Hoge bloeddruk: waarom heeft 1 op de 4 Nederlanders het?

Bijna een kwart van de volwassen Nederlanders heeft een te hoge bloeddruk — ook wel hypertensie genoemd¹. Bij 65-plussers loopt dat op tot bijna de helft. Hoge bloeddruk verhoogt het risico op hartinfarct, beroerte en nierschade, maar is met de juiste aanpak vaak goed te beheersen.

Hoeveel Nederlanders hebben hoge bloeddruk?

In de leeftijdsgroep 20 tot 60 jaar heeft ongeveer 24% van de mannen en 19% van de vrouwen een verhoogde bloeddruk. Dat is bijna 1 op de 4 mannen en 1 op de 5 vrouwen. Na het 65e levensjaar stijgen de percentages fors: circa 38% van de mannen en 42% van de vrouwen heeft dan hypertensie.

Dat het percentage bij oudere vrouwen hoger ligt dan bij mannen is opvallend. Recent onderzoek bevestigt dat vrouwen na de menopauze een steiler stijgend risico hebben, onder andere door de daling van oestrogeen dat een beschermend effect heeft op de bloedvaten². Dit verklaart de inhaalslag na het 60e levensjaar, maar niet de stijging bij mannen — die wordt grotendeels toegeschreven aan leefstijlfactoren en vasculaire veroudering¹.

Waarom stijgt de bloeddruk met de leeftijd?

Met het ouder worden worden bloedvaten stijver en minder elastisch. De binnenwand van de vaten (het endotheel) functioneert minder goed, waardoor de vaatweerstand toeneemt¹. Per tien jaar stijgt de bloeddruk gemiddeld enkele mmHg.

Leeftijdscategorie	Mannen met hypertensie	Vrouwen met hypertensie
20–60 jaar	~24%	~19%
65–85 jaar	~38%	~42%

Een “normale” bloeddruk is 120/80 mmHg. Waarden tussen 130–139 (bovendruk) of 85–89 (onderdruk) worden als verhoogd beschouwd. Vanaf 140/90 mmHg spreekt men officieel van hoge bloeddruk. Op Thuisarts.nl vind je de actuele richtlijnen, en de Hartstichting geeft uitgebreide informatie over diagnose en behandeling.

Speelt erfelijkheid een rol bij hoge bloeddruk?

Ja, genetische aanleg is een belangrijke risicofactor. Als beide ouders hypertensie hebben, is je eigen risico aanzienlijk verhoogd¹. Maar erfelijkheid is geen lot: leefstijl bepaalt in grote mate of die aanleg tot uiting komt.

Risicofactoren die onafhankelijk van erfelijkheid bijdragen aan hoge bloeddruk:

• Overgewicht — verhoogt de belasting op hart en vaten
• Te weinig bewegen — vermindert de elasticiteit van bloedvaten
• Te veel zout — houdt vocht vast en verhoogt het bloedvolume
• Overmatig alcohol — verhoogt de bloeddruk chronisch
• Roken — beschadigt de vaatwand en vernauwt bloedvaten
• Chronische stress — houdt stresshormonen verhoogd

Wat maakt hoge bloeddruk zo gevaarlijk?

Hoge bloeddruk wordt “de stille moordenaar” genoemd omdat je het meestal niet voelt. Zonder klachten kun je jarenlang een te hoge druk hebben, terwijl de schade aan je vaten, hart, nieren en hersenen geleidelijk toeneemt.

Een bijkomend risico is gemaskeerde hypertensie: een normale bloeddruk in de spreekkamer, maar een verhoogde druk in het dagelijks leven. Een recente meta-analyse schat dat dit bij 15–30% van de patiënten voorkomt³. Regelmatige thuismeting is daarom waardevol — bespreek dit met je huisarts.

Langdurig onbehandelde hoge bloeddruk vergroot het risico op:

• Hartinfarct en hartfalen
• Beroerte (CVA)
• Nierschade
• Oogproblemen (retinopathie)
• Slagaderverkalking (atherosclerose)⁴

Zijn bloeddrukmedicijnen voldoende?

Bloeddrukmedicijnen zijn effectief en redden het leven van miljoenen mensen¹. Ze vormen een essentieel onderdeel van de behandeling. Toch pakken ze niet altijd de onderliggende oorzaken aan. Bij een deel van de patiënten blijft de bloeddruk hoog ondanks meerdere medicijnen — dit heet therapieresistente hypertensie.

Bij therapieresistente hypertensie spelen vaak bijkomende factoren een rol. Onderzoek toont aan dat obstructieve slaapapneu opvallend vaak voorkomt bij deze groep patiënten⁵. Het herkennen en behandelen van zulke onderliggende oorzaken kan de bloeddrukbehandeling effectiever maken.

Belangrijk: stop nooit zelf met bloeddrukmedicatie. Bespreek aanpassingen altijd met je arts. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Hoe breng je je leefstijl in kaart?

Naast medicijnen heeft je leefstijl een directe invloed op je bloeddruk. Met de volgende vragen kun je inschatten waar bij jou de meeste winst te halen is:

• Beweeg je minstens 150 minuten per week?
• Eet je dagelijks voldoende groente en fruit?
• Heb je een gezond gewicht (BMI 18,5–25)?
• Slaap je gemiddeld 7–8 uur per nacht?
• Kun je goed met stress omgaan?
• Drink je maximaal één glas alcohol per dag (of minder)?
• Rook je niet?

