
Kikkererwten: 8 gezondheidsvoordelen en de voedingswaarde op een rij
Wat doen kikkererwten voor je gezondheid? Vezels, plantaardig eiwit, een lage GI en veel folaat. Dit zegt het onderzoek, plus de voedingswaarde per portie.
Een portie van 165 gram gekookte kikkererwten levert ongeveer 14,5 gram plantaardig eiwit, 12,5 gram vezels, veel folaat en een flinke hoeveelheid ijzer en mangaan.1 Door hun lage glykemische index stijgt je bloedsuiker na het eten maar geleidelijk.2 Ze vullen goed en passen in vrijwel elk eetpatroon. Hieronder lees je de 8 best onderbouwde voordelen, en ook waar het bewijs nog dun is.
Wat zijn kikkererwten precies?
Kikkererwten (Cicer arietinum, ook wel garbanzobonen of kekers) zijn peulvruchten. De plant is zo’n 10.000 jaar geleden in de Vruchtbare Halvemaand (het huidige Turkije en Syrië) gedomesticeerd en heeft zich van daaruit over het Middellandse Zeegebied, Noord-Afrika, Ethiopië en India verspreid.3 Je kent ze als de basis van hummus en falafel.
Peulvruchten als groep, dus ook linzen, bonen en erwten, worden in voedingsonderzoek in verband gebracht met een betere bloedsuikerregulatie, een gunstiger cholesterolprofiel en een gezonder lichaamsgewicht.4 Het Voedingscentrum raadt aan om elke week peulvruchten te eten.
Voedingswaarde per 165 gram gekookte kikkererwten
| Voedingsstof | Hoeveelheid | % referentie-inname* |
|---|---|---|
| Energie | 269 kcal | ca. 13% |
| Koolhydraten | 45 g | — |
| Eiwit | 14,5 g | ca. 29% |
| Vezels | 12,5 g | ca. 40% van 30 g-advies |
| Folaat | 282 mcg | ca. 140% |
| Mangaan | 1,7 mg | ca. 85% |
| IJzer | 4,7 mg | ca. 34% |
| Magnesium | 79 mg | ca. 21% |
*Referentie-inname zoals op Europese etiketten. Bron voedingswaarden: USDA FoodData Central.1 Daarnaast bevatten kikkererwten fosfor, zink, kalium, koper, vitamine B6 en vitamine K.
Waarom houden kikkererwten je bloedsuiker stabieler?
Kikkererwten bevatten veel vezels, resistent zetmeel en amylose. Die soorten zetmeel breekt je lichaam langzaam af. In de internationale GI-tabellen hebben gekookte kikkererwten een glykemische index van ongeveer 28. Wit brood en gekookte aardappelen zitten doorgaans boven de 70.2 Hoe lager de GI, hoe geleidelijker je bloedsuiker na het eten stijgt.
Volgens een overzichtsstudie uit 2023 dragen vooral de vezels, het trage zetmeel en bepaalde bioactieve stoffen in peulvruchten bij aan dat gunstige effect op de bloedsuiker.4 Voor mensen met prediabetes of diabetes type 2 zijn kikkererwten daarom een goede koolhydraatbron. Ze bevatten wel nog steeds koolhydraten. Gebruik je insuline of andere bloedsuikerverlagende medicatie? Overleg dan met je huisarts of diëtist over porties. Meer uitleg vind je op Thuisarts.nl.
Helpen kikkererwten bij een gezond gewicht?
De combinatie van eiwit en vezels maakt kikkererwten verzadigend. Je zit na een maaltijd met peulvruchten langer vol, en dat kan helpen om minder te snacken. In het onderzoek dat de overzichtsstudie samenvat, hangt een hogere inname van peulvruchten samen met een gunstiger lichaamsgewicht.4
Eén portie van 165 gram bevat 269 kcal.1 Kikkererwten zijn dus niet caloriearm, maar je krijgt er veel eiwit en vezels voor terug. Online lees je soms dat ze vetverbrandend zouden werken. Daar is geen bewijs voor. Ze helpen je hooguit om een gezond eetpatroon vol te houden.
Hoe verbeteren kikkererwten de spijsvertering?
