• Een gezonde alvleesklier: De beste voedingsmiddelen!

Een gezonde alvleesklier: De beste voedingsmiddelen!

2019-03-01T12:08:05+00:00maart 1st, 2019|Gezondheid Algemeen|0 Reacties

Jaarlijks worden er veel mensen in het ziekenhuis opgenomen met een zieke alvleesklier in de vorm van een acute alvleesklierontsteking of, nog erger, een chronische alvleesklierontsteking. Uiteindelijk een zeer ernstige aandoening, want als deze niet tijdig wordt behandeld, dan kan dit in het ergste geval leiden tot de dood (1). Des te meer reden om te streven naar een gezonde alvleesklier. 

Maar hoe doe je dat?

In basis moet je gewoon gezond leven: Bewegen en een gezond voedingspatroon. Maar er zijn toch een aantal specifieke zaken waar je op moet letten. 

Lees snel verder om je alvleesklier gezond te maken en te houden!

Wat doet de alvleesklier?

De alvleesklier is een vrij klein orgaan dat zich achterin de buik bevindt. De alvleesklier is verantwoordelijk voor het transformeren van voedsel in brandstof voor het lichaam. Ook helpt de alvleesklier bij het proces van de spijsvertering door essentieel enzymen te produceren die in staat zijn om vetten en koolhydraten af te breken. Daarnaast produceert de alvleesklier ook nog eens twee vitale hormonen: Glucagon en insuline. (2)

Wat is een alvleesklierontsteking?

Een alvleesklierontsteking wordt ook wel pancreatitis genoemd. Er zijn grofweg twee soorten alvleesklierontsteking:

Acute alvleesklierontsteking

Zoals de naam al aangeeft: De symptomen van een acute alvleesklierontsteking komen heel snel op. De enzymen, die normaalgesproken vrijkomen, blijven in de alvleesklier hangen. Ze worden dus wel geproduceerd, maar blijven achter in dit kleine orgaan. Hierdoor gaat de alvleesklier opzwellen en gaat deze ontsteken. Dit vertraagt de spijsvertering, veroorzaakt een stekende pijn, en dit wordt ook in verband gebracht met enkele andere complicaties die stuk voor stuk levensbedreigend kunnen zijn. (3)

De symptomen van een acute alvleesklierontsteking zijn:

    • Gezwollen buik
    • Pijn in de bovenbuik
    • Misselijkheid, wel of niet in combinatie met braken
    • Verhoogde hartslag
    • Pijn die erger wordt na een vetrijke maaltijd
    • Pijn die erger wordt als je plat op je rug ligt
    • Koorts
    • Problemen met ademhalen
    • Algemene zwakheid

Chronische alvleesklierontsteking

Deze vorm van alvleesklierontsteking is ongeneeslijk. De ernst en de frequentie van de bijbehorende symptomen variëren van persoon tot persoon. De symptomen worden vaak vele malen slechter na het drinken van alcohol of na het eten van een vetrijke maaltijd. En naarmate de chronische ontsteking voortduurt, zal er ook littekenweefsel gevormd worden. De alvleesklier zal daardoor meer en meer beschadigen, waardoor de kans op andere aandoeningen, zoals diabetes en alvleesklierkanker fors toe gaat nemen. Bovendien wordt het voor het lichaam steeds moeilijker met het verwerken en opnemen van voedingsstoffen. Dit kan uiteindelijk leiden tot forse vitaminetekorten.

De symptomen van een acute alvleesklierontsteking zijn:

    • Misselijkheid en/of braken
    • Gewichtsverlies
    • Diarree
    • Vette en stinkende ontlasting
    • Lichtgekleurde ontlasting
    • Stekende buikpijn
    • Glucose Intolerantie

Naast deze twee soorten alvleesklierontsteking, zijn er nog twee vormen. Hoewel ze beide vrij zeldzaam zijn, wil ik ze toch even kort bespreken:

Alvleesklierontsteking bij kinderen

Deze aandoening wordt al vrij zeldzaam beschouwd en wordt meestal geconstateerd bij kinderen met cystische fibrose, of na een lichamelijk trauma. Medicatie tegen epilepsie, bepaalde antibiotica, en chemotherapie kunnen aan de basis staan van alvleesklierontsteking bij kinderen. Maar in ruim 30% van de gevallen wordt de oorzaak nooit vastgesteld. (4)

