Naar hoofdinhoud
Optimale Gezondheid logo Optimale Gezondheid
Medicijnen bij prikkelbare darm syndroom (PDS): welk middel past bij jouw klachten?

Medicijnen bij prikkelbare darm syndroom (PDS): welk middel past bij jouw klachten?

Welke medicijnen helpen echt bij PDS? Overzicht van spasmolytica, laxeermiddelen en antidepressiva — en welk middel past bij jouw type prikkelbare darm.

Door Robert Jan Hendriks · · bijgewerkt 9 mei 2026 · 6 min leestijd · Ons redactieproces

Bij prikkelbare darm syndroom (PDS) hangt het beste medicijn af van je dominante klacht: diarree, verstopping of buikpijn. Spasmolytica zoals mebeverine helpen bij krampen, bulkvormers bij verstopping en loperamide bij diarree. Geen enkel middel geneest PDS, maar de juiste combinatie — vaak aangevuld met het FODMAP-dieet — kan klachten flink verlichten.1

Waarom is PDS niet met één medicijn te genezen?

PDS is een functionele darmstoornis: de darm werkt anders, maar vertoont geen zichtbare ontsteking of weefselschade. De oorzaak is multifactorieel — verstoringen in de darm-hersenas, een veranderd darmmicrobioom en overgevoeligheid van de darmwand spelen samen een rol.1 Een meta-analyse uit 2025 schat de wereldwijde prevalentie op 10–15% van de bevolking.2

Omdat meerdere mechanismen tegelijk betrokken zijn, bestaat er geen enkelvoudig medicijn dat alle PDS-klachten tegelijk wegneemt. Behandeling richt zich daarom altijd op het dominante symptoom.

Bezoek Thuisarts.nl voor betrouwbare patiëntgerichte informatie over PDS.

Welke medicijnen worden bij PDS voorgeschreven?

MedicijnklasseWerkzame stofAanpakRecept nodig?
SpasmolyticaMebeverineDarmkrampen en -pijnJa
BulkvormersPsylliumzaadVerstopping, wisselende ontlastingNee
VochtbindersMacrogolVerstoppingDeels
AntidiarreemiddelenLoperamideDiarreeNee
Stimulerende laxeermiddelenBisacodylHardnekkige verstoppingNee
SSRI / TCACitalopram, AmitriptylinePijn en darmsensitiviteitJa

De keuze hangt af van je klachtenpatroon. Veel patiënten combineren een medicijn met leefstijlmaatregelen zoals het FODMAP-dieet.3

Helpt mebeverine echt bij darmkrampen?

Mebeverine (merknaam Duspatal) is de meest voorgeschreven spasmolytica bij PDS in Nederland. Het ontspant de gladde spieren in de darmwand, waardoor krampen afnemen zonder de normale darmbeweging sterk te beïnvloeden.4 Bijwerkingen zijn zeldzaam en meestal mild.

Mebeverine werkt het beste als onderdeel van een breder behandelplan. Als het middel slechts gedeeltelijk helpt, kan je arts een ander type medicijn toevoegen — bijvoorbeeld een lage-dosis antidepressivum bij aanhoudende pijn, of een bulkvormer bij wisselende ontlasting.

Let op: mebeverine is niet aangeraden tijdens zwangerschap of borstvoeding. Overleg in die gevallen altijd met je arts of apotheker.

Wat werkt bij PDS met verstopping (IBS-C)?

Bij PDS met overwegend verstopping zijn bulkvormers op basis van psylliumzaad een veelgebruikt startpunt. Oplosbare vezels zoals psyllium geven meer baat dan onoplosbare vezels — tarwezemelen kunnen de klachten soms zelfs verergeren.3 Voedingspatronen die het darmmicrobioom ondersteunen, kunnen de verstopping bij IBS-C extra verlichten.5

Macrogol (Movicolon, Forlax) werkt osmotisch: het trekt water aan in de darm, waardoor de ontlasting zachter wordt. Het is bij kortdurend gebruik goed verdragen. Voor hardnekkige verstopping kan een arts bisacodyl (Dulcolax) voorschrijven, een stimulerend laxeermiddel dat de darmbeweging aanspoort.

Welk medicijn helpt bij PDS met diarree (IBS-D)?

Loperamide (Imodium, Diacure) vertraagt de darmbeweging en maakt de ontlasting steviger. Het middel werkt snel en is zonder recept verkrijgbaar.4

Gebruik loperamide niet dagelijks of preventief zonder overleg met een arts. Het pakt de onderliggende oorzaak van PDS niet aan.

