongezond is.

Okee, een tweede keurmerk toevoegen met deze informatie is de gemakkelijkste manier, maar vertroebelt de informatie weer voor de consument. Een biologisch product dat ongezond is? Dit is mogelijk, maar schept wel verwarring zonder duidelijke informatie.

Welke methode ook gekozen wordt, er is duidelijk behoefte aan juiste voorlichting. Uit de cijfers van het eerdergenoemde marktonderzoek bleek al dat iedereen het maar verwarrend vindt. Niet alleen door de hoeveelheid keurmerken, maar vooral door het gebrek aan informatie: De consument wil weten waar een bepaald keurmerk voor staat.

[pullquote]Weet jij bijvoorbeeld het verschil tussen het EKO-keurmerk en het Demeter-keurmerk?[/pullquote] Beide keuren biologische producten, maar met welke criteria?

Informatie is dus belangrijk, zeker als er nog niet een afdoende systeem bestaat dat voor zichzelf spreekt. Ik ga hier verder ook geen oordeel over geven, welk systeem nu beter is of niet. Het enige wat ik hier kan doen om jou, als consument, te helpen is uitleggen waar de meest gebruikte keurmerken voor staan.

Daarna zal je zelf een keuze moeten maken wat je het meest aanspreekt, en wat het beste bij jouw beurs past. Want ja, biologische producten zijn over het algemeen wat duurder dan de kiloknallers. Aan jou de keus!

EKO

ekoHet EKO keurmerk is één van de meest bekende keurmerken van dit moment. Als een product dit keurmerk draagt, dan is dit een biologisch product. In de productieketen wordt dus geen kunstmest of chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt.

Ook wordt er geen gebruik gemaakt van genetisch gemodificeerde zaden door de landbouwers, en bij de veeteelt staat het welzijn van de dieren voorop.

Een keurmerk die vooral gericht is op de kwaliteit van het dierenwelzijn, het milieu, de natuur en het landschap. Het EKO-keurmerk staat dus voor de kwaliteit van de productiemethode, maar zegt helemaal niets over het feit of het product wel of niet goed is voor de gezondheid. Het EKO-keurmerk wordt uitgegeven en gecontroleerd door een onafhankelijke organisatie: De stichting SKAL.

Biologisch keurmerk voor de EU

bio keurmerk euHet eerder genoemde EKO-keurmerk staat voor biologisch verantwoord voedsel binnen Nederland. De Europese variant hiervan is het groene EU-logo. De criteria zijn nagenoeg hetzelfde als het EKO-keurmerk, dus in de meeste gevallen zul je, tenminste bij producten van Nederlandse bodem, beide logo’s op de verpakking tegenkomen.

Wil je een product kopen wat bijvoorbeeld uit Frankrijk komt, dan zal er een Frans logo op staan, maar ook weer gecombineerd met het Europese logo. Dus, om kort te gaan, let dus in ieder geval op het Europese Logo.

Demeter

demeterHet Demeter-keurmerk wordt gegeven aan producten die in ieder geval voldoen aan de Europese richtlijnen (dus EU-logo plus EKO) met daarbovenop nog een aantal extra eisen vanwege het biologisch dynamische karakter van de criteria. Als je dus het Demeter-logo tegenkomt, zal dit in de meeste gevallen naast het EKO-logo en het Europese Logo staan.

Ook bij de criteria van Demeter staat milieu, dierenwelzijn en de natuur voorop, dus het gaat hier vooral om een keurmerk voor de productiemethode. Dit hoeft niet automatisch te betekenen dat het supergezond is. De controle wordt uitgevoerd door Control Union Certifications, terwijl het concept en het logo eigendom is van de stichting Demeter International.

FairTrade

fair tradeFairtrade, een keurmerk van de stichting Max Havelaar, is vooral een keurmerk die eerlijke handel en milieu voorop stelt. De producten die het FairTrade logo dragen zijn iets duurder dan de ‘gewone’ producten, maar daar tegenover staat dat de boer een gegarandeerde, eerlijke prijs ontvangt voor het leveren van de grondstoffen.

De betreffende boeren hebben dus een eerlijk loon gekregen, en daar bovenop wordt er ook gelet of de rechten van de boeren worden nagekomen, en of er goed met de gezondheid van de boeren wordt omgegaan. Al met al een fantastisch initiatief. Dit keurmerk heeft dus niks met gezonde of ongezonde producten te maken, maar alles met eerlijke handel.

Het Vinkje

vinkjeZoals al eerder genoemd, is er recent een nieuw keurmerk op de Nederlandse markt verschenen: Het vinkje. Dit is een initiatief van de stichting ‘Ik Kies Bewust’ met als doel om het de consument gemakkelijker te maken bij het kiezen van gezondere producten. Sinds
een paar maanden is dit het enige logo wat door de Nederlandse overheid wordt toegelaten met betrekking tot gezondere voeding. De eisen en het gebruik van het keurmerk is inmiddels in de Nederlandse wet opgenomen.

Het vinkje kent twee varianten:

  • Het groene logo staat voor gezonde producten die ook binnen de schijf van vijf vallen. Denk hierbij aan volkorenbrood met minder zout of aan vers fruitsap zonder toegevoegde suikers.
  • Het blauwe logo staat voor producten die ook binnen de criteria vallen, maar niet in de schijf van vijf passen. Hierbij moet je denken aan snacks, soep, sauzen en snoep.

