
PMS-symptomen: welke klachten horen erbij en wanneer zoek je hulp?
Wat zijn de symptomen van PMS? Herken lichamelijke en emotionele klachten, ontdek wanneer het PMDD is en wanneer je naar de huisarts gaat.
PMS-symptomen zijn lichamelijke en emotionele klachten die je in de week of twee vóór je menstruatie krijgt en die binnen een paar dagen na het begin ervan weer verdwijnen. Veel voorkomende klachten zijn een opgeblazen buik, gevoelige borsten, hoofdpijn, prikkelbaarheid en somberheid. Belemmeren ze je werk, je relaties of je dagelijks leven, ga dan naar de huisarts.1
De meeste vrouwen met een menstruatiecyclus hebben in meer of mindere mate last van premenstruele klachten. Bij een kleiner deel zijn die zo hevig dat ze het dagelijks functioneren verstoren. Naar schatting 3 tot 8 procent heeft de ernstigste vorm: de premenstruele dysfore stoornis (PMDD).2
Wat is PMS precies?
Het premenstrueel syndroom (PMS) is een verzamelnaam voor klachten die optreden in de luteale fase. Dat is de periode tussen de eisprong en de menstruatie. Kenmerkend is het ritme: de klachten komen elke cyclus terug in dezelfde fase en zijn kort na het begin van de menstruatie weer weg.1
De oorzaak is nog niet helemaal opgehelderd. Vrouwen met PMS hebben meestal géén afwijkende hormoonspiegels. Hun hersenen lijken gevoeliger te reageren op de normale schommelingen van oestrogeen en progesteron en op afbraakproducten van progesteron, zoals allopregnanolon. Dat beïnvloedt neurotransmitters als serotonine en GABA, die een rol spelen bij stemming en gedrag.3 Zo is ook te verklaren dat de klachten verdwijnen zodra de cyclus stopt, bijvoorbeeld tijdens een zwangerschap of na de menopauze.
De kans op PMS of PMDD is groter bij:2
- een eigen voorgeschiedenis van depressie of angstklachten
- PMS of stemmingsstoornissen in de familie
- langdurige stress of ingrijpende, traumatische ervaringen
Wat zijn de lichamelijke symptomen van PMS?
| Symptoom | Wanneer | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Opgeblazen gevoel en vocht vasthouden | 1 tot 2 weken voor de menstruatie | Neemt snel af als de menstruatie begint |
| Gevoelige of pijnlijke borsten | Tweede helft van de cyclus | Pijn buiten de cyclus of een knobbel altijd laten nakijken |
| Buikkrampen en rugpijn | Vlak voor en tijdens de menstruatie | Heel hevige krampen kunnen een andere oorzaak hebben |
| Hoofdpijn | Wisselt per vrouw | Hormoonschommelingen kunnen hoofdpijn uitlokken |
| Vermoeidheid en slecht slapen | Tweede helft van de cyclus | Hangt vaak samen met een verstoord slaappatroon |
| Meer of minder trek | Luteale fase | Vaak meer zin in zoet of zout |
Verder noemen veel vrouwen gewrichts- of spierpijn en een paar dagen een iets hoger gewicht doordat ze vocht vasthouden.1
Slecht slapen komt bij PMS en PMDD vaak voor. Een systematische review vond dat vrouwen met deze klachten vaker een verstoorde slaap en een veranderd dag-nachtritme hebben, onder meer in de aanmaak van melatonine. Wat oorzaak is en wat gevolg, is nog niet duidelijk.4
Wat zijn de emotionele symptomen van PMS?
Veel vrouwen vinden de emotionele klachten het zwaarst. Het gaat onder meer om:3
- Prikkelbaarheid, vaak het meest genoemde symptoom
- Stemmingswisselingen, bijvoorbeeld snel wisselen tussen verdriet en boosheid
- Angst of gespannenheid
- Huilbuien die niet in verhouding lijken te staan tot de aanleiding
- Concentratieproblemen
- Terugtrekken uit sociale contacten
- Sombere gevoelens in de dagen voor de menstruatie
Het verschil met andere klachten zit in de timing. Sombere gevoelens die alleen in de dagen voor de menstruatie spelen, passen bij PMS. Ben je de hele cyclus somber of angstig, dan is er waarschijnlijk iets anders aan de hand en is een eigen behandeling nodig.2
Denk je in die dagen aan de dood of aan zelfdoding? Praat erover met je huisarts. Je kunt ook dag en nacht gratis en anoniem bellen met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113.