Met 12,5 gram vezels per portie behoren kikkererwten tot de vezelrijkste producten die je dagelijks kunt eten.1 Vezels maken de ontlasting voller, laten de darminhoud sneller doorstromen en zijn voedsel voor nuttige darmbacteriën. Daardoor kunnen ze helpen bij obstipatie en een onregelmatige stoelgang.
Peulvruchten bevatten ook bepaalde suikers (oligosachariden) die je dunne darm niet afbreekt. Darmbacteriën vergisten ze in de dikke darm, en daar krijg je gasvorming van.4 Heb je het prikkelbaredarmsyndroom (PDS)? Begin dan met een kleine portie van 40 tot 80 gram, kies eventueel kikkererwten uit blik en spoel ze goed af. Bouw daarna rustig op. Houden je klachten aan, kijk dan op Thuisarts.nl of neem contact op met je huisarts.
Kunnen kikkererwten de bloeddruk ondersteunen?
Uit eiwitten van peulvruchten ontstaan bij de vertering kleine eiwitfragmenten (peptiden). In laboratoriumonderzoek remmen sommige daarvan het enzym ACE.4 Dat enzym speelt een rol bij het regelen van de bloeddruk. ACE-remmers zijn ook een bekende groep bloeddrukmedicijnen.
Dit onderzoek is vooral gedaan in reageerbuizen en bij dieren. Er zijn nog geen goede studies bij mensen die laten zien dat het eten van kikkererwten de bloeddruk meetbaar verlaagt. Kikkererwten passen prima in een bloeddrukvriendelijk eetpatroon met veel groente, peulvruchten en weinig zout. Stop of vervang nooit je bloeddrukmedicatie zonder overleg met je arts.
Hoeveel eiwit bevatten kikkererwten, en is dat compleet eiwit?
Een portie van 165 gram levert zo’n 14,5 gram eiwit.1 Dat is iets meer dan je uit twee eieren haalt. Het eiwit van peulvruchten bevat veel lysine en relatief weinig zwavelhoudende aminozuren zoals methionine.4 Granen zitten precies andersom in elkaar.
Eet je kikkererwten in de loop van de dag samen met granen, zoals brood, rijst, couscous of bulgur, dan krijg je alle essentiële aminozuren binnen. Dat zie je terug in klassieke combinaties zoals hummus met pitabrood. Voor vegetariërs en veganisten zijn kikkererwten daarom een praktische en betaalbare eiwitbron.
Waarom is het folaat in kikkererwten waardevol bij een kinderwens?
Eén portie bevat ongeveer 282 microgram folaat (vitamine B11, internationaal B9).1 Folaat is nodig voor celdeling en speelt in de eerste weken van de zwangerschap een rol bij de aanleg van het zenuwstelsel van de baby.
Belangrijk: voeding alleen is niet genoeg. In Nederland is het advies om vanaf 4 weken vóór de conceptie tot 10 weken zwangerschap dagelijks een supplement met 400 microgram foliumzuur te slikken. Dat verkleint het risico op een open ruggetje (spina bifida). Kikkererwten zijn dan een goede aanvulling, geen vervanging. Lees meer op Thuisarts.nl of vraag je verloskundige om advies.
Zijn kikkererwten een goede ijzerbron voor vegetariërs?
Kikkererwten leveren 4,7 mg ijzer per portie.1 Dat is non-heemijzer, het plantaardige ijzer, en dat neemt je lichaam minder goed op dan heemijzer uit vlees. Peulvruchten bevatten bovendien fytaat, een stof die de opname van ijzer en zink verder kan remmen.4
De opname gaat beter als je kikkererwten combineert met vitamine C-rijke producten, zoals paprika, tomaat, peterselie of een scheut citroensap. Weken, koken en kiemen verlagen het fytaatgehalte.4 Verder bevatten kikkererwten magnesium, dat bijdraagt aan een normale spier- en zenuwfunctie, en mangaan, dat betrokken is bij de stofwisseling en de botten.
Wat zegt onderzoek over kikkererwten en chronische ziekten?
In bevolkingsonderzoek gaat het regelmatig eten van peulvruchten samen met een lager risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2. In laboratoriumonderzoek vertonen stoffen uit peulvruchten, zoals polyfenolen en peptiden, ook ontstekingsremmende en antioxiderende eigenschappen.4 Zulke studies laten een verband zien. Ze bewijzen niet dat kikkererwten ziekten voorkomen.
