Vaginale jeuk: oorzaken, herkenning en wanneer naar de huisarts

Vaginale jeuk is bijna altijd een teken van een onderliggend probleem. De meest voorkomende oorzaken zijn een schimmelinfectie, bacteriële vaginose, een huidaandoening of een allergische reactie op een product dat je dagelijks gebruikt. Herken je de oorzaak, dan weet je ook welke aanpak zinvol is — en wanneer een huisarts nodig is.

Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van vaginale jeuk?

Vaginale jeuk is zelden een op zichzelf staand klachtenpatroon. Onderzoek uit 2025 beschrijft een breed spectrum van mogelijke oorzaken: infectieuze, dermatologische, hormonale en psychogene factoren, die bovendien gecombineerd kunnen voorkomen.¹

De meest voorkomende oorzaken:

Oorzaak	Typische kenmerken	Behandeling
Schimmelinfectie (Candida)	Dikke witte afscheiding, intense jeuk	Antifungale crème of tablet
Bacteriële vaginose	Visachtige geur, dunne afscheiding	Antibiotica (metronidazol)
Trichomoniasis	Gelige/groene afscheiding, branderig plassen	Antibiotica, ook partner behandelen
Contactdermatitis	Roodheid en jeuk na gebruik product	Irritant vermijden
Lichen sclerosus	Witte vlekken, pijnlijke scheurtjes	Corticosteroïd-zalf (specialist)
Psoriasis/eczeem	Rode, gladde huid rond vulva	Huisarts of dermatoloog

Schimmelinfectie of bacteriële vaginose: wat is het verschil?

Een schimmelinfectie wordt veroorzaakt door de gist Candida albicans, die normaal in kleine hoeveelheden in de vagina aanwezig is. Bij een verstoorde zuurgraad — of na antibioticagebruik, dat ook de beschermende bacteriën doodt — kan de schimmel zich snel vermenigvuldigen.² Je herkent het aan dikke, witte, reukloze afscheiding en intensieve jeuk. Vrouwen met diabetes hebben een verhoogd risico, doordat hogere glucoseconcentraties in de vaginale secreties schimmelgroei bevorderen.²

Bacteriële vaginose ontstaat wanneer de bacteriële balans in de vagina verschuift en bacteriën als Gardnerella vaginalis de overhand krijgen.² De afscheiding is dunner en heeft een kenmerkende visachtige geur die sterker wordt na seksueel contact. Bacteriële vaginose is geen soa, maar seksueel contact kan de balans wel beïnvloeden.

Dikke witte afscheiding zonder geur wijst eerder op een schimmelinfectie; dunne afscheiding met vislucht eerder op bacteriële vaginose. Bij twijfel: huisarts of apotheek.

Is vaginale jeuk een teken van een soa?

Sommige seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) veroorzaken vaginale jeuk, maar dat hoeft lang niet altijd het geval te zijn.²

• Trichomoniasis: veroorzaakt door de eencellige parasiet Trichomonas vaginalis. Symptomen zijn gelige of groene afscheiding, jeuk en een branderig gevoel bij het plassen. Beide partners worden gelijktijdig behandeld met antibiotica.
• Herpes genitalis: blaarvorming, pijn en jeuk ter hoogte van de vulva.
• Chlamydia en gonorroe: verlopen vaak klachtenvrij, maar kunnen jeuk en afscheiding geven.

Als je naast jeuk ook zweertjes, pijn bij het plassen of stinkende afscheiding hebt, laat je dan testen op soa’s — en informeer eventuele partners. Bij twijfel: je huisarts of de GGD.

Huidaandoeningen als oorzaak van vaginale jeuk

Lichen sclerosus is een chronische ontstekingsziekte die de huid van de vulva dunner maakt en witte, papierachtige plekken veroorzaakt met pijnlijke scheurtjes en intense jeuk.³ De aandoening komt het vaakst voor rondom de menopauze en in de puberteit, maar kan op elke leeftijd optreden. Een auto-immuuncomponent wordt vermoed.³ Onbehandeld kan lichen sclerosus leiden tot littekenvorming en is er bij langdurig onbehandeld beloop een licht verhoogd risico op vulvakanker; regelmatige controle door een arts is daarom belangrijk. Behandeling met een krachtige corticosteroïd-zalf (clobetasol) vereist begeleiding door huisarts of dermatoloog.

Lichen planus en lichen simplex chronicus zijn verwante aandoeningen met chronische jeuk als voornaamste klacht.³ Bij lichen simplex chronicus ontstaat een krabcyclus: jeuk leidt tot krabben, wat de huid verder irriteert en de jeuk versterkt.⁴

Psoriasis rondom de vagina ziet er anders uit dan psoriasis elders op het lichaam: de huid is eerder helder rood en glad dan schilferig.⁴ Je kunt vaginale psoriasis hebben zonder dat je er elders last van hebt. De huisarts of dermatoloog stelt de diagnose en adviseert een passende behandeling.

Contactdermatitis — irritatie- of allergisch eczeem — ontstaat door contact met een irriterende of allergene stof.⁵ Veelvoorkomende boosdoeners zijn geparfumeerde zepen en wasverzachters, intieme sprays, vochtige doekjes, glijmiddelen met glycerine of geurstoffen, en latex in condooms (bij latexallergie zijn latexvrije condooms beschikbaar bij de apotheek).⁵

Hoe verzorg je je vagina het beste?