Wanneer is het geen PMS meer maar PMDD?
Bij PMDD zijn vooral de emotionele klachten zo hevig dat ze werk, gezin of relaties duidelijk belemmeren. Artsen spreken van PMDD als iemand in de meeste cycli van het afgelopen jaar minstens vijf klachten had, waaronder minstens één stemmingsklacht zoals sterke somberheid, prikkelbaarheid of angst. Die klachten moeten na de menstruatie grotendeels verdwijnen.2
Herken je dit? Houd dan minstens twee cycli lang elke dag een symptoomdagboek bij. Noteer welke klachten je hebt, hoe erg ze zijn en op welke cyclusdag je zit. Zo kan de huisarts PMDD onderscheiden van andere aandoeningen. PMDD is een erkende aandoening en goed te behandelen.1
Kunnen andere klachten rond je menstruatie verergeren?
Ja. Bij sommige vrouwen nemen klachten van een aandoening die ze al hebben, zoals een depressie of angststoornis, toe in de dagen voor de menstruatie. Dat heet premenstruele exacerbatie. Het verschilt van PMS doordat de klachten ook in de rest van de cyclus aanwezig zijn, al zijn ze dan minder heftig.2
Een symptoomdagboek laat goed zien welk patroon je hebt. Heb je een chronische aandoening en merk je dat je cyclus de klachten beïnvloedt? Bespreek dat met je huisarts of specialist. Soms kan de behandeling dan worden aangepast.
Wat kun je zelf doen tegen PMS-klachten?
Met een paar leefstijlaanpassingen worden de klachten bij veel vrouwen minder. Het onderzoek naar zelfzorg bestaat vooral uit kleinere en observationele studies, dus het effect verschilt per persoon.
- Regelmatig bewegen. Vrouwen die regelmatig bewegen, hebben gemiddeld minder ernstige klachten en een betere kwaliteit van leven. Onder meer aerobe training en yoga zijn onderzocht.5
- Gevarieerd eten. Een eetpatroon met veel suiker, zout, verzadigd vet en bewerkte producten hangt samen met meer PMS-klachten. Veel groente, fruit en volkoren producten hangt juist samen met minder klachten.6 Kijk voor de basis bij de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum.
- Minder cafeïne en alcohol. Ook een hoge inname van koffie en alcohol hangt samen met meer klachten.6
- Een vast slaapritme. Gezien het verband tussen PMS en een verstoord dag-nachtritme is dit een logische stap, al is nog niet goed onderzocht of het de klachten zelf vermindert.4
Overweeg je supplementen of kruidenmiddelen? Overleg dan eerst met je huisarts of apotheker, zeker als je medicijnen gebruikt, zwanger bent of borstvoeding geeft.
Welke behandelingen kan de huisarts voorstellen?
Helpt zelfzorg niet genoeg, dan zijn er medicijnen. Uit een Cochrane-review blijkt dat SSRI’s, een groep antidepressiva, PMS- en PMDD-klachten waarschijnlijk verminderen ten opzichte van een placebo. Dat geldt zowel voor dagelijks gebruik als voor gebruik in alleen de tweede helft van de cyclus. Bijwerkingen zoals misselijkheid en minder energie komen vaker voor dan bij een placebo.7
Een andere mogelijkheid is een anticonceptiepil die de eisprong onderdrukt. Een pil met drospirenon is hiervoor het best onderzocht.1 Welke behandeling bij je past, hangt af van je klachten, je kinderwens en je gezondheid. Bespreek dat altijd met je huisarts.
Hebben tieners ook last van PMS?