Claims dat kikkererwten kanker zouden remmen, berusten tot nu toe op cel- en dieronderzoek. Dat is een interessant startpunt, maar geen basis voor een gezondheidsclaim bij mensen. Maak je je zorgen over je risico op kanker, bespreek dat dan met je huisarts.
Veelgestelde vragen
Is kikkererwtenmeel gemaakt van droge of van gekookte kikkererwten?
Meestal van droge, rauwe kikkererwten. Het bekendste kikkererwtenmeel, besan of gram flour, wordt gemalen van gedroogde, gepelde en gespleten kikkererwten en smaakt licht nootachtig. Er bestaat ook meel van geroosterde of voorgekookte en weer gedroogde kikkererwten, met een mildere smaak. Rauw meel moet je altijd verhitten voordat je het eet, bijvoorbeeld in pannenkoekjes, pakora’s of farinata. Op het etiket zie je welk type je hebt.
Kunnen mensen met diabetes type 2 kikkererwten eten?
Ja. Kikkererwten hebben een lage glykemische index (ongeveer 28), dus je bloedsuiker stijgt geleidelijker dan na wit brood of aardappelen. Ze bevatten wel koolhydraten, zo’n 45 gram per 165 gram. Gebruik je insuline of andere bloedsuikerverlagende medicatie? Overleg dan met je huisarts of diëtist over een passende portie.
Hoeveel kikkererwten per dag is gezond?
Er is geen officieel maximum. Een portie van 80 tot 165 gram gekookte kikkererwten past goed in een gevarieerd eetpatroon en levert flink wat vezels en eiwit. Het Voedingscentrum raadt aan om wekelijks peulvruchten te eten. Bij een gevoelige darm of PDS begin je met 40 tot 80 gram en bouw je langzaam op.
Zijn kikkererwten geschikt voor een koolhydraatarm dieet?
Voor een strikt ketogeen dieet bevatten kikkererwten te veel koolhydraten: zo’n 45 gram per 165 gram. Bij een gematigd koolhydraatarm eetpatroon kun je ze wel gebruiken in kleine porties, zoals een paar eetlepels in een salade of een lepel hummus. Door hun vezels en eiwit hebben ze minder invloed op je bloedsuiker dan geraffineerde koolhydraten.
Zijn kikkererwten uit blik net zo gezond als gedroogde?
Qua eiwit, vezels en mineralen zijn ze vergelijkbaar. Kikkererwten uit blik of pot bevatten vaak toegevoegd zout. Spoel ze daarom af in een vergiet of kies een variant zonder toegevoegd zout. Gedroogde kikkererwten zijn goedkoper, maar moeten een nacht weken en daarna ongeveer een uur koken.
Waarom krijg ik winderigheid van kikkererwten?
Kikkererwten bevatten oligosachariden. Dat zijn suikers die je dunne darm niet afbreekt en die bacteriën in je dikke darm vergisten. Daarbij ontstaat gas. Goed weken en het weekwater weggooien, of kikkererwten uit blik afspoelen, helpt. Ook helpt het om je porties langzaam op te bouwen, zodat je darmen kunnen wennen.
Zit er gluten in kikkererwten?
Nee, kikkererwten zijn van nature glutenvrij. Kikkererwtenmeel is daarom een populair alternatief voor tarwemeel. Heb je coeliakie? Controleer dan het etiket op een glutenvrij-keurmerk, want meel kan in de fabriek besmet raken met tarwe.
Footnotes
-
U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central: Chickpeas (garbanzo beans), mature seeds, cooked, boiled, without salt. USDA FoodData Central. 2024. https://fdc.nal.usda.gov/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7
-
Atkinson FS, Foster-Powell K, Brand-Miller JC. International tables of glycemic index and glycemic load values: 2008. Diabetes Care. 2008. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18835944/ ↩ ↩2
-
Igolkina AA, Noujdina NV, Vishnyakova M. Historical Routes for Diversification of Domesticated Chickpea Inferred from Landrace Genomics. Molecular Biology and Evolution. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37159511/ ↩
-
Grdeń P, Jakubczyk A. Health benefits of legume seeds. Journal of the Science of Food and Agriculture. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36988580/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9
Gratis keto-check · 2 minuten
Ontvang je persoonlijke keto-plan om af te vallen
Afgestemd op wat jij lekker vindt en hoeveel tijd je hebt om te koken. Je plan staat direct klaar.