Ieder product, binnen een vooraf bepaalde productgroep, wordt getoetst op (verzadigd) vet, zout, suikers en/of vezels. Probleem hierbij is, dat lang niet alle fabrikanten zich aangesloten hebben. Daardoor betekent dit niet per definitie dat een product zonder het vinkje direct een slecht product is. Het is dus zaak dat alle fabrikanten zich hierbij aansluiten om een duidelijk beeld te krijgen. Het doel is natuurlijk ook om de inspanning van de fabrikanten te verhogen, om maar binnen de criteria van het keurmerk te kunnen vallen.

Dit keurmerk is dus een graadmeter die rekening houdt met de effecten van een product op de gezondheid van de consument.

Verantwoord Frituren

verantwoord friturenHet zal je misschien niet direct interesseren als je op zaterdagavond laat even een patatje haalt bij de snackbar, maar ook hier kun je een keurmerk verwachten. Het frituren van de patat, frikadellen en andere snacks kan heel erg ongezond zijn als er niet gelet wordt op de temperatuur en de kwaliteit van het frituurvet. Snackbars die het keurmerk dragen, frituren altijd op een temperatuur tussen de 150 en de 175 graden, en het vet wordt tijdig vervangen.

Op deze manier worden de producten niet té vet en zullen aan de buitenkant niet verbranden, terwijl het aan de binnenzijde nog niet gaar is. Ook het tijdig vervangen van het vet beperkt het ontstaan van schadelijke stoffen zoals PAK’s en Acrylamide, die anders in je patatje terecht komen.

Een keurmerk die duidelijk gericht is op de gezondheid van de consument. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat alle snacks dan direct gezond zijn. Het is een keurmerk voor het productieproces en niet voor het eindproduct.

Erkend Streekproduct

erkend productErkend streekproduct is een verzamelnaam voor verschillende keurmerken die allemaal garanderen dat een product ook écht uit een bepaalde streek komt. Het is een aanvullend keurmerk op het EKO-keurmerk, dus zal je naast het keurmerk ‘Erkend Streekproduct’ ook altijd het EKO-keurmerk tegenkomen.

Dit keurmerk is dus vooral een geografische garantie. Een paar voorbeelden hiervan zijn: Groene Hart, Streekproduct Westerwolde, Gegarandeerd Groningen, Waddengoud, De Brabantse Wal en de Westlandse Druif.

De uitgifte en de controle van dit keurmerk is in handen van de Stichting SKAL, die ook de controle doet voor het EKO-keurmerk.

Voedingscentrum

Bovenstaand lijstje is een greep uit de meest voorkomende keurmerken. Er zijn er natuurlijk veel meer. Het voedingscentrum heeft een volledige lijst: http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/keurmerken.aspx met alle keurmerken en hun uitleg.

Aan de andere kant zijn er ook heel veel nep-keurmerken, die het allemaal niet overzichtelijker maken. De fabrikant probeert de consument te verleiden met mooi uitziende ‘keurmerken’, waarin staat dat het om een ‘blije kip’ gaat, of dat de melk het label ‘Groene Weidemelk’ heeft. De bedoelingen zijn goed, en misschien is het allemaal wel waar, maar er is geen controle op deze eigen keurmerken. Het is de bekende slager die zijn eigen vlees keurt.

Er is een website die dit soort eigen keurmerken verzamelt. Dus als je wilt controleren of jouw favoriete keurmerk daadwerkelijk iets te zeggen heeft, kun je ook de website keurmerken.net even raadplegen:  http://www.keurmerken.net/keurmerken.php?productgroep=Biologisch

Heb je zelf nog goede tips of aanvullingen? Laat het mij weten door hieronder een reactie achter te laten!

Waardevol artikel?

Geef ons hieronder dan een 5 sterren beoordeling! Alvast bedankt!

We are sorry that this post was not useful for you!

Let us improve this post!

Tell us how we can improve this post?


OVER DE AUTEUR:

Robert Jan Hendriks

Robert Jan Hendriks (RJ) is de oprichter en drijvende kracht achter OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.


Aanbevolen artikelen voor jou: 


Laat hieronder een reactie achter:

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met

  1. Wat goed van jou Jack. Kun je onze Minister Van Volksgezondheid wakker schudden? Ze was deze week op TV bij Eva Jinek. Uit de vragen die haar gesteld werden kon je opmaken dat ze begrijpt wat gezonde voeding inhoudt.
    Maar ze behoort tot de VVD, dus moet iedereen zelf maar bepalen wat gezond is. Je behoeft geen rekening te houden met mensen die dit zelf niet kunnen beoordelen. Ik denk dat 80% van de levensmiddelen uit de schappen kan verdwijnen. Dan hebben we over 10 jaar minder diabetici en cholesterol patiënten.
    Jij werkt keihard aan bewust wording bij eetgedrag en gezond leven. Ik hoop dat je er voor beloond wordt!
    Ik hoop nog lang van je te vernemen.
    Groet Rien.
    P.s. De retour betaling is correct afgehandeld. Hartelijk dank.

    Reply

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}
0 Shares
Tweet
Pin
Share