Acnelittekens: hoe ontstaan ze, wat helpt ertegen en hoe voorkom je ze?

Kan acne permanente littekens veroorzaken? Ontdek risicofactoren, effectieve behandelopties en hoe je nieuwe littekenvorming kunt beperken.

Door Robert Jan Hendriks · Gepubliceerd 31 januari 2012 · bijgewerkt 23 april 2026 · 4 min leestijd · Ons redactieproces

Acne kan permanente littekens achterlaten, maar dat geldt niet voor iedereen en niet voor elke puist. Of je littekenvorming ontwikkelt, hangt af van de ernst van je acne, hoe snel je behandelt, en je genetische aanleg. Vroeg ingrijpen verkleint het risico aanzienlijk — en bestaande littekens zijn in veel gevallen behandelbaar.¹

Waarom laat acne soms littekens achter?

Een acnelitteken ontstaat wanneer een ontsteking diep genoeg reikt om de dermis — de diepere huidlaag onder de opperhuid — te beschadigen. Tijdens het herstel maakt je lichaam nieuw bindweefsel aan om de beschadigde huid te vervangen. Als dat proces verstoord verloopt, ontstaat er te weinig weefsel (ingezonken littekenput) of juist te veel (verheven litteken).²

Komedo’s (mee-eters) laten zelden sporen na. Het zijn met name diepe papels, pustels en cysten die het risico verhogen, omdat ze verder in de huid doordringen en een hevigere ontstekingsreactie veroorzaken.²

Wie heeft meer kans op acnelittekens?

Niet iedereen met acne ontwikkelt zichtbare littekens. Bepaalde factoren verhogen het risico:¹

Ernstige of langdurig onbehandelde acne
Uitknijpen of krabben aan ontstoken puisten
Te laat starten met behandeling — hoe langer acne actief is, hoe groter de huidschade
Genetische aanleg — sommige mensen zijn van nature gevoeliger voor littekenvorming
Donkerdere huidtinten — vaker geassocieerd met post-inflammatoire hyperpigmentatie

Belangrijk: ook matige acne kan bij genetisch gevoelige mensen forse littekens achterlaten. Omgekeerd ontwikkelt niet iedereen met ernstige acne blijvende zichtbare schade.¹

Welke behandelingen werken tegen acnelittekens?

De keuze voor een behandeling hangt af van het type litteken en hoe oud het is. Ingezonken littekens (atrofisch) vragen een andere aanpak dan verheven of keloïd-littekens.³

Behandeling	Meest geschikt voor	Voordeel	Nadeel
Fractionele laser	Atrofisch, hypertrofisch	Goede evidence, beperkte hersteltijd	Meerdere sessies; kosten
Chemische peeling (glycolzuur, TCA)	Atrofisch, hyperpigmentatie	Relatief toegankelijk	Minder effectief bij diepe putten
Microneedling	Atrofisch	Stimuleert collageenaanmaak	Gradueel effect, geduld vereist
Dermabrasie	Atrofisch	Effectief bij oppervlakkige littekens	Intensiever herstel
Filler (tijdelijk)	Ingezonken atrofisch	Snel zichtbaar resultaat	Niet permanent
Corticosteroïde injectie	Keloïd, hypertrofisch	Vlakt verheven weefsel af	Niet geschikt voor atrofisch

Bespreek met een dermatoloog welke behandeling bij jouw huidtype en littekenvorm past.³⁴ Littekens die al langer bestaan zijn moeilijker te behandelen dan recente. Starten zodra je acne stabiel is, geeft de beste resultaten.⁴

Kun je acnelittekens voorkomen?

Volledig voorkomen lukt zelden, maar het risico is wel te verkleinen:⁴

Behandel acne vroeg en effectief. Bij milde acne raden richtlijnen topicale retinoïden en/of benzoylperoxide aan als eerste stap; bij aanhoudende of ernstige acne kan de huisarts of dermatoloog orale behandeling overwegen.⁴
Knijp puisten niet uit, zeker niet als ze nog niet rijp zijn.
Gebruik dagelijks zonnebescherming — UV-straling verergert post-inflammatoire vlekken.
Behandel je huid mild — overmatig reinigen beschadigt de huidbarrière en vertraagt genezing.