Bij onvoldoende effect kan een arts een lage-dosis tricyclisch antidepressivum (TCA) overwegen, dat de darmmotiliteit remt en de pijngevoeligheid verlaagt.1

Wanneer schrijft een arts antidepressiva voor bij PDS?

SSRI’s (zoals citalopram en sertraline) en TCA’s (zoals amitriptyline) worden bij PDS voorgeschreven — ook bij patiënten zonder depressie. De werking verloopt via de darm-hersenas: serotonine beïnvloedt darmsensitiviteit en darmmotiliteit.1 Onderzoek suggereert dat lage doses TCA’s vooral helpen bij IBS-D, terwijl SSRI’s iets meer baat kunnen geven bij IBS-C.4

Antidepressiva bij PDS vereisen altijd begeleiding van een arts, ook bij afbouw. Bijwerkingen zoals gewichtsverandering, slapeloosheid en libidoverlies verdienen een open gesprek voordat je start. Bouw nooit zelf af zonder overleg.

Is omeprazol zinvol bij PDS?

Omeprazol is geen eerstelijnsbehandeling voor PDS, maar wordt soms mee voorgeschreven als PDS-klachten samengaan met brandend maagzuur of reflux.4 Langdurig gebruik van protonpompremmers kan het darmmicrobioom negatief beïnvloeden — extra relevant bij PDS, waarbij het microbioom al verstoord kan zijn.5

Gebruik omeprazol alleen op aanwijzing van een arts en bespreek langdurig gebruik expliciet.

Welk medicijn past bij jouw type PDS?

De keuze hangt af van je dominante klacht:

  • IBS-D (overwegend diarree): loperamide, eventueel lage-dosis TCA
  • IBS-C (overwegend verstopping): psyllium, macrogol, bisacodyl
  • IBS-M (wisselend): bulkvormers als basis, aangevuld op de klacht van dat moment
  • Pijn op de voorgrond: mebeverine, eventueel lage-dosis antidepressiva

Medicijnen werken vaak beter in combinatie met leefstijlmaatregelen. Het FODMAP-dieet, waarbij je tijdelijk fermenteerbare koolhydraten vermijdt, biedt wetenschappelijk onderbouwde klachtenverlichting en kan de medicatiebehoefte soms verminderen.6 Overleg altijd met je huisarts of MDL-arts welke combinatie het beste bij jou past.

Veelgestelde vragen

Bestrijden al deze PDS-medicijnen eigenlijk dezelfde onderliggende oorzaak?

PDS kent meerdere overlappende oorzaken: een verstoorde darm-hersenas, veranderde darmmotiliteit en een overactief darmslijmvlies.1 De meeste medicijnen richten zich op één specifiek onderdeel — diarree, verstopping, krampen of pijn. Ze bestrijden dus hetzelfde multifactoriële probleem, maar elk via een ander aangrijpingspunt. Dat verklaart waarom er geen enkelvoudig middel bestaat dat voor iedereen werkt.

Mebeverine en omeprazol werken maar gedeeltelijk — wat kan ik doen?

Gedeeltelijke werking is bij PDS heel gewoon, omdat de oorzaak voor iedereen anders is samengesteld. Bespreek met je arts of een andere medicijnklasse — zoals lage-dosis antidepressiva of specifieke bulkvormers — beter aansluit bij jouw klachtenpatroon. Als je bepaalde stoffen slecht verdraagt (zoals E-nummers of ingrediënten uit de uienfamilie), meld dit expliciet: de samenstelling van generieke middelen kan per merk verschillen. Het FODMAP-dieet kan als aanvulling op medicatie extra verlichting bieden.3

Hoe lang moet je het FODMAP-dieet volgen?

Het FODMAP-dieet bestaat uit drie fasen: een strikte eliminatiefase van 4–6 weken, een herintroductiefase waarin je per groep test welke FODMAP’s je verdraagt, en een onderhoudsfase op maat.6 Het is niet bedoeld als permanent dieet. Begeleiding door een geregistreerd diëtist wordt sterk aangeraden om voedingstekorten te voorkomen.

Zijn sterkere pijnstillers zoals opioïden een optie bij ernstige PDS-pijn?

Opioïden — waaronder methadon — worden bij PDS sterk afgeraden. Ze kunnen de darmmotiliteit ernstig verstoren en leiden tot ‘narcotics bowel syndrome’, waarbij buikpijn juist verergert bij langdurig gebruik. Bij ernstige, therapieresistente PDS-pijn verwijst een arts doorgaans naar gespecialiseerde pijnbehandeling of schrijft lage-dosis antidepressiva voor. Bespreek dit uitsluitend met een specialist.

