Bekkenpijn en pijn bij het schaambeen: oorzaken en wat je kunt doen

Pijn bij het schaambeen of in het bekken heeft veel mogelijke oorzaken. Bij vrouwen gaat het vaak om bekkenpijn die uitgaat van een orgaan, gewricht of spier in dat gebied — niet van het schaambeen zelf. Acuut bekkenpijn is nieuw; chronische bekkenpijn duurt langer dan zes maanden.¹

Wat is het bekken en waardoor kan het pijn doen?

Het bekken is het laagste deel van je buik. De organen erin omvatten je darmen, blaas, baarmoeder en eierstokken. Bekkenpijn start meestal bij een van die organen, maar kan ook komen van het bekkenbot, de nabijgelegen spieren, zenuwen, bloedvaten of gewrichten — waaronder het SI-gewricht (het gewricht tussen het heiligbeen en het darmbeen).¹

Bekkenpijn komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Chronische bekkenpijn — die langer dan zes maanden aanhoudt — treft naar schatting 15–25% van de vrouwen in de reproductieve leeftijd.²

Acuut of chronisch: wat is het verschil?

Hevige of plotse bekkenpijn met koorts of vaginaal bloedverlies is een reden om direct een arts te bellen. Bij mildere of aanhoudende klachten is je huisarts de juiste eerste stap. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Bekkenpijn tijdens de zwangerschap: pubalgie

Pubalgie — ook wel pubische symfysitis of bekkeninstabiliteit — is een van de meest voorkomende oorzaken van pijn bij het schaambeen tijdens de zwangerschap. Zwangerschapshormonen maken de gewrichten en ligamenten van het bekken soepeler, waardoor ze bij bepaalde bewegingen kunnen irriteren.²

De klachten beginnen meestal na de 20e week, maar kunnen eerder optreden. De pijn is het sterkst bij:

• Lopen of traplopen
• In- en uitstappen (bed, auto, stoel)
• Omrollen in bed
• Lang staan of staan op één been

Zeven praktische tips bij pubalgie:

1. Houd je knieën bij elkaar bij in- en uitstappen uit bed en de auto.
2. Rol eerst op je zij en duw jezelf op met je handen — trek jezelf niet op vanuit je rug.
3. Vermijd zachte zetels zonder rugsteun.
4. Vermijd zware tillen en grote stappen.
5. Traplopen: één tree tegelijk, beide voeten op dezelfde trede.
6. Kleed je zittend aan, zodat je niet op één been hoeft te balanceren.
7. Verdeel je gewicht altijd over beide voeten, ook als je stilstaat.

Als aanpassen van je bewegingen onvoldoende helpt, kan een bekkenfysiotherapeut een ondersteunende bekkengordel aanmeten. Na de bevalling vermindert de pijn meestal geleidelijk; geef je lichaam de tijd.

Andere oorzaken van bekkenpijn bij vrouwen

Miskraam

Een miskraam is het verlies van een zwangerschap vóór de 24e week. De meeste miskramen treden op vóór week 13. Veelvoorkomende symptomen zijn vaginaal bloedverlies en krampen of pijn in de onderbuik.

Ectopische (buitenbaarmoederse) zwangerschap

Een ectopische zwangerschap — waarbij de bevruchte eicel zich buiten de baarmoeder innestelt — treft ongeveer 1 op de 100 zwangerschappen.[^8] Symptomen zijn eenzijdige pijn in de onderbuik of het bekken die geleidelijk erger kan worden, en vaak donker vaginaal bloedverlies. Dit is een medische noodsituatie: zoek direct hulp als je zwanger kunt zijn en hevige bekkenpijn hebt.

Corpus-luteumcyste

Na de eisprong kan het corpus luteum (de resterende follikel op de eierstok) opzwellen en in zeldzame gevallen knappen. Dat geeft een scherpe, eenzijdige pijn in het bekken. De meeste cysten verdwijnen vanzelf. Raadpleeg je arts bij bekkenklachten in de eerste 12 weken van je zwangerschap.

Myofasciaal bekkenbodem syndroom

Overactieve of verkrampte bekkenbodemspieren zijn een vaak onderschatte oorzaak van chronische bekkenpijn.³ Een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut kan door gerichte ontspannings- en rekoefeningen de klachten verminderen.