Post-inflammatoire roodheid of donkere vlekken na een puist zijn geen echte littekens. Dit zijn tijdelijke kleurverschillen die bij de meeste mensen binnen enkele maanden vervagen, mits de huid niet opnieuw beschadigd wordt.²

Wanneer ga je naar de huisarts?

Houd je acne aan ondanks vrij verkrijgbare middelen, of ontstaan er diepe putten of verheven littekens? Ga dan naar je huisarts. Die kan je doorverwijzen naar een dermatoloog voor gerichte behandeling. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen

Welke crèmes of zalven helpen tegen acnelittekens?

Er zijn geen vrij verkrijgbare crèmes die bewezen diepe acnelittekens kunnen opvullen of verwijderen. Producten met siliconengel, niacinamide of vitamine C kunnen helpen bij oppervlakkige verkleuring en post-inflammatoire hyperpigmentatie. Voor structurele littekenbehandeling — zoals fractionele laser, microneedling of fillers — heb je een dermatoloog nodig.

Werkt siliconengel echt tegen acnelittekens?

Siliconengel is een van de best onderzochte topische opties voor littekens en wordt aanbevolen in dermatologische richtlijnen voor hypertrofische en keloïd-littekens. Bij atrofische (ingezonken) acnelittekens is het effect beperkter. Begin zo vroeg mogelijk, zodra de huid gesloten is na een ontsteking.

Ik heb littekens op mijn billen door acne — wat kan ik doen?

Acnelittekens op de billen worden op dezelfde manier behandeld als littekens op het gezicht. Bij lichte verkleuring kan een crème met niacinamide of azelaïnezuur helpen. Bij diepere of verheven littekens is verwijzing naar een dermatoloog de beste stap; die kan fractionele laser of andere behandelingen inzetten. Vermijd ook wrijving van strakke kleding, want dat kan littekenvorming verergeren.

Gaan acnelittekens vanzelf over?

Oppervlakkige roodheid en donkere vlekken na een puist vervagen bij veel mensen spontaan binnen 3-6 maanden. Echte littekens — ingezonken of verheven — verdwijnen niet vanzelf, maar kunnen met behandeling sterk verminderen. Hoe eerder je begint, hoe beter het resultaat.

Is uitknijpen van puisten echt zo schadelijk voor littekenvorming?

Ja. Uitknijpen van niet-rijpe of diepe puisten duwt de ontsteking dieper de huid in en vergroot de weefselschade, waardoor de kans op littekenvorming toeneemt. Als een rijpe puist vanzelf leegloopt is het risico kleiner — maar knijp nooit aan een verdikte of cysteachtige puist.

Helpt zonnebrandcrème bij het voorkomen van acnelittekens?

Zonnebescherming lost de littekenstructuur zelf niet op, maar beschermt wel tegen post-inflammatoire hyperpigmentatie — de donkere vlekken die na acne kunnen achterblijven. UV-straling maakt deze verkleuring donkerder en langduriger. Dagelijks SPF 30 of hoger gebruiken is sterk aanbevolen als je gevoelig bent voor vlekken na acne.

Liu L, Xue Y, Chen Y. Prevalence and risk factors of acne scars in patients with acne vulgaris. Skin Research and Technology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37357642/ ↩ ↩² ↩³
Jennings T, Duffy R, McLarney M. Acne scarring—pathophysiology, diagnosis, prevention and education: Part I. Journal of the American Academy of Dermatology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35792196/ ↩ ↩² ↩³
Waibel JS, Waibel H, Sedaghat E. Scar Therapy of Skin. Facial Plastic Surgery Clinics of North America. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37806679/ ↩ ↩²
Reynolds RV, Yeung H, Cheng CE. Guidelines of care for the management of acne vulgaris. Journal of the American Academy of Dermatology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38300170/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

Bronnen

Liu L, Xue Y, Chen Y — Prevalence and risk factors of acne scars in patients with acne vulgaris · Skin Research and Technology · 2023
Jennings T, Duffy R, McLarney M — Acne scarring—pathophysiology, diagnosis, prevention and education: Part I · Journal of the American Academy of Dermatology · 2024
Waibel JS, Waibel H, Sedaghat E — Scar Therapy of Skin · Facial Plastic Surgery Clinics of North America · 2023
Reynolds RV, Yeung H, Cheng CE — Guidelines of care for the management of acne vulgaris · Journal of the American Academy of Dermatology · 2024

Geschreven door

Robert Jan Hendriks

Oprichter van Optimale Gezondheid (sinds 2010)

Gratis + wekelijkse tips

Ontvang gratis 7x KETO Ovenschotels

Inclusief boodschappenlijstje — zo staat er vanavond al een gezonde ovenschotel op tafel. Plus elke week praktische gezondheidsinzichten — altijd uitschrijven mogelijk.