Helpen probiotica zoals Kijimea bij PDS?

Een systematische review uit 2024 concludeert dat bepaalde probioticastammen de klachten van PDS matig kunnen verminderen, waaronder buikpijn en een opgeblazen gevoel.7 De effectiviteit verschilt sterk per product en per persoon, en het bewijs voor individuele producten zoals Kijimea blijft beperkt. Bespreek het gebruik van probiotica met je arts of apotheker voordat je start.

Waar vind ik meer betrouwbare informatie over PDS?

Thuisarts.nl biedt betrouwbare, patiëntgerichte uitleg over PDS en de behandelingsmogelijkheden. Voor diepgaandere medische richtlijnen kun je terecht bij het NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap). Bij aanhoudende of ernstige klachten is een verwijzing naar een MDL-arts (maag-darm-leverarts) de aangewezen stap.

Footnotes

  1. Huang KY, Wang FY, Lv M. Irritable bowel syndrome: Epidemiology, overlap disorders, pathophysiology and treatment. World Journal of Gastroenterology. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37475846/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  2. Arif TB, Ali SH, Bhojwani KD. Global prevalence and risk factors of irritable bowel syndrome from 2006 to 2024 using the Rome III and IV criteria: a meta-analysis. European Journal of Gastroenterology & Hepatology. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40359286/ ↩

  3. Galica AN, Galica R, Dumitrașcu DL. Diet, fibers, and probiotics for irritable bowel syndrome. Journal of Medicine and Life. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35419092/ ↩ ↩2 ↩3

  4. Sebastián Domingo JJ. Irritable bowel syndrome. Medicina Clínica. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34238582/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  5. Di Rosa C, Altomare A, Terrigno V. Constipation-Predominant Irritable Bowel Syndrome (IBS-C): Effects of Different Nutritional Patterns on Intestinal Dysbiosis and Symptoms. Nutrients. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37049488/ ↩ ↩2

  6. Zhang H, Su Q. Low-FODMAP Diet for Irritable Bowel Syndrome: Insights from Microbiome. Nutrients. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39940404/ ↩ ↩2

  7. Wu Y, Li Y, Zheng Q. The Efficacy of Probiotics, Prebiotics, Synbiotics, and Fecal Microbiota Transplantation in Irritable Bowel Syndrome: A Systematic Review and Network Meta-Analysis. Nutrients. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38999862/ ↩

Bronnen

  1. Huang KY, Wang FY, Lv M — Irritable bowel syndrome: Epidemiology, overlap disorders, pathophysiology and treatment · World Journal of Gastroenterology · 2023
  2. Galica AN, Galica R, Dumitrașcu DL — Diet, fibers, and probiotics for irritable bowel syndrome · Journal of Medicine and Life · 2022
  3. Sebastián Domingo JJ — Irritable bowel syndrome · Medicina Clínica · 2022
  4. Wu Y, Li Y, Zheng Q — The Efficacy of Probiotics, Prebiotics, Synbiotics, and Fecal Microbiota Transplantation in Irritable Bowel Syndrome: A Systematic Review and Network Meta-Analysis · Nutrients · 2024
  5. Arif TB, Ali SH, Bhojwani KD — Global prevalence and risk factors of irritable bowel syndrome from 2006 to 2024 using the Rome III and IV criteria: a meta-analysis · European Journal of Gastroenterology & Hepatology · 2025
  6. Di Rosa C, Altomare A, Terrigno V — Constipation-Predominant Irritable Bowel Syndrome (IBS-C): Effects of Different Nutritional Patterns on Intestinal Dysbiosis and Symptoms · Nutrients · 2023
  7. Zhang H, Su Q — Low-FODMAP Diet for Irritable Bowel Syndrome: Insights from Microbiome · Nutrients · 2025
Robert Jan Hendriks

Geschreven door

Robert Jan Hendriks

Oprichter van Optimale Gezondheid (sinds 2010)

Gratis + wekelijkse tips

Ontvang gratis 7x KETO Ovenschotels

Inclusief boodschappenlijstje — zo staat er vanavond al een gezonde ovenschotel op tafel. Plus elke week praktische gezondheidsinzichten — altijd uitschrijven mogelijk.

Download gratis

Lees ook

Meer over levensstijl

Medicijnen en oorsuizen: welke geneesmiddelen kunnen tinnitus veroorzaken?

Levensstijl

Medicijnen en oorsuizen: welke geneesmiddelen kunnen tinnitus veroorzaken?