Auto-immuunreactie

Bij een auto-immuunreactie zijn de symptomen een combinatie van de acute vorm en de chronische vorm. In dit geval wordt de ontsteking veroorzaakt door het immuunsysteem van het lichaam dat de alvleesklier direct aanvalt. Er bestaan twee vormen: Type 1 kan betrekking hebben op meerdere organen, en type 2 betreft alléén de alvleesklier. Auto-immuun alvleesklierontsteking is gelukkig erg zeldzaam. Overigens is er een kans dat deze vorm  wordt aangezien voor alvleesklierkanker, dus een verkeerde diagnose. (5)

Oorzaken en risicofactoren van een alvleesklierontsteking

Alvleesklierontsteking treedt op wanneer de aangemaakte spijsverteringsenzymen geactiveerd worden, terwijl ze nog steeds in de alvleesklier zitten. Hierdoor raken de cellen geïrriteerd, waardoor ontstekingen en littekens ontstaan.

Er zijn een aantal oorzaken voor alvleesklierontsteking. Om er een paar te noemen:

    • Langdurig misbruik van alcohol
    • Galstenen
    • Chirurgische ingreep waarbij de bloedtoevoer naar de alvleesklier tijdelijk wordt onderbroken
    • Bepaalde medicatie, waaronder azathioprine, sulfonamiden, corticosteroïden, niet-steraide ontstekingsremmende medicijnen (NSAID), antibiotica
    • Roken
    • Taaislijmziekte
    • Familie historie van problemen met de alvleesklier
    • Hoge calciumspiegel in het bloed
    • Hoge triglyceride-niveaus in het bloed
    • Infecties zoals Hepatitis, Rubella, Epstein Barr.
    • Trauma aan de buik
    • Tekort aan voedingsstoffen, waaronder vitamine A, Vitamine C, vitamine E, Selenium, en carotenoïden.

Je voedingspatroon is letterlijk van levensbelang!

Na een diagnose van een acute of een chronische alvleesklierontsteking moet je voedingspatroon de allereerste prioriteit zijn. Het doel van een aangepast voedingspatroon is om een tekort aan belangrijke voedingsstoffen te voorkomen, en om de bloedsuikerspiegel zo stabiel mogelijk te houden. Ook zal de juiste voeding je beschermen tegen nier- en leverproblemen, alvleesklierkanker, en andere (ernstige) aandoeningen die het gevolg kunnen zijn van een alvleesklierontsteking.

Het alvleesklier-centrum van de Columbia University heeft hier uitgebreid onderzoek naar gedaan. Deze adviseert een dieet met veel magere eiwitten, volle granen, fruit, groenten, en magere zuivelproducten. Daar staat tegenover dat gefrituurde voeding en alcohol helemaal uit den boze is. Ook adviseert dee gerenommeerde universiteit om jaarlijks bloedtesten uit te laten voeren om mogelijke tekorten aan belangrijke voedingsstoffen vast te stellen. Waar nodig kunnen dan supplementen ingenomen worden. (6)

Het voedingspatroon wat aanbevolen wordt, is goed vergelijkbaar met het bekende Mediterrane Dieet. Talloze studies hebben inmiddels aangetoond dat dit bekende dieet helpt om het risico op diabetes type 2 te verlagen, verbetering van de gemoedstoestand, beschermt tegen de ziekte van Alzheimer, bescherming tegen hart- en vaatziekten, bescherming tegen een aantal vormen van kanker. Daarnaast wordt het in verband gebracht met een lager risico op alvleesklierkanker. (7)

Maar voor sommige mensen kan het traditionele Mediterrane Dieet teveel vet bevatten. Speciaal voor mensen met alvleesklierontsteking kan dit problemen opleveren. Gelukkig kan het dieet gemakkelijk aangepast worden. Zelfs de gezonde vetten uit olijfolie, kokosolie, vette vis, en grasgevoerd vlees, kan voor sommige mensen met alvleesklierproblemen al te veel zijn. Ook hierbij geldt dat je goed naar je lichaam moet luisteren en moet leren om het voedsel te herkennen waarmee je je op je best voelt.

Het merendeel van iedere maaltijd moet in ieder geval gericht zijn op fruit, groenten, en volle granen. Hierbij kunnen eiwitten en vetten een ondersteunende rol spelen.