Elke vraag waarop je “nee” antwoordt, is een concreet aangrijpingspunt. Begin met de factor die het makkelijkst te veranderen is — dagelijks 30 minuten wandelen of een portie extra groente kan al meetbaar verschil maken.

Bij twijfel over je bloeddruk kun je altijd terecht bij je huisarts. Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over wanneer actie nodig is.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of ik hoge bloeddruk heb?

Hoge bloeddruk geeft meestal geen klachten — daarom heet het ook wel de stille moordenaar. De enige betrouwbare manier is je bloeddruk laten meten bij de huisarts of met een gevalideerde thuisbloeddrukmeter. De Hartstichting adviseert om je bloeddruk minstens eens per vijf jaar te laten controleren, en vaker als je ouder bent dan 40 of risicofactoren hebt.

Vanaf welke waarde heb je officieel hoge bloeddruk?

Vanaf een bovendruk van 140 mmHg of een onderdruk van 90 mmHg spreken artsen van hoge bloeddruk (hypertensie). Waarden tussen 130–139/85–89 worden als verhoogd beschouwd. De ideale bloeddruk ligt rond de 120/80 mmHg, maar de streefwaarde kan per persoon verschillen — bespreek dit met je huisarts.

Kan hoge bloeddruk vanzelf overgaan?

Bij milde verhogingen kan een gezondere leefstijl — meer bewegen, minder zout, gezond gewicht — de bloeddruk voldoende verlagen. Bij structureel verhoogde bloeddruk is medicatie vaak nodig naast leefstijlaanpassingen. Hoge bloeddruk verdwijnt zelden helemaal vanzelf en vraagt meestal om blijvende aandacht.

Is hoge bloeddruk erfelijk?

Genetische aanleg speelt een rol: als beide ouders hypertensie hebben, is je risico groter. Maar erfelijkheid betekent niet dat het onvermijdelijk is. Leefstijlfactoren zoals voeding, beweging en stressmanagement bepalen voor een groot deel of die aanleg daadwerkelijk tot hoge bloeddruk leidt.

Krijgen vrouwen vaker hoge bloeddruk dan mannen?

Tot de menopauze hebben mannen vaker hoge bloeddruk dan vrouwen. Na de menopauze keert dit om: de daling van oestrogeen vermindert het beschermende effect op de bloedvaten, waardoor vrouwen boven de 65 juist vaker hypertensie hebben dan mannen. In de leeftijdsgroep 65–85 heeft 42% van de vrouwen een verhoogde bloeddruk, tegenover 38% van de mannen.

Kan stress hoge bloeddruk veroorzaken?

Chronische stress verhoogt stresshormonen zoals cortisol en adrenaline, die je bloeddruk direct opdrijven. Langdurige stress kan zo bijdragen aan het ontstaan van hoge bloeddruk. Stressmanagement — denk aan ontspanningsoefeningen, wandelen of meditatie — kan helpen om de bloeddruk te verlagen.

Moet ik bij verhoogde bloeddruk direct medicijnen nemen?

Niet per se. Bij licht verhoogde bloeddruk (130–139/85–89) kan je huisarts eerst leefstijlaanpassingen adviseren: meer bewegen, minder zout, afvallen bij overgewicht. Als de bloeddruk structureel boven de 140/90 blijft of je andere risicofactoren hebt, zijn medicijnen vaak nodig. Je huisarts bepaalt samen met jou de juiste aanpak.

Footnotes

1. Hengel FE, Sommer C, Wenzel U. Arterial Hypertension. Deutsche medizinische Wochenschrift. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35345049/ ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

2. Connelly PJ, Currie G, Delles C. Sex Differences in the Prevalence, Outcomes and Management of Hypertension. Current Hypertension Reports. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35254589/ ↩

3. Zhu H, Li J, Li L. Prevalence and Cardio-Renal Comorbidities of Masked Hypertension: A Meta-Analysis. Journal of Evidence-Based Medicine. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39722158/ ↩

4. Fu J, Deng Y, Ma Y. National and Provincial-Level Prevalence and Risk Factors of Carotid Atherosclerosis in Chinese Adults. JAMA Network Open. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38206625/ ↩

5. Chedier B, Roderjan CN, Cavalcanti AH. Prevalence and associated factors of obstructive sleep apnea in refractory hypertension. Journal of Hypertension. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35762473/ ↩

Bronnen

1. Hengel FE, Sommer C, Wenzel U — Arterial Hypertension · Deutsche medizinische Wochenschrift · 2022
2. Connelly PJ, Currie G, Delles C — Sex Differences in the Prevalence, Outcomes and Management of Hypertension · Current Hypertension Reports · 2022
3. Chedier B, Roderjan CN, Cavalcanti AH — Prevalence and associated factors of obstructive sleep apnea in refractory hypertension · Journal of Hypertension · 2022
4. Zhu H, Li J, Li L — Prevalence and Cardio-Renal Comorbidities of Masked Hypertension: A Meta-Analysis · Journal of Evidence-Based Medicine · 2024
5. Fu J, Deng Y, Ma Y — National and Provincial-Level Prevalence and Risk Factors of Carotid Atherosclerosis in Chinese Adults · JAMA Network Open · 2024