De vagina is zelfopruimend en heeft geen zeep nodig. Inwendig wassen (vaginaal douchen) verstoort de bacteriële flora en vergroot het risico op bacteriële vaginose.² Praktische vuistregels:

• Was alleen de buitenzijde (vulva) met lauw water of een pH-neutrale wasemulsie zonder parfum.
• Gebruik geen intieme sprays of deodorant vaginaal.
• Draag katoenen ondergoed; synthetische stoffen houden vocht vast en bevorderen schimmelgroei.
• Verwissel tampons en maandverband regelmatig.
• Scheer je mee met de haargroei, nooit ertegen in — dit voorkomt irritatie en ingroeiende haren.
• Kies bij seks liever een waterig glijmiddel zonder glycerine als je gevoelig bent.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als:

• de jeuk langer dan één week aanhoudt of steeds terugkomt
• je koorts, pijn of zweertjes hebt
• de afscheiding stinkt of ongebruikelijk van kleur is (geel, groen, grijs)
• je zwanger bent
• je vermoedt dat er sprake is van een soa

Zelfbehandeling met een vrij verkrijgbaar antifungaal middel is alleen verantwoord als je de symptomen herkent als een schimmelinfectie die je eerder hebt gehad en waarvoor je al eerder behandeld bent.² Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen

Kan ik vaginale jeuk zelf behandelen zonder naar de huisarts te gaan?

Zelfbehandeling met een vrij verkrijgbaar antifungaal middel is alleen verantwoord als je de symptomen herkent als een schimmelinfectie die je eerder hebt gehad. Bij twijfel over de oorzaak, of als de klachten terugkeren, raadpleeg je altijd de huisarts. Andere oorzaken, zoals bacteriële vaginose of een huidaandoening, reageren niet op antifungale middelen en vereisen een geheel andere aanpak.

Hoe lang duurt een schimmelinfectie gemiddeld?

Een schimmelinfectie verdwijnt na behandeling met een antifungale crème of tablet doorgaans binnen drie tot zeven dagen. Zonder behandeling kan de jeuk weken aanhouden en intenser worden. Als schimmelinfecties meer dan vier keer per jaar voorkomen, spreek je van recidiverende candidiasis — bespreek dit met je huisarts, want dan is een ander behandeltraject nodig.

Kan stress vaginale jeuk veroorzaken?

Stress kan indirect bijdragen aan vaginale jeuk. Chronische stress beïnvloedt het immuunsysteem en kan de vaginale flora uit balans brengen, waardoor de kans op een schimmelinfectie of bacteriële vaginose toeneemt. Er bestaat ook psychogene jeuk zonder aantoonbare lichamelijke oorzaak, al is dat zeldzamer en vraagt het een andere aanpak.

Kan mijn partner een schimmelinfectie van mij krijgen?

Overdracht van Candida bij seksueel contact is mogelijk, maar niet vanzelfsprekend. Mannelijke partners kunnen milde symptomen ontwikkelen zoals roodheid of jeuk van de eikel. Bij een terugkerende schimmelinfectie is het zinvol om ook je partner te behandelen, zodat wederzijdse teruginfectie wordt voorkomen.

Wat zijn de symptomen van lichen sclerosus?

Lichen sclerosus kenmerkt zich door witte, dunne, papierachtige plekken op de vulva, vaak met intense jeuk, pijnlijke scheurtjes en een brandend gevoel. De huid ziet er soms bleek of ivoorkleurig uit. Onbehandeld kan de aandoening leiden tot littekenvorming en is er een licht verhoogd risico op vulvakanker; regelmatige controle door een arts is daarom belangrijk.

Is het normaal om vaginale jeuk te hebben tijdens de menopauze?

Vaginale jeuk komt vaker voor rondom en na de menopauze, omdat het oestrogeengehalte daalt en de vaginawand dunner en droger wordt — ook wel urogenitaal syndroom van de menopauze (GSM) of atrofische vaginitis genoemd. Dit is een veelvoorkomende maar behandelbare aandoening. Opties zijn lokale oestrogeencrèmes of vaginale vochtinbrengende middelen; bespreek dit met je huisarts.

Welk product mag ik gebruiken om de vulva te wassen?

Was de vulva alleen met lauw water of, als je dat prettiger vindt, met een pH-neutrale wasemulsie zonder parfum, kleurstof of antiseptica. Gebruik geen zeep, intieme sprays of douches vaginaal. De vagina reinigt zichzelf; inwendig wassen verstoort de bacteriële flora en kan juist infecties uitlokken.

Footnotes

1. Trčko K. Chronic vulvar itch: diagnostic and therapeutic challenges. Acta dermatovenerologica Alpina, Pannonica, et Adriatica. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41014075/ ↩

2. Geer K, Klega A. Vaginitis: Diagnosis and Treatment. American Family Physician. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41252833/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

3. McAleer L, Rivera Dixon S, Mauskar MM. The Lichens. Clinical Obstetrics and Gynecology. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41810930/ ↩ ↩² ↩³

4. Jakuboski SH, Noor SJ. Meet the expert: Topical management of vulvar dermatoses. Journal of Geriatric Oncology. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34824022/ ↩ ↩²

5. Geisler AN, Willems JJ. Vulvar Dermatitis: Diagnosis and Management. Clinical Obstetrics and Gynecology. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41873914/ ↩ ↩²

Bronnen

1. Trčko K — Chronic vulvar itch: diagnostic and therapeutic challenges · Acta dermatovenerologica Alpina, Pannonica, et Adriatica · 2025
2. Geer K, Klega A — Vaginitis: Diagnosis and Treatment · American Family Physician · 2025
3. Jakuboski SH, Noor SJ — Meet the expert: Topical management of vulvar dermatoses · Journal of Geriatric Oncology · 2022
4. McAleer L, Rivera Dixon S, Mauskar MM — The Lichens · Clinical Obstetrics and Gynecology · 2026
5. Geisler AN, Willems JJ — Vulvar Dermatitis: Diagnosis and Management · Clinical Obstetrics and Gynecology · 2026