Download gratis

Meer over levensstijl

Levensstijl

Aandoeningen die lijken op acne: zo herken je het verschil

Niet elke puist is acne. Ontdek hoe je acne fulminans, chlooracne en Mallorca-acne herkent, wat de oorzaken zijn en wanneer je naar een huisarts moet.

Zonlicht en acne: wat doet UV-straling met jouw huid?

Is zonlicht goed of slecht bij acne? Lees wat UV-straling doet met een gevoelige huid, wanneer bescherming nodig is en hoe lichttherapie werkt.

Acne littekens voorkomen: bewezen methoden en wanneer je naar de dermatoloog gaat

Hoe voorkom je blijvende littekens door acne? Bewezen methoden voor thuisverzorging, de juiste producten en wanneer een dermatoloog nodig is.

Goede zonnebrandcrème bij acne: wat werkt en wat je vermijdt

Welke zonnebrandcrème is geschikt bij acne? Kies niet-comedogeen, olievrij, SPF 30+. Lees wat je poriën vrij houdt en wat je bij antibiotica moet weten.

Benzoyl peroxide tegen acne: werkzaamheid, bijwerkingen en veilig gebruik

Werkt benzoyl peroxide bij acne? Wat zegt recent onderzoek? Lees over effectiviteit, bijwerkingen, correcte toepassing en veiligheidswaarschuwingen.

15 reacties

Archief van lezersreacties sinds 2011.

