Selderij tegen jicht: werkt het echt?

Selderij is geen bewezen middel tegen jicht. In laboratoriumonderzoek remmen stoffen uit selderijzaad het enzym dat urinezuur aanmaakt, maar onderzoek bij mensen met jicht ontbreekt.¹² Je kunt selderij gerust eten als onderdeel van gezonde voeding, maar het vervangt geen urinezuurverlagende medicatie van je huisarts.³

Wat veroorzaakt jicht eigenlijk?

Jicht ontstaat wanneer er langdurig te veel urinezuur in je bloed zit. Urinezuur is een afbraakproduct van purines: stoffen die je lichaam zelf maakt en die ook in voeding zitten. Bij een te hoge concentratie vormen zich uraatkristallen in en rond gewrichten, vaak als eerste in de grote teen. Je afweer reageert daar heftig op, met een plotselinge, pijnlijke ontsteking als gevolg.³

De behandeling heeft daarom twee doelen: de pijn van een aanval dempen en het urinezuur blijvend laag houden, zodat er geen nieuwe kristallen ontstaan en bestaande kristallen oplossen.³⁴

Werkt selderij echt tegen jicht?

Dat weten we niet. Er is geen goed onderzoek bij mensen met jicht waarin selderij of selderijzaad is vergeleken met een placebo. Wat er wel is, komt uit het laboratorium en uit computermodellen:

• Laboratoriumonderzoek (2023): onderzoekers vonden in selderijzaad meerdere stoffen die zich binden aan xanthine-oxidase, het enzym dat urinezuur aanmaakt. Dat is hetzelfde enzym dat het medicijn allopurinol remt.¹
• Computermodellen (2024): een studie met onder meer molecular docking (een simulatie van hoe een stof op een eiwit past) voorspelt dat bestanddelen van selderijzaad kunnen aangrijpen op eiwitten die bij jicht betrokken zijn.²

Dat zijn interessante aanwijzingen, maar ze zeggen weinig over wat er in je lichaam gebeurt. Een stof die in een reageerbuis een enzym remt, hoeft na het eten of drinken niet in voldoende hoeveelheid in je bloed te komen. Of selderij je urinezuur verlaagt of aanvallen voorkomt, is dus onbewezen.¹²

Wat is het verschil tussen selderij, selderijzaad en extract?

De onderzoeken hierboven gaan over selderijzaad en geconcentreerde extracten, niet over de stengels of knol die je in de keuken gebruikt.¹² Voor geen enkele vorm bestaat een dosering die bij mensen met jicht is getest.

Wil je selderijzaadthee toch proberen, zie het dan als een kop kruidenthee en niet als behandeling. Traditionele adviezen zoals één tot drie kopjes per dag zijn niet op onderzoek gebaseerd.

Is selderijzaad veilig voor iedereen?

Selderij als groente is voor de meeste mensen veilig. Voor geconcentreerde vormen zoals zaad, capsules en extract is de veiligheid veel minder goed onderzocht. Let op in deze situaties:

• Selderij-allergie: selderij is een bekend allergeen dat op etiketten verplicht wordt vermeld. Gebruik bij een allergie ook geen zaad of extract.
• Zwangerschap en borstvoeding: gebruik geen selderijzaad in geconcentreerde vorm. De veiligheid is niet aangetoond en traditioneel wordt ervoor gewaarschuwd. Gewone selderij in een maaltijd is iets anders.
• Medicijnen: gebruik je bloedverdunners, plastabletten of jichtmedicatie, overleg dan eerst met je huisarts of apotheker voordat je een kruidensupplement neemt.
• Nierziekte: bespreek supplementen altijd eerst met je arts.

Wat helpt wél bewezen tegen jicht?

De sterkste onderbouwing is er voor medicijnen. Bij een aanval schrijft de huisarts meestal een ontstekingsremmende pijnstiller, colchicine of prednison voor. Bij terugkerende aanvallen verlaagt allopurinol het urinezuur; febuxostat is een alternatief. Artsen sturen daarbij op een streefwaarde van het urinezuur in je bloed.³⁴ Nieuwere inzichten en middelen worden in recente overzichten besproken.⁵

Leefstijl is een nuttige aanvulling, al is het effect op het urinezuur meestal kleiner dan dat van medicatie:³⁴

• Afvallen bij overgewicht: overgewicht hangt samen met een hoger urinezuur.
• Alcohol beperken: vooral bier verhoogt de kans op een aanval.
• Minder suikerhoudende dranken: frisdrank en vruchtensap met veel fructose verhogen het urinezuur.
• Matig met purinerijke producten: orgaanvlees, rood vlees en schaal- en schelpdieren.
• Laat je urinezuur controleren: zo weet je of de behandeling werkt.

Meer over klachten, behandeling en wanneer je contact opneemt met je huisarts lees je op Thuisarts.nl over jicht.

Veelgestelde vragen

Helpt selderij tegen jicht?

Dat is niet bewezen. In laboratorium- en computeronderzoek uit 2023 en 2024 remmen stoffen uit selderijzaad het enzym dat urinezuur aanmaakt, maar er is geen onderzoek bij mensen met jicht. Selderij past prima in gezonde voeding, maar is geen behandeling.

Kan ik selderij gebruiken in plaats van jichtmedicatie?

Nee. Middelen zoals allopurinol en febuxostat verlagen het urinezuur aantoonbaar, en voor selderij is dat bij mensen niet aangetoond. Stop nooit op eigen houtje met je medicijnen, maar overleg eerst met je huisarts.

Hoeveel selderijzaad kun je per dag nemen?

Er bestaat geen dosering die bij mensen met jicht is onderzocht. Traditionele adviezen zoals één tot drie kopjes thee per dag berusten op gebruik, niet op studies. Bij capsules en extracten verschilt de sterkte per merk, dus overleg bij twijfel met je apotheker.

Wie kan selderijzaad beter niet gebruiken?

Gebruik geen selderijzaad of extract als je allergisch bent voor selderij, zwanger bent of borstvoeding geeft. Gebruik je bloedverdunners, plastabletten of jichtmedicatie, of heb je een nierziekte, overleg dan eerst met je huisarts of apotheker.

Helpt een aftreksel van groene papaya met groene thee tegen jicht?

Daar is geen onderzoek naar bij mensen met jicht, dus een effect op urinezuur of aanvallen is niet aangetoond. Als ongezoete drank kan het passen in je dagelijkse voeding. Zie het niet als vervanging van de behandeling die je huisarts voorschrijft.

Speelt voeding echt een rol bij jicht?

Ja, maar een bescheiden rol. Alcohol (vooral bier), suikerhoudende dranken met fructose en purinerijke producten zoals orgaanvlees en schelpdieren kunnen het urinezuur verhogen, net als overgewicht. Het effect van voeding is meestal kleiner dan dat van urinezuurverlagende medicatie.

Wanneer moet je met jicht naar de huisarts?

Neem contact op bij een plotseling rood, warm, gezwollen en zeer pijnlijk gewricht, zeker als je daarbij koorts hebt of je ziek voelt. Ga ook langs als aanvallen terugkomen, want dan kan urinezuurverlagende medicatie zinvol zijn. Op Thuisarts.nl vind je uitleg over klachten en behandeling.