Endometriose

Bij endometriose groeit baarmoederslijmvlies-achtig weefsel buiten de baarmoeder en veroorzaakt cyclische of aanhoudende bekkenpijn. Fysiotherapie gericht op endometriose-gerelateerde bekkenpijn laat in recente meta-analyses veelbelovende resultaten zien.⁴

Interstitiële cystitis (blaaspijnsyndroom)

Interstitiële cystitis geeft chronische pijn rondom de blaas en het schaambeen, gecombineerd met een verhoogde aandrang om te plassen. Diagnose en behandeling verlopen via de uroloog of gynaecoloog.⁵

Bekkenpijn bij mannen: prostatitis

Hoewel bekkenpijn vaker bij vrouwen voorkomt, kunnen mannen ook klachten krijgen. Prostatitis — ontsteking van de prostaat — uit zich als pijn in het perineum (de huid tussen de balzak en de anus), de onderbuik of het schaambeen, soms gecombineerd met plasproblemen of koorts.⁶

Wanneer ga je naar de dokter?

Zoek direct medische hulp bij:

• Plotse, hevige bekkenpijn
• Koorts in combinatie met bekkenpijn
• Vaginaal bloedverlies buiten de menstruatie om
• Vermoeden van zwangerschap én eenzijdige bekkenpijn

Bij aanhoudende klachten (langer dan zes weken) of terugkerende episoden is een afspraak met je huisarts de juiste eerste stap. Afhankelijk van de oorzaak kan hij of zij je doorverwijzen naar een gynaecoloog, uroloog, reumatoloog of bekkenfysiotherapeut. Meer informatie vind je op Thuisarts.nl.

Veelgestelde vragen

Wanneer moet je bij bekkenpijn naar de reumatoloog?

Een reumatoloog is relevant als bekkenpijn gepaard gaat met ochtendstijfheid, zwelling van gewrichten of als er een vermoeden bestaat van ontstekingsreuma zoals artritis psoriatica of axiale spondyloartritis. Je huisarts kan op basis van bloedonderzoek en klachtenpatroon beslissen of doorverwijzing zinvol is. Start altijd bij je huisarts — die bepaalt of een reumatoloog de volgende stap is.

Kan bekkenpijn een ontsteking van het SI-gewricht of de heup zijn?

Ja, het SI-gewricht (sacro-iliacaalgewricht) — het gewricht tussen het heiligbeen en het darmbeen — kan ontstoken raken en pijn geven in de onderrug, bilstreek en soms ook rondom het schaambeen. Dit heet sacroiliitis en kan voorkomen als geïsoleerde klacht of als onderdeel van een reumatische aandoening. Een MRI of bloedonderzoek kan de diagnose bevestigen; vraag je huisarts om een verwijzing.

Ik heb artritis psoriatica en had ook bekkenpijn — is er een verband?

Ja, dat is een bekend verband. Artritis psoriatica is een ontstekingsreuma die behalve gewrichten ook peesaanhechtingen rondom het bekken en het SI-gewricht kan aantasten. Pijn nabij het schaambeen of in het bekken kan tijdens een opstoot optreden en verdwijnt meestal als de ziekte goed onder controle is. Bespreek dit altijd met je reumatoloog, zodat de behandeling zonodig aangepast wordt.

Verdwijnt bekkenpijn na de bevalling vanzelf?

Bij pubalgie (bekkeninstabiliteit door de zwangerschap) vermindert de pijn doorgaans na de bevalling, zodra de hormoonspiegels dalen en de ligamenten herstellen. Dat kan echter enkele weken tot maanden duren. Als de pijn aanhoudt of erger wordt na de bevalling, is een afspraak met een bekkenfysiotherapeut de aangewezen stap.

Wat is het verschil tussen bekkenpijn en lage rugpijn?

Lage rugpijn zit in de wervels of spieren van de lage rug, terwijl bekkenpijn lager voelbaar is — in de onderbuik, rondom het schaambeen of in de heup. In de praktijk overlappen ze vaak, zeker bij pubische symfysitis of SI-gewrichtsklachten. Je huisarts of fysiotherapeut kan door gericht lichamelijk onderzoek bepalen waar de pijn vandaan komt.

Kan een blaasontsteking ook pijn geven rondom het schaambeen?

Ja. Bij een blaasontsteking (cystitis) kun je druk of pijn voelen direct boven het schaambeen, gecombineerd met een branderig gevoel bij het plassen en verhoogde plasdrang. Bij terugkerende blaasontstekingen of pijn zonder typische blaasklachten is het verstandig om interstitiële cystitis als mogelijke oorzaak uit te sluiten via de uroloog of gynaecoloog.