Als basis kun je bijvoorbeeld denken aan het volgende, dagelijkse, voedingspatroon:

    • 3 porties volle granen
    • 2 porties vers fruit
    • 5-7 porties groenten
    • 1 portie noten
    • 1 portie mager dierlijk eiwit
    • 1 portie magere zuivel

En wekelijks kun je denken aan:

    • 3 porties vette vis
    • Maximaal 2 porties rundervlees of lamsvlees
    • 3 porties eieren
    • 3-4 porties kip of kalkoen
    • 3-4 porties noten en/of zaden
    • 4-6 porties peulvruchten

Het uiteindelijk doel is om het lichaam te voorzien van voedsel dat gemakkelijk verteerbaar is, en wat de bloedsuikerspiegel in balans houdt. En dit alles, terwijl de het jezelf ook tevreden houdt. Met andere woorden: Het moet voldoende zijn om jou een tevreden, vol gevoel geeft. 

Het is in ieder geval belangrijk om voedsel te eten om eventuele tekorten aan belangrijke voedingsstoffen, die problemen met de alvleesklier kunnen veroorzaken, aan te pakken.

Vergeet overigens niet dat dit een richtlijn is. Als er voedsel in de lijst staat waarvan je weet dat je er bijvoorbeeld allergisch of overgevoelig voor bent, is het natuurlijk belangrijk om deze te vermijden en je dieet aan te passen.

Te vermijden voeding

Het voedsel wat je in ieder geval moet vermijden is in veel gevallen voor de hand liggend, maar ik wil ze toch even noemen:

    • Alcohol, cafeïne, en tabak
    • Bekende allergenen zoals tarwe, soja, zuivel, maïs, en kunstmatige zoetstoffen
    • Gefrituurd voedsel
    • Producten van witmeel, zoals pasta en wit brood
    • Suiker
    • Transvetten in commercieel klaargemaakte voedingsmiddelen

Maar wat kun je dan wel eten?

Als je het bovenstaande lijstje van niet-gewenste voedingsmiddelen bekijkt, dan zullen er zeker mensen die zich dan af gaan vragen wat je dan wel kunt eten. Alleen al het feit dat je dat denkt, zegt al genoeg over je huidige voedingspatroon.

Natuurlijk blijft er nog genoeg over om lekker en voedzaam te eten, maar als je oude voedingspatroon voornamelijk bestond uit de verboden lijst, dan kan ik me voorstellen dat je je even achter de oren gaat krabben.

Wees gerust! Lees maar snel even verder voor de meest belangrijke voedingsmiddelen die niet alleen goed zijn voor een gezonde alvleesklier, maar ook voor je algehele gezondheid:

Fruit

    • Bramen en bosbessen: Deze bessen zijn zeer rijk aan mangaan, vezels, vitamine C, en vitamine K. Dit ondersteund de spijsvertering en uiteindelijk een hulp in de strijd tegen kanker.
    • Kersen: Deze zijn laag in calorieën en rijk aan essentieel voedingsstoffen. Kersen zijn eigenlijk de perfecte snack wat gewichtsverlies ondersteunt, ontstekingen vermindert, en een goede nachtrust bevordert.
    • Watermeloen: Dit is een uitstekende bron van de vitamines A, B, en C. Daarnaast zit er heel veel kalium, magnesium, en mangaan in.
    • Zwarte pruimen: Deze hebben een lage Glycemische Index, en daarnaast is het een middel om je cholesterol te verlagen. Ook helpen de pruimen bij de spijsvertering. Zwarte pruimen zijn onmisbaar in een alvleesklier-vriendelijk dieet.
    • Rode druiven: Van de polyfenolen in de rode druiven is aangetoond dat ze overgewicht en diabetes type 2 helpen voorkomen, terwijl ze daarnaast helpen om ontstekingen te verlagen. (8)
    • Mango’s: Naast gezonde vezels en veel vitamine C, bevat een mango ook essentieel mineralen, waaronder ijzer, calcium, kalium, en magnesium. Dit superfood wordt in verband gebracht met een beter gebalanceerde bloedsuikerspiegel.
    • Appels: Deze bevatten van nature veel vezels, waardoor ze je ondersteunen in je spijsvertering, en helpen ze ook bij het verminderen van ontstekingen.Dit alles maakt de appel tot een prima snelle snack.
    • Granaatappel: Dit is een superfood, dat weten we allemaal. Heerlijk zoet en lekker knapperig. Boordevol vitamine C, vitamine K, Kalium en vezels. (9)

