Menstruatiecup kopen: wat je écht moet weten vóór je begint

Een menstruatiecup is een herbruikbaar, flexibel cupje van medisch silicoon dat menstruatiebloed opvangt in plaats van absorbeert. Je kunt hem tot twaalf uur dragen, hij verzamelt doorgaans twee tot drie keer zoveel als een super-tampon, en hij gaat bij goed onderhoud jarenlang mee.¹ Eenmaal correct geplaatst, voel je hem niet.

Hoe werkt een menstruatiecup?

Het cupje is gemaakt van medisch silicoon, rubber of latex. Je vouwt het dicht, brengt het in zoals een tampon zonder applicator en kantelt het iets naar achteren — richting je staartbeen. In de vagina springt het open en vormt het een lichte zuigkracht tegen de vaginawand. Het bloed druppelt dan in het cupje in plaats van te worden geabsorbeerd.

Verwijderen doe je door aan het steeltje te trekken tot je de basis kunt voelen, de basis in te knijpen om de zuigkracht te verbreken, en het cupje iets gekanteld naar buiten te halen. Daarna leegmaken, afspoelen en terugplaatsen.

De meeste menstruatiecups zijn herbruikbaar. Er bestaan ook wegwerpvarianten — die bieden vergelijkbaar gebruiksgemak, maar missen het milieu- en kostenvoordeel.

Is een menstruatiecup veilig om te gebruiken?

Medisch silicoon wordt als veilig beschouwd voor intern gebruik. Een systematisch review uit 2024 wees er echter op dat menstruatieproducten in het algemeen chemische stoffen kunnen bevatten waarvan de langetermijneffecten nog onvoldoende zijn onderzocht.² Kies bij voorkeur een product met een CE-markering of een expliciete vermelding van medisch-grade silicoon.

Bij correct gebruik is het risico op infectie beheersbaar: was altijd je handen vóór inbrengen en verwijderen, leeg het cupje twee tot drie keer per dag en steriliseer het aan het einde van elke cyclus in kokend water.³ Raadpleeg je arts bij symptomen als ongewone afscheiding, geur of bekkenklachten. Meer informatie over infectiesymptomen vind je op Thuisarts.nl.

Voordelen van de menstruatiecup

• Milieuvriendelijk en goedkoper op termijn: een herbruikbaar cupje (€25–€40) gaat bij goed onderhoud tot tien jaar mee — dat spaart jaren aan wegwerpproducten.⁴
• Lang dragen: maximaal twaalf uur aaneengesloten, ook ‘s nachts.
• Hogere capaciteit: de meeste cupjes vangen 20–30 ml op, twee tot drie keer zoveel als een reguliere super-tampon.
• Minder geur: bloed wordt niet blootgesteld aan zuurstof.
• Geen absorptie van vaginaal vocht: anders dan een tampon trekt het cupje geen vaginaal slijmvlies mee.

Nadelen en uitdagingen

• Leercurve: de juiste vouwtechniek en plaatsing vergt oefening, met name in de eerste twee cycli.⁵
• Juiste maat vinden: de maat hangt af van leeftijd, bevallingen en baarmoederhalsstand — zie de maattabel verderop.
• Buitenshuis onhandiger: je hebt water nodig om het cupje te spoelen. Alternatief: afvegen met toiletpapier en thuis goed naspoelen.
• Initiële irritatie: onderzoek laat zien dat irritatie vaker voorkomt bij nieuwe gebruikers en doorgaans afneemt met ervaring.³

Aspect	Menstruatiecup	Tampon	Maandverband
Maximale draagduur	12 uur	4–8 uur	4–8 uur
Herbruikbaar	Ja	Nee	Nee
Capaciteit	20–30 ml	6–15 ml	Variabel
Jaarlijkse kosten	Laag (eenmalig)	€50–€120	€50–€120
Leercurve	Aanwezig	Minimaal	Geen

Kan ik een menstruatiecup gebruiken als ik een spiraaltje heb?