Ja, PMS en PMDD kunnen al in de tienerjaren beginnen. Bij jongeren worden de klachten vaak niet herkend, terwijl ze schoolprestaties, vriendschappen en de sfeer thuis kunnen beïnvloeden.8 Heeft je dochter elke maand in dezelfde periode last van sombere buien, woede-uitbarstingen of sterke vermoeidheid? Dan is een symptoomdagboek en een bezoek aan de huisarts een goede stap.
Wanneer ga je met PMS naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als:
- de klachten je dagelijks leven, werk of relaties belemmeren
- de klachten ook buiten de tweede helft van je cyclus aanhouden
- je vermoedt dat je PMDD hebt
- lichamelijke klachten, zoals hevige krampen of veranderingen in je borsten, nieuw zijn of anders voelen
- je in die dagen aan de dood of aan zelfdoding denkt
Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over PMS, opgesteld door huisartsen. Ook lees je daar wanneer een afspraak verstandig is.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duren PMS-klachten?
PMS-klachten beginnen meestal enkele dagen tot ongeveer twee weken voor de menstruatie en zijn binnen een paar dagen na het begin ervan weer weg. Hoe lang ze duren, verschilt per vrouw en per cyclus. Met een symptoomdagboek over een paar cycli zie je je eigen patroon.
Hoe weet ik of mijn klachten echt PMS zijn en niet iets anders?
PMS-klachten komen elke cyclus terug in de dagen voor de menstruatie en verdwijnen kort nadat die begonnen is. Heb je de hele maand klachten, dan speelt er waarschijnlijk iets anders. Houd minstens twee cycli lang elke dag een symptoomdagboek bij en bespreek dat met je huisarts.
Wat is het verschil tussen PMS en PMDD?
PMDD is de ernstigste vorm van premenstruele klachten. De emotionele klachten, zoals sterke somberheid, prikkelbaarheid of angst, zijn dan zo hevig dat ze je werk of relaties duidelijk belemmeren. PMDD is een erkende aandoening die goed te behandelen is via de huisarts.
Verdwijnen PMS-klachten na de menopauze?
Ja, PMS-klachten verdwijnen meestal na de menopauze, omdat de maandelijkse hormoonschommelingen dan stoppen. In de perimenopauze, de periode ervoor, kunnen klachten tijdelijk heviger worden doordat hormoonspiegels onregelmatiger schommelen. Lees meer over perimenopauze-symptomen.
Kan PMS erger worden naarmate je ouder wordt?
Sommige vrouwen merken dat hun PMS-klachten richting de perimenopauze toenemen, andere juist niet. Daar is geen vaste regel voor. Zijn je klachten veranderd of heviger geworden, laat dat dan door je huisarts beoordelen.
Wat kan ik zelf doen om PMS-klachten te verlichten?
Regelmatig bewegen en een gevarieerd eetpatroon met weinig suiker, zout en bewerkte producten hangen samen met minder klachten. Ook minder cafeïne en alcohol en een vast slaapritme kunnen helpen. Helpt dat niet genoeg, vraag de huisarts dan naar behandelingen zoals een SSRI of een bepaalde anticonceptiepil.
Is PMS erfelijk?
Heeft PMS of een stemmingsstoornis in je familie gezeten, dan is de kans groter dat je zelf ook PMS-klachten krijgt. Dat wijst op een erfelijke component. Toch kun je er veel aan doen: met leefstijl en behandeling zijn de klachten vaak goed onder controle te krijgen.