Kurt9 april 2013
Wat voor merken tegen littekens precies :)?
Robert Jan Hendriksauteur14 april 2013
De waarheid is dat de zalven nooit helemaal de littekens doen verdwijnen, wel wat verminderen in zichtbaarheid. De volgende zalven / merken hebben goede reacties gekregen: Zalven op basis van vitamine E Biodermal acne littekens créme Bio oil Succes!
Anton Matthys6 juni 2013
Hej, Jack. Ik heb heel veel last van acne op mijn rug, in mijn nek, en op mijn schouders. Soms zelfs op mijn borstkas. Ik haat het en durf geen shirtjes meer aan, dus draag ik altijd maat truien met een kap. De zomer komt er bijna aan en ik zou echt weer heel graag gewoon willen rondlopen in een tshirt. Vorige zomer had ik hier totaal geen last van. De acne op mijn rug laten allemaal erg lelijke littekens achter, ik ben enorm bang deze voor de,zomer begind niet weg te krijgen. Hopelijk kunt u mij helpen. Alvast bedankt, Anton
Robert Jan Hendriksauteur6 juni 2013
Beste Anton, Ik heb van de week van iemand gehoort dat een bad in zeezout wonderen doet. Ik heb het zelf nog niet geprobeert. De aloe vera plant doet ook wonderen, in de aloe vera plant zit een creme en die verzacht en verbetert de huid. Ook zijn er bij de apotheek zalfjes voor littekens te koop die de littekens minder laten worden. Hoop dat ik je een beetje op weg heb kunnen helpen, Succes!
Natalie14 juli 2013
Ik wil even laten weten dat ik hier ook in lange tijden last van heb gehad ( en nog steeds maar in mindere mate) Ik heb ontzettend veel cremetjes,pilletjes,zalfjes etc. geprobeerd. en hier heb ik een lijstje met wat (bij mij) erg goed hielp. 1 Brandnetelthee drinken (dit zuivert de huid en in combinatie van andere middelen zal je zeker resultaat zien) 2. Tea tree oil (dat is een olie die de huid anti bacterieel maakt, en uitdroogt, hierbij vernieuwt de huid sneller en zal je een gladdere huid hebben) 3. De grote klis capsules ( te koop bij De Tuinen, zijn net zoals de brandnetel, een erg zuivere werking) 4. Gezonde voeding, ( veel wetenschappers zeggen dat voeding weinig of geen resultaat geeft op de huid, echter ervaar ik dit anders, want als ik alleen maar ongezond eet, zie ik dat aan mijn huid, dus ik raad je aan, veel water drinken en gezonde voeding) 5. Accepteer jezelf! (Dit is een van de belangrijkste punt, bijna elk persoon krijg er wel mee te maken. accepteer dit, want het is niet anders, je kan het verminderen met de punten die hier boven staan, helemaal weg zal het pas met de tijd gaan. Vind je het erg moeilijk om hier mee om te gaan, gebruik dan camouflage, daarmee bedoel ik, foundation, poeder of mouse maar gebruik geen vloeibare foundation want dit zal de porien alleen maar erger verstoppen.) En vergeet niet! Je huid elke dag te reinigen met een neutral creme, nooit me make up slapen, en je huid 1x per week te scrubben. Ik hoop dat ik jullie zoveel mogelijk geholpen hebt. Deze tips zal per persoon verschillen maar bij mij heeft dit iedergeval goed gewerkt!
Moniek26 april 2015
Ik heb ook veel littekens op mijn rug door acne ik ben ook erg benieuwd welke producten er goed tegen helpen. Durf ook geen hempjes te dragen in het openbaar.
Robert Jan Hendriksauteur27 april 2015
Hallo Moniek, Je kunt de beschreven producten voor je gezicht, ook voor je rug gebruiken. Overigens, ik begrijp dat je geen last meer hebt van acne, maar wel van de littekens. Deze littekens zullen niet zo heel snel verdwijnen. Dit heeft veel tijd nodig om de huis te laten herstellen en te verjongen/vernieuwen. Succes, Jack
Maya13 juli 2015
Ik heb verschillende producten gebruikt tegen acne maar was steeds hetzelfde dus deed ik deze masker aan en na de masker was er all een resultaat http://youtu.be/PKvpHZcP-p0 hier kan je de exacte masker zien die ik aan deed
Robert Jan Hendriksauteur14 juli 2015
Bedankt Maya voor de tip!
linda1 mei 2016
Beste Jack Ik ben een moeder van een jong meisje van 16 Zij heeft zwaar acne en ook litekens al meer dan 4 jaar ben gestart met alles voeding water stomen clerasil gel slaken gel via de huis dokter zelf schoonheidspil en een ander medicament dat haar lever zou kunnen beschadigen . Dan een huidspecialist alsook schoonheids specualusten meer dan twee jaar al ik verzeker u tkost mij een fortuin maar ik had en heb er voor over . Weet u iets want eerlijk gezegd ik ben einde raad en mijn lieve meid dat vaak word gepest dat doet pijn alsook ze is al overgevoelig wegens haar lichte autisme . Bedankt in ieder geval hopelijk weet u misschuen iets dat haar zou kunnen helpen .
Team OptimaleGezondheid2 mei 2016
Alle kennis die ik in huis heb over de strijd tegen acne, kun je vinden op de speciale blog hierover. Kijk maar eens op: https://www.optimalegezondheid.com/acne/ Heel veel succes!
Thibo3 oktober 2016
Hey Jack, Ik heb last van puistjes op mijn benen, vroeger ( jaartje geleden ) kneep ik ze altijd uit, nu niet meer. Nu het probleem is dat er op de plekken van de acne paarse rode puntjes zijn achtergebleven, en deze gaan bijna niet weg. Kan ik dit oplossen door zalfjes te smeren indien ja welke merken van zalven kan ik jet best gebruiken? Mvg Thibo
Team OptimaleGezondheid13 oktober 2016
Alle kennis die ik heb over het behandelen van littekens van acne, kun je in het bovenstaande artikel vinden, Thabo. Anders kun je misschien eens een bezoeken brengen aan een dermatoloog. Deze is hierin gespecialiseerd. Heel veel succes!
Homi2 juli 2018
Hallo, Ik heb veel last van littekens op mijn billen wat kan ik er aan doen? Help me aub
Team OptimaleGezondheid4 juli 2018
Heb je de bovenstaande tips al toegepast? Of één van de tips die je hier kunt vinden: https://www.optimalegezondheid.com/?s=acne