Groenten

    • Bieten: Deze zitten helemaal vol met essentieel voedingsstoffen zoals ijzer, mangaan, koper, kalium, en verschillende B-vitamines. Het is een bekend feit dat bieten goed zijn voor het verbeteren van de gezondheid van je hart, je hersenen, en je lever.
    • Broccoli: Slechts 1 kopje gekookte broccoli bevat al meer dan 100% van de dagelijks benodigde hoeveelheid van zowel vitamine K als van vitamine C. Ook is broccoli rijk aan mineralen. Broccoli helpt in de strijd tegen kanker en bevordert de spijsvertering.
    • Spinazie: Popeye heeft altijd al gelijk gehad: Spinazie zit boordevol voedingsstoffen die de weerstand verhogen, beschermen tegen diabetes type 2, en beschermen tegen bepaalde soorten kanker.
    • Boerenkool: Boerenkool is een kruisbloemige groente die prima ontstekingsremmende eigenschappen heeft, detox ondersteund, en je lichaam beschermt tegen bepaalde vormen van kanker. Boerenkool is een voedingsrijk groene plant wat perfect past in een dieet gericht op de bescherming van je alvleesklier. Boerenkool heeft veel meer toepassingen dan met de bekende piepers, vette jus en een lekkere worst. Maak bijvoorbeeld eens een salade van fijngehakte boerenkool, of verwerk de boerenkool in een lekkere groene smoothie.
    • Sla: Salades vormen een belangrijk onderdeel van een Mediterraans Dieet. Sla eten is altijd heel gemakkelijk. Dit is dé aangewezen manier om te voldoen aan de vereiste 5-7 porties per dag. Kies bij voorkeur donkergekleurde sla, en meng het met andere heerlijke groenten om maximaal te kunnen profiteren van alle vitamines en mineralen.
    • Zoete aardappelen: Deze zijn rijk aan beta-caroteen, vitamine C, koper, vitamine B6, en mangaan. Zoete aardappelen is een fantastisch alternatief voor de traditionele aardappelen. Dit komt door de fors lagere Glycemische Index van zoete aardappelen.
    • Wortelen: Beta-caroteen wordt in verband gebracht met de gezondheid van het immuunsysteem en de gezondheid van de ogen. Ook zijn wortelen uitstekend voor een gezonde spijsvertering. Wist je overigens dat wortelen heel erg veelzijdig zijn? Rauw, gekookt, geraspt, in combinatie met andere groenten, of verwerkt in een hartige taart: Alles is mogelijk met die heerlijke wortelen. (10)

Volle granen

    • Bruine rijst: Bruine rijst is, in tegenstelling tot witte rijst, rijk aan vezels en rijk aan mangaan. Als je de normale witte rijst vervangt door bruine rijst, gaat je risico op diabetes type 2 met een zesde naar beneden. 
    • Boekweit: Dit is rijk aan eiwitten en vezels. Boekweit is glutenvrij, rijk aan antioxidanten, en goed verteerbaar. Boekweitmeel kan onder andere worden gebruikt voor het maken van gezonde pannenkoeken. Daarnaast kun je boekweit-grutten gebruiken in een salade of kan worden verwerkt tot een heerlijke ochtendpap. (11)
    • Gierst: Gierst is vezelrijk, licht verteerbaar, en van nature glutenvrij. Gierst is in feite een zaadje wat vaak verward wordt met graan. Een veelzijdig voedingsmiddel wat in iedere keuken aanwezig zou moeten zijn.
    • Amarant: Door de Azteken wordt dit graan al duizendsen jaren lang gebruikt. Het is een hele grote bron van vezels, eiwitten, en mangaan. Dit glutenvrije volkoren helpt onder andere bij de spijsvertering, vermindert ontstekingen, bestrijd de ontwikkeling van diabetes type 2, en helpt ook nog eens bij het afvallen.