Oude adviezen raadden de combinatie af uit vrees dat de cup aan de IUD-draad zou trekken en het spiraaltje zou disloqueren (verplaatsen). Een gerandomiseerde gecontroleerde studie uit 2024 — de methodologisch sterkste aanpak voor dit type vraag — vond echter geen verhoogd risico op uitstoting van een koperspiraaltje bij gebruikers van een menstruatiecup ten opzichte van niet-gebruikers.⁶

Bespreek de combinatie desondanks altijd met je arts of gynaecoloog, zeker als je spiraaltje recent is geplaatst of als de draden ongewoon kort zijn.

Hoe gebruik je een menstruatiecup? Vijf stappen

Stap 1 — Handen wassen en vouwen

Was je handen grondig met water en zeep. Vouw het cupje dicht; de meestgebruikte techniek is de C-vouw (beide randen naar elkaar toe vouwen). Lukt dat niet, probeer de puntvouw of de 7-vouw. Wat werkt, verschilt per persoon.

Stap 2 — Inbrengen

Breng het opgevouwen cupje in zoals je een tampon zonder applicator zou inbrengen, met de rand naar boven. Kantel het iets naar achteren, richting je staartbeen. Het cupje zit normaal lager in de vagina dan een tampon.

Stap 3 — Controleren

Voel met je vinger rondom het cupje of het volledig is opengesproken. Draai het eventueel een kwartslag. Je voelt een lichte zuigkracht als de afsluiting goed zit.

Stap 4 — Verwijderen en leegmaken

Trek voorzichtig aan het steeltje tot je de basis kunt voelen. Knijp de basis in om de zuigkracht te doorbreken. Haal het cupje iets gekanteld naar buiten om morsen te voorkomen. Leeg de inhoud in het toilet en spoel het cupje af met lauwwarm water.

Stap 5 — Reinigen en bewaren

Spoel na elk gebruik met water en eventueel milde, geurvrije zeep. Aan het einde van je cyclus steriliseer je het cupje 3–5 minuten in kokend water. Bewaar het daarna droog in het bijgeleverde katoenen zakje — nooit in een luchtdichte plastic zak, omdat ingesloten vocht schimmelgroei kan bevorderen.

Welke maat menstruatiecup heb jij nodig?

De meeste merken hanteren twee of drie maten. Globale richtlijn:

Maat	Geschikt voor
Klein (A/1)	Jonger dan 30, nog niet bevallen, lichte tot gemiddelde flow
Groot (B/2)	Ouder dan 30 of vaginale bevalling gehad, zware flow
Laag model	Lage baarmoederhals: steel al voelbaar bij tampon-inbrengdiepte

Twijfel je over je baarmoederhalsstand? Steek na je menstruatie je middelvinger in en voel hoe diep je de baarmoederhals bereikt. Lukt dat binnen twee vingergewrichten, dan heb je een lage stand en is een kortere cup aan te raden. Kies altijd een merk met een uitgebreide maatgids en bewaar het aankoopbewijs voor de retourperiode — de eerste pasvorm is zelden de perfecte.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat je gewend bent aan een menstruatiecup?

De meeste gebruikers hebben twee tot drie cycli nodig om de plaatsingstechniek goed onder de knie te krijgen. Onderzoek bevestigt dat klachten zoals irritatie en lekken afnemen naarmate je meer ervaring opdoet. Begin thuis, in een ontspannen houding, en geef jezelf de tijd om te experimenteren met vouwtechnieken.

Kan ik een menstruatiecup gebruiken als ik nog nooit seks heb gehad?

Ja, een menstruatiecup kan worden gebruikt ongeacht seksuele ervaring. Het inbrengen kan in het begin onwennig aanvoelen, vergelijkbaar met het leren inbrengen van een tampon. Kies in dat geval voor een klein model en experimenteer met de C-vouw of de puntvouw.

Mag ik sporten of zwemmen met een menstruatiecup?