Footnotes
-
Takeda T. Premenstrual disorders: Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder. The journal of obstetrics and gynaecology research. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36317488/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
-
Cary E, Simpson P. Premenstrual disorders and PMDD - a review. Best practice & research. Clinical endocrinology & metabolism. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38182436/ ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
-
Haußmann J, Goeckenjan M, Haußmann R. Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder: overview on pathophysiology, diagnostics and treatment. Der Nervenarzt. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38393358/ ↩ ↩2
-
Nexha A, Caropreso L, de Azevedo Cardoso T. Biological rhythms in premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder: a systematic review. BMC women’s health. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39375682/ ↩ ↩2
-
Liguori F, Saraiello E, Calella P. Premenstrual Syndrome and Premenstrual Dysphoric Disorder’s Impact on Quality of Life, and the Role of Physical Activity. Medicina (Kaunas, Lithuania). 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38004093/ ↩
-
Oboza P, Ogarek N, Wójtowicz M. Relationships between Premenstrual Syndrome (PMS) and Diet Composition, Dietary Patterns and Eating Behaviors. Nutrients. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38931266/ ↩ ↩2
-
Jespersen C, Lauritsen MP, Frokjaer VG. Selective serotonin reuptake inhibitors for premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder. The Cochrane database of systematic reviews. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39140320/ ↩
-
Itriyeva K. Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder in adolescents. Current problems in pediatric and adolescent health care. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35534402/ ↩
Persoonlijk plan · gratis
Afvallen met keto? Begin met jouw plan
Beantwoord een paar korte vragen en ontvang direct je persoonlijke keto-plan.
Start de keto-check- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Bronnen
- Takeda T — Premenstrual disorders: Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder · The journal of obstetrics and gynaecology research · 2023
- Cary E, Simpson P — Premenstrual disorders and PMDD - a review · Best practice & research. Clinical endocrinology & metabolism · 2024
- Haußmann J, Goeckenjan M, Haußmann R — Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder: overview on pathophysiology, diagnostics and treatment · Der Nervenarzt · 2024
- Nexha A, Caropreso L, de Azevedo Cardoso T — Biological rhythms in premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder: a systematic review · BMC women's health · 2024
- Liguori F, Saraiello E, Calella P — Premenstrual Syndrome and Premenstrual Dysphoric Disorder's Impact on Quality of Life, and the Role of Physical Activity · Medicina (Kaunas, Lithuania) · 2023
- Oboza P, Ogarek N, Wójtowicz M — Relationships between Premenstrual Syndrome (PMS) and Diet Composition, Dietary Patterns and Eating Behaviors · Nutrients · 2024
- Jespersen C, Lauritsen MP, Frokjaer VG — Selective serotonin reuptake inhibitors for premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder · The Cochrane database of systematic reviews · 2024
- Itriyeva K — Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder in adolescents · Current problems in pediatric and adolescent health care · 2022
Gratis keto-check · 2 minuten
Ontvang je persoonlijke keto-plan om af te vallen
Afgestemd op wat jij lekker vindt en hoeveel tijd je hebt om te koken. Je plan staat direct klaar.
Ja, ik wil mijn keto-plan- 100% gratis
- Klaar in 2 minuten
- Direct je persoonlijke plan
Lees ook
Meer over levensstijl

Levensstijl
De 10 meest voorkomende oorzaken van vroegtijdig overlijden — en wat je zelf kunt doen
Wat zijn de 10 meest voorkomende oorzaken van vroegtijdig overlijden in Nederland? Lees welke risicofactoren je zelf kunt aanpakken, van roken tot bloeddruk.

Vaginale jeuk: oorzaken, herkenning en wanneer naar de huisarts
Waar komt vaginale jeuk vandaan? Van schimmel en bacteriële vaginose tot allergie of overgang: herken de oorzaak en weet wanneer je naar de huisarts moet.

Coeliakie en glutenallergie: wat er in je lichaam gebeurt en hoe je het herkent
Is het coeliakie, glutensensitiviteit of een tarweallergie? Lees wat gluten met je darm doen, welke klachten erbij horen en hoe de test werkt.

Hersenvliesontsteking (meningitis): symptomen, soorten en wanneer je direct 112 belt
Welke symptomen wijzen op hersenvliesontsteking en wanneer is het spoed? Het verschil tussen virale en bacteriële meningitis, behandeling en vaccinatie.

Gelukkig zijn: wat de wetenschap zegt over blijvend welzijn
Wat maakt je écht blijvend gelukkig? Wat onderzoek zegt over de hedonistische tredmolen, geld, relaties, beweging en leven naar je waarden.