Welke medicijnen veroorzaken oorsuizen? Van pijnstillers tot chemotherapie — ontdek de risico's per medicijngroep en wat je kunt doen bij tinnitus als bijwerking.

Prikkelbare Darm Syndroom managen: 7 praktische tips voor dagelijks leven met PDS

Prikkelbare Darm Syndroom managen: 7 praktische tips voor dagelijks leven met PDS

Hoe kun je leven met PDS? Ontdek 7 praktische aanpakken voor het beheersen van prikkelbare darmsyndroom — van stressmanagement tot slimmer plannen.

Welke medicijnen kunnen gehoorverlies en oorsuizen veroorzaken?

Welke medicijnen kunnen gehoorverlies en oorsuizen veroorzaken?

Sommige medicijnen kunnen je gehoor beschadigen. Wat je moet weten over ototoxische stoffen, welke medicijnen risico's dragen, en hoe je dit minimaliseert.

Maagzuur en prikkelbare darmsyndroom (PDS): wat is het verband?

Maagzuur en prikkelbare darmsyndroom (PDS): wat is het verband?

Heeft maagzuur iets te maken met prikkelbare darmsyndroom? Lees over gedeelde mechanismen, overlappende symptomen en wat je kunt doen.

De meest ongezonde gewoontes: wat de wetenschap écht zegt

De meest ongezonde gewoontes: wat de wetenschap écht zegt

Welke ongezonde gewoontes schaden je gezondheid het meest? Van snacken zonder honger tot chronische stress — dit zegt actueel wetenschappelijk onderzoek.

14 reacties

Archief van lezersreacties sinds 2011.