Ja. Doordat het cupje een gesloten afsluiting vormt, kun je ermee zwemmen, sporten en springen zonder lekken. Het is daarmee een populaire keuze onder sporters als alternatief voor tampons, die bij intensieve beweging kunnen verschuiven.

Wat doe ik als mijn menstruatiecup lekt?

Lekken ontstaat meestal doordat het cupje niet volledig is opengevouwen of omdat de maat niet past. Controleer na het inbrengen altijd of het cupje rondom volledig is ontplooid door met je vinger langs de rand te voelen. Houdt lekken aan, overweeg dan een ander model of een variant speciaal voor een lage baarmoederhals.

Is een menstruatiecup geschikt bij een zware menstruatie?

Ja, juist bij een zware flow kan een menstruatiecup voordelig zijn: de capaciteit van 20–30 ml is twee tot drie keer groter dan die van een super-tampon. Op de zwaarste dagen moet je hem mogelijk elke vier tot zes uur legen, maar dat geeft nog steeds minder wisselmomenten dan tampons.

Hoe steriliseer ik mijn menstruatiecup correct?

Kook het cupje aan het einde van elke cyclus 3–5 minuten in water. Gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen, bleekwater of oliehoudende zeep — die kunnen het silicoon aantasten en irritatie veroorzaken. Bewaar het cupje daarna droog in een luchtig katoenen zakje.

Kan ik een menstruatiecup combineren met een spiraaltje?

Een gerandomiseerde studie uit 2024 vond geen verhoogd risico op uitstoting van een koperspiraaltje bij gebruik van een menstruatiecup. Bespreek de combinatie desondanks altijd met je arts of gynaecoloog, zeker als het spiraaltje recent is geplaatst of de draden bijzonder kort zijn.

Footnotes

1. Ganz C, Lever E, Bredenkamp J. The Understanding and Perception of the Menstrual Cup Among Medical Students. Journal of Obstetrics and Gynaecology of India. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36458071/ ↩

2. Marroquin J, Kiomourtzoglou MA, Scranton A. Chemicals in menstrual products: A systematic review. BJOG: An International Journal of Obstetrics and Gynaecology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37743685/ ↩

3. Sreeja S, Garikapati K, Sharmila V. Perception on Menstrual Cup Usage Among Teens and Reproductive Age Group Women: A Cross-Sectional Study. Journal of Obstetrics and Gynaecology of India. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37916021/ ↩ ↩²

4. Negi S, Tripathy S, Sahoo KC. Menstrual cup adoption among reproductive age women in India: a systematic review and meta-analysis. Women & Health. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39198141/ ↩

5. Balkan E, Genç Koyucu R. The menstrual cup knowledge, attitudes, and behaviors of Turkish women in reproductive age. European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38043221/ ↩

6. Brown JE, Creinin MD, Wu H. Menstrual cup use and intrauterine device expulsion in a copper intrauterine device randomized trial. Contraception. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38431257/ ↩

Bronnen

1. Marroquin J, Kiomourtzoglou MA, Scranton A — Chemicals in menstrual products: A systematic review · BJOG: An International Journal of Obstetrics and Gynaecology · 2024
2. Ganz C, Lever E, Bredenkamp J — The Understanding and Perception of the Menstrual Cup Among Medical Students · Journal of Obstetrics and Gynaecology of India · 2022
3. Negi S, Tripathy S, Sahoo KC — Menstrual cup adoption among reproductive age women in India: a systematic review and meta-analysis · Women & Health · 2024
4. Brown JE, Creinin MD, Wu H — Menstrual cup use and intrauterine device expulsion in a copper intrauterine device randomized trial · Contraception · 2024
5. Sreeja S, Garikapati K, Sharmila V — Perception on Menstrual Cup Usage Among Teens and Reproductive Age Group Women: A Cross-Sectional Study · Journal of Obstetrics and Gynaecology of India · 2023
6. Balkan E, Genç Koyucu R — The menstrual cup knowledge, attitudes, and behaviors of Turkish women in reproductive age · European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology · 2024