Ja, ik wil mijn keto-plan- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Bronnen
- Grdeń P, Jakubczyk A — Health benefits of legume seeds · Journal of the Science of Food and Agriculture · 2023
- Igolkina AA, Noujdina NV, Vishnyakova M — Historical Routes for Diversification of Domesticated Chickpea Inferred from Landrace Genomics · Molecular Biology and Evolution · 2023
- U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service — FoodData Central: Chickpeas (garbanzo beans), mature seeds, cooked, boiled, without salt · USDA FoodData Central · 2024
- Atkinson FS, Foster-Powell K, Brand-Miller JC — International tables of glycemic index and glycemic load values: 2008 · Diabetes Care · 2008
Persoonlijk plan · gratis
Afvallen met keto? Begin met jouw plan
Beantwoord een paar korte vragen en ontvang direct je persoonlijke keto-plan.
Start de keto-check- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Lees ook
Meer over voeding

Voeding
Cambridge dieet: werkt het, en wat zijn de risico's?
Werkt het Cambridge dieet echt? Zo werken de 6 stappen, dit zegt onderzoek over zeer caloriearme diëten en deze risico's moet je kennen.

Goede vetten versus slechte vetten: wat eet je voor een gezond hart?
Welke vetten zijn goed voor je hart en welke niet? Lees hoe je transvetten en verzadigd vet vervangt door olijfolie, noten en vette vis.

Hoe gezond is ijs? Calorieën, suiker, E-nummers en slimme keuzes
Is ijs ongezond? Zo verschillen waterijs, sorbet en roomijs in calorieën, suiker en verzadigd vet, en zo kies of maak je slimmer ijs.

Diabetes dieet: de 10 beste voedingsmiddelen voor een stabiele bloedsuiker
Welke voedingsmiddelen houden je bloedsuiker stabiel bij diabetes type 2? 10 betaalbare keuzes uit de supermarkt, plus wat je beter laat staan.

Is pindakaas ongezond? Wat onderzoek zegt over vetten, calorieën en de beste keuze
Is pindakaas ongezond? Lees welke variant je kiest, hoeveel per dag verstandig is en wat onderzoek zegt over vetten, eiwit en aflatoxines.
7 reacties
Archief van lezersreacties sinds 2011.
Louw Hallo, hoe zit het met kikkererwten meel, zijn dat droge erwten gemalen of gekookte en dan gedroogde en gemalen? DankTeam OptimaleGezondheid Eerste gedroogd, en daarna gemalen.Anne Papen Hallo, hier volgt een lekker recept. Gedroogde kikkererwten. Weken en koken in bouillon (blokje) Afgieten, bieslook, restje groente, peper, scheutje basilicum azijn, scheutje ahornsiroop, kerrypoeder en lepel tartaarsaus. Lekkere humus voor op brood of dipsaus. Eet smakelijk!Team OptimaleGezondheid Klinkt goed! Ik maak zelf ook altijd mijn humus, maar met een ander recept. Ik zal die van jou volgende keer proberen. Bedankt!Goli Abdurahman Hallo meneer Robert Jan, Goed artiekel, Ik week bijna altijd kikkererwten en daarna kok ik ze. Bij info over Rauwe kikkererwten moet ik wel melden dat ik op de plantage kikkererwten van mijn ouders in Koerdistan vroeger vaak groene dus niet rijpe kikkererwten gegeten en die nog steeds worden ook in mijn vaderland naar Bazar/markt gebracht en als snak wordt gegeten.Dat groene verse onrijpe trose kikkerewten zijn zuur en zoutig van smaak en smaakt erg lekker.conny Hallo, ik ben geïnteresseerd in het afvalmenu maar eet absoluut geen varkensvlees en verder sporadisch ander vlees . Wel veel vis . Heb ik dan ook wat aan dit afvalmenu ?Robert Jan Hendriksauteur Absoluut, we hebben ook recepten en menu's zonder vlees -> https://bgreat.optimalegezondheid.com/50-vegetarische-recepten (tijdelijk in de aanbieding). Succes!