  1. Prikkelbare Darm Syndroom
    Dat PDS op dit moment niet genezen kan worden komt omdat de ware oorzaak van darmklachten als PDS niet bekend is. Als ik kijk naar het rijtje medicijnen wat wordt voor geschreven bij PDS, dan worden daarmee alleen symptomen bestreden. Zou het kunnen dat al deze medicijnen de symptomen van dezelfde oorzaak bestrijden? Ik heb (her)ontdekt dat darmgezondheid sterk bepaald wordt door de zuurwaarde in de darmen. Het ontzuren van de darmen door basevormend voedsel en basisch water heeft een positief efffect op de darmwerking en darmflora. Geef deze andere kijk eens een kans en laat je informeren op: www.prikkelbaredarmsyndroom.net Groeten, Hans
  2. Theo
    ik had PDS en ben ervan afgekomen toen ik op de E nummers ging letten in mijn voeding. tijdens het eten leek ik direct na het eten wel 9mnd zwanger en dat is toch best raar voor een man :-) sinds ik met name E621 maar daarna alle E nummers zoveel mogelijk uit mijn eten hebt geschrapt en de heel en halffabricaten ben gaan mijden als de pest, ben ik van mijn ongewenste zwangerschap verlost en heb ik mijn abonnement als biogas leverancier op kunnen zeggen :-), hoewel ik heel goed moet opletten wat ik eet, zijn mijn problemen helemaal voorbij groet Theo
  3. bep
    ik heb al jaren pds en meestal links in de boven buik ik ben nu aan het kijken wat ik kan eten wie heeft er een tip om e nummer uit het eten te schrapen wat zijn e nummers
    Robert Jan Hendriksauteur
    Hallo Bep, Voor alle info over PDF en voeding, verwijs ik je naar deze PDS-blog. Ook is er veel informatie te vinden over E-nummers, bijvoorbeeld hier. Mocht je daarna nog vragen hebben, dan hoor ik het graag van je! Jack
  4. petra
    na een operatie heb ik pijnstillers gebruikt, de maagbeschermers heb ik niet ingenomen toen, werd ook niet echt op gehamerd,, alleen bij 1 bepaald medicijn zou ik een maagbeschermer moeten nemen en ik gebruikte dat medicijn vrijwel niet,,, ik ben ervan overtuigd dat medicijn gebruik 1 van de oorzaken is van de pds.. en dat zonder maagbeschermers.. het vreemde van omeprazol is dat het een middel is tegen maagzuur,,, ik heb daar nou juist geen last van,, nu ik wederom een operatie moest ondergaan werd mij door de verpleging een goede tip meegegeven, ze zei; omdat je zo een last hebt van je darmen ( en deze keer dus heel erg,, water, melk, brood, rijst , noem maar op , ik kan er niet tegen,, 1 kroketje en ik zak door de grond van de pijn) ze zei; begin vanwege je klachten maar eens met een extra maagbeschermer in de ochtend.. omeprazol,, dit medicijn is dus eigenlijk voor maagzuur bedoeld, maar daar heb ik niet zo een last van,, het was meer drie kwartier boeren , zowel vanuit de mond als vanuit de onderkant zal maar zeggen,,, echt vreselijk,, opgeblazen buik na het minste geringste,, enfin,, ik heb gedaan wat de verpleging me zei en ben begonnen met een maagzuur remmer.. nu is het zo dat als je nooit iets kan eten dat je dan uiteraard honger gaat krijgen,, ik was ergens op visite , en de persoon in kwestie begreep totaal niets van pds,, en dat is achteraf maar goed ook,, ik heb de gok gewaagd en eerst een maagbeschermer genomen en dan een turkse pizza ( zou totaal niet kunnen eigenlijk,, vet, meel , ui ) en wat denk je; wonder boven wonder,, geen geboer , geen vreselijke pijn,, wel is het zo dat de darmen weer gezond moeten worden en dan merk ik dan ook wel,, na dit voedsel heb ik wel twee dagen diarree gehad maar ik zie dat meer als een soort schoon spoelen van de darmen die lang geen voedsel hebben gekregen,, en inderdaad, op dag drie was de diarree spontaan over,... waar ik niet zo goed tegen kan is dat er makkelijk gezegd word; er is niks aan te doen,, dat is geen goede uitspraak... had ik de maagbeschermers niet genomen dan had ik nog weken lang niets gegeten,, en dat is niet bevorderlijk voor een genezings proces..
  5. Hernan
    Graag wil ik wijzen op het middel 5 htp dit heeft bij mij goede resultaten gegeven na jaren pijn en ellende
  6. E.M.C .Tiggelaar Jansen
    Ik heb al jaren PDS. Heb duspatal en omeprazol, maar die werken maar zeer gedeeltelijk., Ik verdraag geen E-nummers maar ook niets waar uien of iets van de uienfamilie in zit. Dat betekent, dat ik bijna nergens vertrouwd in een restaurant durf te eten. Men denkt als men de uien maar uit de groentesoep haalt dat ik het dan kan eten, maar alle stoffen van die ui/prei zitten er toch in, dus... mis. Jammer, maar niks aan te doen. Omdat ik vaak buiten de deur MOET eten heb ik veel last van krampen, ondanks bovengenoemde medicijnen. Ik heb nooit diarree of verstopping, maar wel die akelige krampen. Als ik dan een keer of 5 naar de WC ben geweest en alles is er uit, zijn de krampen over. Mij is nu Kijimea aangeraden,. Dat ga ik maar eens proberen. En baat het niet dan schaadt het niet. E.Tiggelaar
    Lauren
    Hoe is de Kijimea bevallen bij jou? Ik denk er aan ook te beginnen daarmee. Ben benieuwd of het iets geholpen heeft!
  7. Panis cindy
    Ben al sinds april aant suggelen met mijn darmen.. volg nu het FOD dieet maar verga van de pijn.. geen diarree ofzo maar gewoon ondragelijk veel pijn zucht.. spasmomen buscopan dafalgan forte niks doet de pijn verminderen en dat frustreert me enorm :-( 36 jaar.. nog maar 50kg.. op..
    Team OptimaleGezondheid
    Hoe lang volg je het FOD dieet al, Cindy?
  8. Paul
    Paracetamol is een mogelijkheid. Wat is bekend van krachtiger pijnbestrijding zoals methadon? Werkt dat net als paracetamol?
  9. Martje
    Heb al wel twintig jaar last van p d.s.kreeg in dec.2017 last van mijn maag,slik ook bloedverdunners en kreeg omeprazol.sinds die tijd al drie keer overgegeven en vaker last van mijn darmen.omeprazol is goed tegen maagklachten,maar funest voor de darmen,slecht voor de botten,opname van vit.b2.enz.ik ga afbouwen,er zijn andere middelen tegen maagzuur.
  10. Ad
    De 'trendy diagnose' PDS is helaas de ADHD onder de darmstoornissen. Het is vaak de oorzaak van nalatigheid van huisartsen, welke de klachten van de patiënt NIET serieus nemen. Na een dik half jaar darmklachten (de huisarts bleef van mening dat ik PDS zou hebben) en na steeds minder ontlasting (uiteindelijk kleine beetjes diarree) hield de ontlasting zo goed als op . Ik heb zelf nog moeten vragen -aandringen- op een darmonderzoek (colonoscopie) en toen bleek er een dikke kwaadaardige tumor in mijn darmen te zitten.
  11. Mieke
    Zou graag meer willen weten o er pds