Noten & Zaden

    • Amandelen: Je zult misschien denken: Het is maar een amandel. Maar dan onderschat je dit superfood. Amandelen zitten boordevol eiwitten, vezels en een hele lange lijst aan mineralen en essentieel vitaminen. Onderzoek toont aan dat amandelen helpen om de bloedsuikerspiegel in balans te houden. Daarnaast ook nok nog eens helpen bij het afvallen. Ook kunnen ze de opname van vet-oplosbare voedingsstoffen van het lichaam verhogen. Maar let op: beperk je tot niet meer dan een handjevol per dag, want amandelen hebben relatief veel calorieën en hebben een hoog vetgehalte.
    • Walnoten: Ook walnoten kunnen we rekenen tot de superfoods. Walnoten zorgen voor Omega-3 vetzuren, ondersteunen een gezond hart en brein, en helpen bij het beheersen van ontstekingen en het in balans houden van de bloedsuikerspiegel.
    • Zonnebloempitten: Zonnebloempitten zijn rijk aan B-vitaminen en vitamine E. Ook bevatten deze pitjes selenium en magnesium. Ook essentiële vetzuren, aminozuren, en vezels kun je in deze pitten vinden. Maar ook hier geld dat je deze pitten met mate moet eten vanwege hun hoge vetgehalte.
    • Pompoenpitten: Ooit was dit een snack wat je alleen in de herfst kon eten, maar inmiddels is deze lekkernij het hele jaar door beschikbaar. Boordevol gezonde vetten, eiwitten, en vezels. Pompoenpitten zijn heerlijk in een salade, of gemengd in een bakje yoghurt.

Een gezonde alvleesklier: De beste voedingsmiddelen!

Vetarme zuivel

    • Griekse Yoghurt: Kies altijd voor vetvrije of magere Griekse yoghurt zonder toegevoegde suikers of andere zoetstoffen. Griekse yoghurt is rijk aan probiotica wat de gezondheid van je darmen ondersteund. In combinatie met bessen, zaden, noten, of volkoren toast, is dit een perfecte start van de dag als ontbijt.
    • Kwark: Kwark is rijk aan vitamine B12 en calcium. Ook prima als ontbijt of als tussendoortje, eventueel in combinatie met fruit, zaden, en/of noten. (12)
    • Kefir: Kefir staat bekend om zijn immuniteitsverhogende krachten en natuurlijk de gezonde bacteriën, die helpen bij de spijsvertering. Dit zuivelproduct levert eiwitten, calcium, en vitamine D. Heel geschikt als tussendoortje in, bijvoorbeeld, je favoriete smoothie.

Bronnen van proteïne

    • Vette vis: In een typisch Mediterraan Dieet zou je minimaal twee keer per week vette vis moeten eten. Heerlijk is bijvoorbeeld wilde zalm, een grote leverancier van Omega-3. Dit helpt je bij een gezonde cognitieve functie, en gezondheid van je hart.
    • Gevogelte: Magere kip en kalkoen zijn prima voorbeelden van rijke bronnen aan eiwitten. Vermijd het bakken van dit vlees, maar kies eerder voor grillen. Hiermee blijven de goede voedingsstoffen in het vlees. En, om nog een stapje verder te gaan, kun je een heerlijke bouillon maken: Rijk aan collageen en L-Glutamine. Dit is een fantastische hulp voor het behouden van een gezonde darmflora voor een efficiënte spijsvertering. (13)
    • Eieren: Vrije uitloop eieren bevatten. veel, heel veel, eiwitten, zijn rijk aan aminozuren, en bevatten minder verzadigd vet dan de (goedkopere) kooi-eieren. Een ei is een typisch onderdeel van een heerlijk ontbijtje. Een goede start van de dag!
    • Peulvruchten: Deze zijn rijk aan eiwitten, vetarm, en bevatten ontzettend veel vezels. Peulvruchten zijn essentieel voor een dieet om de alvleesklier gezond te maken en te houden. Daarnaast helpen ze bij het duurzaam afvallen en het in balans houden van de bloedsuikerspiegel.

Tot slot

Een gezonde alvleesklier is letterlijk van levensbelang. Doorgaan met een ongezond voedingspatroon en een slechte levensstijl is niet alleen funest voor je alvleesklier, met alle gevolgen van dien, maar ook heel erg slecht voor je algehele gezondheid. 

Maak vandaag nog je eerste stap naar een gezond voedingspatroon. Hier vind je meer informatie over hoe je moet beginnen!

Reactie achterlaten

Over de Auteur:

Robert Jan (RJ) is de initiatiefnemer en het (nieuwe) gezicht van OptimaleGezondheid. Zijn missie is om Nederland gezonder te maken door middel van kleine slimme aanpassingen in je leefstijl! Hij heeft zelf jarenlang te kampen gehad met gezondheidsklachten en helpt mensen naar een gezonder leven via de blog, trainingen, workshops en boeken.
Zoek Op Klacht: